به عنوان یک هنرجوی مبتدی احتمالا بارها برایتان پیش آمده که بعد از چند دقیقه خواندن آواز، گلویتان میسوزد، خسته یا گرفته میشود. گاهی هم امکان دارد که هرچه تمرین و تلاش میکنید باز هم صدایتان حجم و شفافیت لازم را نداشته باشد و نتیجه به دلتان ننشیند. این مشکلات اصولا زمانی رخ میدهد که شما از تارهای صوتی خود به خوبی استفاده نمیکنید. ولی خبر خوب این است که با کمک تکنیکهای علمی و اصولی میتوانید تارهای صوتی خود را قوی کنید و در نهایت صدای دلخواهتان را تولید کنید. تکنیک CVT و تکنیک SOVT به شما در تقویت تارهای صوتیتان کمک زیادی میکنند. پس اگر تابهحال دربارهی این تکنیکها، اطلاعی نداشتید وقتش رسیده است که با تسلط بر این تکنیک ها قدم مهمی در آموزش آواز خود بردارید.
منظور از تکنیک CVT در آموزش آواز برای مبتدیان چیست؟
«کاترین سادولین» خواننده و مربی دانمارکی است که برای اولین بار تکنیک CVT (Complete Vocal Technique)، را مطرح کرد. خانم سادولین آواز کلاسیک کار میکرد و همیشه دغدغهی تربیت صدا و تقویت تارها و عضلات صوتیاش را داشت. طبق دستهبندیهای صدایی که در آن زمان مرسوم بوده، صداها به دو دسته سالم و ناسالم تقسیم میشدند. اصولا صدای خوانندگان کلاسیک که شفاف، نرم و بدون خش بوده است به عنوان صدای سالم به شمار میرفت. درحالیکه صدای خشدار، زبر و فشردهی خوانندگان سبکهایی مانند راک، بلوز و متال جزء صداهای ناسالم به شمار میرفته و انتظار میرفت که خیلی سریع از رده خارج شوند. با اینحال سالودین طی پژوهشها و مشاهدات خود متوجه شد که خوانندگان سبکهای متال و هویمتال سالها به همان شکل آواز میخوانند و هیج خللی در صدایشان اتفاق نمیافتد و چه بسا صدایشان قویتر از صدای خوانندگان کلاسیک است. آنجا بود که سادولین متوجه شد که احتمالا این خوانندگان از تکنیکهای خوبی برای مراقبت از صدای زبر و خشدار خود استفاده میکنند. او طبق تحقیقات علمی بسیار روی آناتومی و فیزیولوژی، تکنیک کامل صداسازی یا همان CVT را ابداع کرد. در این متد او به دنبال این است که به هنرجویان آموزش دهد که چگونه هر نوع صدایی را که میخواهند، به شکلی سالم تولید کنند. در ادامهی این مقاله به آموزش گامبهگام تکنیک CVT
میپردازیم.
بررسی اصول اساسی در تکنیک CVT
این تکنیک دارای سه اصل اساسی است که دانستن و رعایت این اصول به تقویت صدا شما کمک میکند. زیرا با رعایت این اصول میتوانید، صدای قدرتمندی داشته باشید، خیلی سریع فرسوده و خسته نشوید و به نتهای بالا و پایین نیز دسترسی داشته باشید. این اصول شامل موارد زیر هستند:
پشتیبانی (Support)
منظور از پشتیبانی در تکنیک CVT، کنترل فشار هوا با عضلات شکم و دیافراگم است. درواقع زمانی که حین آواز خواندن نفس میگیرید، دیافراگم و عضلات بیندندهای هوا را در ریهها نگه میدارند. این هوا تمایل زیادی به خروج سریع و طبیعی دارد. درحالیکه خروج این هوا به شکل طبیعی در صدای شما خلل ایجاد میکند. به همین دلیل با استفاده از عضلات شکم، کمر و لگن، جلوی این خروج ناگهانی هوا گرفته میشود تا هوا به شکل کنترلشده آزاد شود.
به عبارت دیگر شما با کمک عضلات شکم، پهلوها و کمر، فشار هوای بازدمی را به صورت آگاهانه کنترل میکنید تا به تارهای صوتیتان در گلو، فشار زیادی وارد نشود. به این شکل، میتوانید همهی مُدها را با صدای شفاف و پایدار اجرا کنید. درواقع با یک مثال ساده، هوا حکم موتور را برای صدای شما دارد. پشتیبانی، گاز است که مقدار و سرعت هوا را تعیین میکند و در نهایت حنجره، حکم رانندهای را دارد که بدون فشار اضافه فقط جهت میدهد. رعایت این اصل به دلایل زیر اهمیت دارد:
- جلوگیری از فشار و گرفتگی حنجره حین خواندن آواز؛
- یکنواخت نگه داشتن صدای تولید شده؛
- اجرای نتهای طولانی؛
- حجم صدای پرقدرت؛
- وسعت صدای بالا؛
- کنترل کوک صدا؛
- و … .
نحوهی اجرای ساپورت به این شکل است که ابتدا هنگام دم، دیافراگم پایین میآید و قفسهی سینه بهصورت ۳۶۰ درجه (جلو، پهلو، کمر) باز میشود. هنگام بازدم و درحالیکه دیافراگم بالا میرود، عمل پشتیبانی فعال میشود. به این صورت که عضلات شکم، پهلوها و کمر، خروج هوا را کنترل و تنظیم میکنند.
توانگ ضروری (Necessary Twang)
یکی دیگر از اصول تکنیک کامل صداسازی، توانگ ضروری است. منظور از توانگ یک تغییر شکل ویژه در ناحیه حنجره است که باعث میشود صدای شما بدون فشار زیاد به تارهای صوتی، شفاف و پرحجم به گوش برسد. اگر نحوهی ایجاد توانگ ضروری را از نظر فیزیولوژی و آناتومی بخواهیم بررسی کنیم به این شکل است که:
بالای تارهای صوتی یک فضای قیفیشکل به اسم قیف اپیگلوت (epilaryngeal funnel) وجود دارد. با نزدیکتر شدن ماهیچههای اطراف این قیف (غضروفهای آریتنوئید و دمبرگ اپیگلوت)، مسیر عبور هوا، تنگتر میشود. با تنگ شدن این مسیر، صدا شفاف، پرحجم و کمهواتر (بینفستر) بیرون میآید. فرقی ندارد که حالت و رنگ صدای شما چطور باشد، با باریکسازی این قسمت از حنجره، صدا بدون فشار و راحت بیرون میآید. زمانی که توانگ را اجرا میکنید، بالای دهان و پشت بینی خود، لرزش احساس میکنید.
بدون رعایت توانگ، حنجرهی شما، زود خسته میشود، قدرت و شفافیت صدایتان کمتر میشود و فشار بیشتری به تارهای صوتیتان وارد میشود. برای تقویت این تکنیک راحتترین کاری که میتوانید بکنید، تمرین هجاها یا صداهای تقلیدی است. هجاهایی مانند آآآآآ، اییییی و … یا تقلید از صداهای اردک، هواپیما، آژیر آمبولانس و … .
شکلدهی درست دهان و حفره دهانی
در اصل سوم تکنیک CVT باید تمرکز خود را روی دهان و میزان باز و بسته شدن آن در اجرای نتهای مختلف بگذارید. درواقع دهان و حفرهی دهانتان باید بهدرستی باز و تنظیم شود تا صدا بتواند شفاف، پرحجم و بدون فشار روی تارهای صوتی تولید شود. جالب است بدانید که این اصل با رزونانس و توانگ ضروری ارتباط دارد، چون شکل حفرهی دهان، مسیر عبور صدا و تمرکز آن را کنترل میکند. زمانیکه این اصل را رعایت کنید، میتوانید تمامی حالتها و افکتهای صدایی را به راحتی و بدون وارد شدن هیچ آسیبی به حنجرهتان، اجرا کنید. برای اینکه حین آواز خواندن، بتوانید دهان خود را به شکل درست تنظیم کنید باید به موارد زیر توجه کنید:
اجتناب از فشار و بیرونزدگی فک و لبها
سفت کردن لبها یا جلو آوردن فک باعث ایجاد تنش غیرضروری اطراف تارهای صوتی میشود. این تنش میتواند صدای شما را محدود کند یا باعث خستگی تارهای صوتیتان شود. پس هیچوقت لبهای خود را سفت نکنید.
تنظیم فک پایین
برای اینکه هنگام اجرای نتهای زیر و بم شکل دهان درست باشد، فک پایین را کمی نسبت به فک بالا به عقب ببرید.
باز کردن دهان متناسب با نتها
برای اینکه صدایتان شفاف و کنترلشده باشد، هنگام اجرای نتهای بلند و پایین دهانتان را باز کنید، اما در نتهای میانی نیازی به باز کردن زیاد دهان نیست.
کنترل لبها و زبان در تولید واکهها
هنگام اجرای واکهها (حروف صدادار مثل آ، ای، او)، لازم نیست شکل دهانتان را تغییر دهید و یا لبهایتان را خیلی محکم فشار دهید. اجازه دهید که دهانتان در حالت عادی و طبیعی خودش باشد.
همخوانیها و تنشهای موقتی
همخوانیها (صامتها) ممکن است باعث تنش موقت در لبها و دستگاه صوتی شوند، اما اگر درست اجرا شوند و سریع به مصوتها برگردید، مشکلی ایجاد نمیکنند.
مُدهای شیوه تولید صدا در تکنیک CVT
به طور کلی مدهای صدایی و شیوهی استفاده از آنها را به چهاردسته میتوان دستهبندی کرد که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
Neutral
مُد صدایی Neutral از جمله رایجترین مدهای صدایی است که برای یادگیری آواز به ویژه برای خانمها به کار میرود. کافی است که کمی فک خود را شل کنید تا به این مد برسید. ویژگی بارز این مد، صدای نرم و بدون فشار است که برای آواز سبک بسیار مناسب است. اصولا لالاییها در این مد خوانده میشوند. جالب است بدانید که این مد تنها حالتی است که شما میتوانید با صدای هوادار هم آواز بخوانید بدون اینکه به حنجرهتان آسیب وارد شود.
Curbing
این مد، حالت نیمه متالیکی دارد و با صدای کمی فشرده و احساسی اجرا میشود. درواقع در عین داشتن قدرت، حالت نرمی نیز دارد، مثل زمانیکه از درد مویه و ناله میکنید. از این مد در موسیقی پاپ زیاد استفاده میشود.
Overdrive
این مد از نظر دستهبندی صدایی خانم سالودین، در دستهی تمام متالیک قرار میگیرد و در هر نت، مقدار زیادی متالیته وجود دارد. ویژگی این مد، صدای قوی، حجیم و بلند است و شبیه زمانهایی است که فریاد میزنیم. اصولا خانمها از این مد کمتر استفاده میکنند. در نهایت لازم به ذکر است که از این مد در اوجهای پرانرژی استفاده میشود و به همین دلیل رایجترین مد در موسیقی راک، مد Overdrive است.
Edge
این مد نیز ویژگیهای مشترک زیادی با مد Overdrive دارد. این مد نیز حالتی تهاجمی، تیز و فریادگونه دارد. به همین دلیل در سبک راک و سایر سبکهای پرقدرت بسیار به کار میرود. برای رسیدن به این مد باید از اصل توانگ کمک بگیرید.
مزایای تکنیک CVT برای مبتدیان
- یادگیری کنترل صدا از ابتدا؛
- امکان تجربه انواع رنگهای صوتی؛
- جلوگیری از آسیبهای شایع مثل گرفتگی یا خشدار شدن صدا.
منظور از تکنیک SOVT چیست؟
SOVT (Semi-Occluded Vocal Tract)، به معنی مجرای صوتی نیمهباز–نیمهبسته است که جزء تمرینهای صداسازی به شمار میرود. در این تمرینها، دهان یا مسیر خروج هوا تا حدی بسته میشود تا فشار هوا در حنجره و فضای دهان متعادل شود. این کار باعث میشود، تارهای صوتی با فشار کمتر و هماهنگی بیشتری کار کنند. درواقع وقتی در تمرینهای آواز، دهان را به طور کامل باز نکنید، راه خروج هوا را کمی مسدود میکنید. این مسدود کردن باعث میشود که بخشی از هوایی که از ریه خارج میشود، دوباره به سمت مجرای صوتی برگردد. این عامل باعث ایجاد فشار برگشتی میشود که منجر به ایجاد شرایط زیر میشوند:
- کم شدن فشار، زیر تارهای صوتی که به ریهها میفهماند که لازم نیست فشار زیادی به خود وارد کنند تا صدا تولید شود.
- ایجاد یک لایهی هوایی بین تارهای صوتی که مانند بالشتک عمل میکند و جلوی برخورد خشن تارهای صوتی را میگیرد.
- کارایی بیشتر در تولید صدا، زیرا سیستم دوطرفه میشود؛ یعنی در عین حال که هوا به بیرون میرود، کمی هم به داخل برمیگردد.
به زبان خیلی ساده، تمرینهای SOVT مثل این است که در ساز بادی بخشی از خروجی صدا را بگیرید تا فشار داخل لوله بهتر پخش شود و صدا راحتتر بیرون بیاید. در واقع این تکنیک به شما حین آواز خواندن کمک میکند تا صدا روانتر، سالمتر و بدون فشار اضافی تولید شود.
تمرینهای عملی تکنیک SOVT برای بهبود صدا
شما میتوانید به کمک تمرینهای زیر صدای خود را بهبود ببخشید و کیفیت آواز خواندن خود را بهتر کنید:
تمرین صداسازی با نی (Straw Phonation)
در این روش شما باید یک نی معمولی را بین لبهای خود بگذارید و شروع به دمیدن در آن کنید. توجه کنید که لبهایتان نباید خیلی محکم روی هم قرار بگیرند. همچنین هیچ هوایی نیز نباید از بینیتان خارج شود. در این حالت به دلیل اینکه قطر نی خیلی کم است، هوا به شکل محدود خارج میشود. در نتیجه بخشی از هوا به داخل ریه برمیگردد و منجر به ایجاد فشار برگشتی میشود. این فشار برگشتی مثل بالشتک عمل میکند و به تارهای صوتی اجازه میدهد که راحتتر و بدون برخورد خشن، نوسان کنند. در نتیجه صدا شادابتر، شفافتر و بدون فشار گلویی، خارج میشود.
این تمرین به کنترل تنفس و جریان هوا، کمک میکند. به همین دلیل از این روش برای گرم کردن صدا، گفتاردرمانی و توانبخشی صوتی استفاده می شود.
صداسازی با لرزش لب (Lip Trill))
یکی دیگر از تمرینهایی که در تکنیک SOVT انجام میشود، تکنیک لرزش لب است. در این تمرین نیز هدف مسدود کردن جریان هوای برگشتی است تا هوا کنترلشده خارج شود. برای اجرای این تمرین نیز لبهایتان باید در حالت متعادلی قرار بگیرند یعنی خیلی سفت یا شل نباشند. بعد به تنفس خود فشار وارد کنید تا لبهایتان شروع به لرزش کنند. مانند وقتی که نوزادان «پِرپِر»، میکنند. حالا وقتش است که هوا را با صدای «ببببب» از بین لبهایتان بیرون دهید. چون لبها، جلوی خروج هوا را کمی مسدود میکنند، مجرای صوتی نیمهبسته میشود. در این حالت، فشار برگشتی ایجاد میشود و به تارهای صوتی کمک میکند که راحتتر و بدون فشار نوسان کنند. انجام این تمرین به شما در گرم کردن صدایتان کمک زیادی میکند و همچنین فشار را از روی حنجره و تارهای صوتی کاهش میدهد. در نهایت این روش به شما کمک میکند تا پشتیبانی تنفسی را بهتر احساس کنید.
زمزمه کردن با دهان بسته (Humming)
تمرین دیگری که جزء تکنیکهای SOVT به شمار میرود، تمرین هامینگ یا زمزمه کردن با دهان بسته است. در این روش نیز درحالیکه دهانتان بسته است و لبها با فشار مناسبی روی هم قرار دارند باید شروع به زمزمهی آواهایی مانند ممم، نننن و … کنید. زمانی که این تکنیک را اجرا میکنید باید صورت و بینیتان بلرزد. درواقع چون دهان بسته است، راه خروج هوا محدود میشود و بخشی از هوا و صدا داخل بینی و صورت رزونانس پیدا میکند. درنهایت نیز به دلیل ایجاد فشار برگشتی، تارهای صوتی راحتتر نوسان میکنند.
این تمرین به گرم شدن صدایتان کمک میکند و فشار حنجره را کم میکند. به همین دلیل برای شروع تمرین و فعال کردن تارهای صوتی بسیار مناسب است. همچنین انجام این تمرین در مواقعی که گلویتان گرفته یا خشدار است، بسیار مناسب و کاربردی است.
مزایای انجام تکنیک SOVT برای هنرجویان مبتدی
- تقویت و رهاسازی صدا؛
- افزایش انعطافپذیری صدا؛
- بهبود طنین و شفافیت صدا؛
- کاهش فشار و خستگی تارهای صوتی؛
- افزایش هماهنگی بین تنفس و تولید صدا؛
- کمک به ریکاوری صدا بعد از تمرین یا اجرا.
تفاوتها و ارتباط CVT و SOVTچیست؟
برای مقایسه تکنیک CVT و SOVT در خوانندگی باید در نظر داشت که CVT یک سیستم جامع آموزش آواز است که شامل اصول، مدها، افکتها و رفع مشکلات صدا میشود. اما SOVT، مجموعهای از تمرینهای خاص است که در هر سیستم آموزشی، از جمله CVT، میتواند استفاده شود. یک هنرجوی مبتدی میتواند ابتدا با تمرینهای SOVT صدای خود را آماده و سالم نگه دارد و سپس با اصول CVT یاد بگیرد چگونه صدای خود را شکل و تنوع بدهد.
چگونه این تکنیکها را در تمرین روزانه وارد کنیم؟
برای تمرین روزانه و استفاده از این تکنیکها برای صداسازی در آواز باید مراحل زیر را رعایت کنید:
- گرم کردن صدا با استفاده از تمرینهای تکنیک SOVT برای بیدار کردن تارهای صوتیتان به مدت پنج دقیقه، تمرین لیپ تریل یا هامینگ را انجام دهید.
- انجام تمرینهای مد با انتخاب یک مد و خواندن ملودی ساده و اضافه کردن افکتها یا تغییر مد برای ایجاد تنوع.
- در نهایت نیز بعد از انجام تمرین آواز باید صدای خود را خنک کنید که بهتر است، تمرینهای هامینگ یا نیخوانی را برای آرام کردن تارهای صوتیتان انجام دهید.
همانطورکه تا به اینجا متوجه شدهاید، خواندن آواز فقط با داشتن صدای خوب امکانپذیر نیست؛ بلکه شما باید صدایتان را به روش درست و اصولی تقویت کنید. همچنین باید بدن و صدای خود را به خوبی بشناسید تا به حنجره و تارهای صوتیتان آسیب وارد نکنید. در این راستا دو تکنیکCVT و SOVT به شما کمک میکنند تا صدایی سالم، کنترل شده و تارهای صوتی منعطفی داشته باشید. در این حالت میتوانید با اعتمادبهنفس بالایی تا سالها آواز بخوانید و از صدای خود لذت ببرید.
در نهایت نقش آموزش درست و اصولی را در تربیت صدا و استفادهی درست از تکنیکهایی را که یاده شد، نادیده نگیرید. درواقع اجرای نادرست تکنیکهای صداسازی آسیب زیادی به تارهای صوتی شما وارد میکند و به همین دلیل حتما باید زیر نظر استاد باتجربه و بادانشی آموزش ببینید. در این راستا ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان با کمک اساتید مجرب خود کنار شما هستیم تا صدای خود را گامبهگام تربیت کنید. ضمن اینکه آموزشهای ما آنلاین است و شما از هر کجای دنیا به سادگی میتوانید در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنید. در این حالت میتوانید موسیقی ایرانی و یا هر سبک آواز دیگری که دوست دارید را با تکنیکهای درست و هزینهی مقرون بهصرفه یاد یگیرید. برای کسب اطلاعات بیشتر و یا دریافت راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی نیز میتوانید روی کمک کارشناسان ما حساب باز کنید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.
