حتما برایتان پیش آمده است با وجود اینکه روی قطعهای مسلط بودهاید و حتی میتوانستید بدون نگاه کردن به نت بنوازید، ولی بعد از مدت کوتاهی آن را فراموش کردهاید.
بدون شک، فراموش کردن قطعههای موسیقی ، تجربهای بسیار ناخوشایند است. تصور کنید میخواهید در کلاس برای استاد و یا در یک جمعی قطعهی موردنظر را بنوازید ولی یکباره متوجه میشوید که بخشی از آن را فراموش کردهاید.
هرچند که اصولا هنرجویان مبتدی دچار فراموشی قطعهها میشوند ولی با اینحال، برخی از نوازندگان باسابقه نیز گاهی دچار این معضل میشوند. فرقی هم ندارد که هنرجوی چه سازی باشید؛ در حال یادگیری پیانو باشید یا ویولن و گیتار، ممکن است گاهی بخشی از قطعهای را که تمرین کردهاید، از یاد ببرید.
اما سوال این جاست که چرا این اتفاق میافتد؟ آیا فراموشی ملودی و نتهای یک قطعه به معنی ضعیف بودن حافظهی موسیقایی است؟ و مهمتر از همه، چطور میتوانیم قطعههایی را که یاد میگیریم، فراموش نکنیم؟
دلیل فراموش کردن قطعههای موسیقی چیست؟
از نظر روانشناسان، فراموشی به خودیخود یک نوع موهبت به شمار میرود، چون اگر قرار بود ما هر آنچه را که وارد مغزمان میشود، به خاطر بسپاریم، دادهها و اطلاعات بیهوده و آزاردهندهی زیادی را در ذهنمان انبار میکردیم. از اطلاعاتی که شبکههای اجتماعی به ذهنمان وارد میکنند تا اتفاقات ناخوشایندی که در طول زندگی برایمان رخ میدهد.
اما در میان فراموش کردن اطلاعات بیهوده، ذهن بخشی از اطلاعات مفید را هم فراموش میکند. دلیل فراموشی این نوع اطلاعات به عوامل مختلفی بستگی دارد. ممکن است روش ورود اطلاعات به ذهن نادرست بوده باشد و یا اضطراب و استرس هنگام ورود و یا بازیابی اطلاعات مانع به خاطر آوردن آنها شود. در این بخش به مهمترین عواملی که باعث فراموش کردن قطعههای موسیقی میشوند، اشاره میکنیم:
قطعه را تمرین کردهاید، اما به اندازه کافی مرور نکردهاید
فرض کنید چند روز متوالی وقت گذاشتهاید تا قطعهای را با پیانو، گیتار یا ساز دیگری یاد بگیرید. در پایان این چند روز، میتوانید آن را نسبتاً روان اجرا کنید و از نتیجه تمرینتان راضی هستید. اما بعد از یک هفته فاصله، وقتی دوباره سراغ همان قطعه میروید، متوجه میشوید بعضی از قسمتهای آن را فراموش کردهاید.
این اتفاق لزوماً به معنای بیفایده بودن تمرینهای قبلی نیست. یادگیری یک قطعه با به خاطر سپردن بلندمدت آن تفاوت دارد. چون ممکن است یک بحث را در همان جلسهی اموزشی و سر کلاس به خوبی یاد بگیرید ولی بدون مرور و تمرین، مبحث موردنظر در ذهنتان تثبیت نمیشود.

به همین دلیل یکی از روشهای صحیح تمرین موسیقی این است که بهجای تمرین پیاپی یک قطعه در مدت زمان کوتاه، آن را در فاصلههای زمانی مختلف مرور کنید. حتی چند دقیقه تمرین هدفمند در روزهای بعد میتواند به حفظ آموختههای شما کمک کند.
قطعه را به شکل مکانیکی تمرین میکنید
یکی دیگر از دلایل فراموش کردن قطعههای موسیقی این است که یک بخش از قطعه را آن قدر تمرین و تکرار میکنید که انگشتهایتان تقریباً به صورت خودکار حرکت میکنند. این موضوع بهخودیخود بد نیست؛ تکرار برای شکلگیری مهارت نوازندگی ضروری است. زمانی مشکل ایجاد میشود که تمام یادگیریتان به تکرار حرکتها محدود شود.
برای مثال، ممکن است بتوانید قطعهای را از ابتدا تا انتها بنوازید، اما اگر از شما بخواهند آن را از میزان پنجم شروع کنید، نتوانید ادامه دهید. این امر نشان میدهد که برای اجرای قطعه تا حد زیادی به توالی حرکتهای قبلی وابسته هستید و هنوز همه بخشهای آن را بهطور مستقل به خاطر نسپردهاید.
برای جلوگیری از این مشکل، به ساختار موسیقی توجه کنید. جملههای ملودیک، الگوهای ریتمیک، تکرارها و تفاوت میان قسمتهای مختلف را بشناسید. هرچه ارتباط میان بخشهای قطعه را بهتر درک کنید، سرنخهای بیشتری برای به یاد آوردن آن خواهید داشت.
بخشهای دشوار قطعه را به اندازه کافی تمرین نمیکنید
شما هم جزء آن دسته از هنرجویانی هستید که هنگام تمرین، توجه و تمرکزتان را روی اجرای روان قطعه میگذارید؟ طبیعی است که در چنین شرایطی، خیلی زود روی بخشهای سادهی قطعه مسلط میشوید ولی مشکلتان در بخشهای پیچیده به قوت خودش باقی میماند.
در چنین شرایطی، احتمال دارد اجرای قطعه در قسمتهای آشنا خوب پیش برود، ولی به محض رسیدن به تغییر ریتم، توالی پیچیدهی نتها یا جملهای دشوار، رشته کار از دستتان خارج شود.
بهترین کار این است که قطعه را بخشبندی کنید و بخشهای دشوار را آهستهتر و با دقت بیشتری تمرین کنید. پس از تسلط نسبی، آن بخش را به قسمتهای قبل و بعد متصل کنید. به این ترتیب، بهجای آنکه فقط اجرای کلی قطعه را تمرین کرده باشید، برای قسمتهایی که بیشتر به توجه نیاز دارند نیز وقت گذاشتهاید.

هنگام اجرا دچار استرس میشوید
احتمالا برای شما هم پیش آمده است که هنگام تمرین، کاملا روی قطعه مسلط هستید و به درستی آن را مینوازید، اما به محض اجرا برای استاد یا در یک جمع، نتها را فراموش میکنید!
همانطورکه میدانید استرس میتواند تمرکز را مختل کند و به یاد آوردن اطلاعات را دشوارتر کند. درواقع با اینکه شما قطعه را به اندازهی کافی تمرین کردهاید، اما فشار موقعیت اجرا باعث میشود که ذهنتان نتواند بهراحتی اطلاعات را بازیابی کند.
برای غلبه بر استرس و ایجاد آمادگی برای اجرا، پیشنهاد میکنیم که هنگام تمرین، شرایط اجرا را شبیهسازی کنید. قطعه را یکبار بدون توقف بنوازید، حتی اگر اشتباهی رخ داد. میتوانید آن را برای یکی از اعضای خانوادهتان اجرا کنید یا اجرای خود را ضبط کنید. این کار به شما کمک میکند علاوه بر یادگیری نتها، تجربهی اجرای پیوسته را هم به دست بیاورید.

چطور از فراموش کردن قطعههای موسیقی جلوگیری کنیم؟
حالا که با علتهای رایج فراموشی ملودیها آشنا شدید، پیشنهاد میکنیم که این چند روش کاربردی را در تمرینهای روزانهی خود به کار بگیرید.
قطعه را در فاصلههای زمانی مختلف مرور کنید
مرور فاصلهدار یکی از روشهای مفید برای تثبیت آموختههاست. پس از یادگیری یک قطعه، آن را روز بعد، چند روز بعد و سپس در فاصلههای طولانیتر مرور کنید. اگر متوجه شدید بخشی از آن را فراموش کردهاید، همان قسمت را دوباره تمرین کنید.
قطعه را از بخشهای مختلف شروع کنید
همیشه از ابتدای قطعه شروع نکنید. گاهی از ابتدای یک جمله موسیقایی یا از بخشی در میانه قطعه بنوازید. این تمرین به شما نشان میدهد کدام قسمتها را مستقل از بخشهای قبلی به خاطر سپردهاید و کدام قسمتها هنوز به تمرین بیشتری نیاز دارند.

گاهی بدون نگاه کردن به نت تمرین کنید
برای این که تسلط بیشتری روی قطعه داشته باشید، بعد از اینکه توانستید بخشی از قطعه را به درستی بنوازید، نت را کنار بگذارید و سعی کنید که از حفظ اجرا کنید. اگر جایی متوقف شدید، نت را بررسی کنید و دوباره همان قسمت را تمرین کنید. این روش کمک میکند نقاط ضعف خود را دقیقتر بشناسید. البته لازم نیست تمام قطعهها را حتماً از حفظ بنوازید. هدف این است که متناسب با سطح و نیاز خود، یادگیری عمیقتری داشته باشید و هنگام اجرا کمتر به یک نشانه خاص وابسته باشید.
به موسیقی گوش دهید
قدم اول برای تبدیل شدن به یک نوازندهی خوب این است که به درستی بشنوید. گوش کردن دقیق به قطعات به شما کمک میکند تا ساختار قطعه مانند ریتم، ملودی و جملهبندی را بهتر درک کنید. این تمرین به شما کمک میکند علاوه بر تقویت گوش موسیقایی، شناختتان از قطعه بیشتر شود و در نتیجه هنگام اجرا، بهتر عمل کنید.
از استاد خود بازخورد بگیرید
بازخورد گرفتن از استاد را هیچوقت دستکم نگیرید. بازخوردهای استادتان میتواند به شما نشان دهد که مشکلتان در فراموش کردن قطعات چیست. آیا روش تمرینتان ایراد دارد و یا این که روی بخشهای دشوار تسلط ندارید. شاید هم خودتان متوجه نباشید ولی استادتان تشخیص دهد که هنگام اجرا دچار اضطراب میشوید. قطعا با مشخص شدن علت، میتوانید هدفمندتر تمرین کنید.

نتیجهگیری
پس همانطورکه مطالعه کردید، فراموش کردن قطعههای موسیقی به معنی نداشتن استعداد موسیقی یا بیفایده بودن تمرینهای قبلی نیست. یادگیری موسیقی، فرایندی تدریجی است و حتی نوازندگان باتجربه هم ممکن است بعضی قطعهها را پس از مدتی فراموش کنند.
کاری که شما باید بکنید این است که نقاط ضعف و قوت خودتان را پیدا کنید و روی آنها تمرکز کنید. اگر هر بار پس از چند روز فاصله، قسمتهایی از قطعه را از یاد میبرید، شاید لازم باشد برنامهی منظمتری برای مرور قطعه داشته باشید. اگر هنگام اجرا دچار فراموشی میشوید، بهتر است علاوه بر تمرین نتها، برای اجرای پیوسته و مدیریت استرس هم وقت بگذارید.
در نهایت، یادگیری یک قطعه زمانی عمیقتر میشود که فقط به اجرای درست آن در یک جلسه محدود نماند. با تمرین هدفمند، مرور در فاصلههای مناسب و شناخت ساختار موسیقی، میتوانید آموختههای خود را بهتر حفظ کنید و با اطمینان بیشتری سراغ قطعههای تازه بروید.

البته که آموزش درست و اصولی، پایهی یادگیری است و تا زمانی که از یک آموزش خوب برخوردار نباشید، هر چه قدر هم که تمرین کنید نمیتوانید به درستی بنوازید. پس بهتر است که قدم اول را درست و استوار بردارید تا خیالتان بابت قدمهای بعدی راحتتر شود. ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان همراه با اساتید باتجربه و بااخلاق خود کنار شما هستیم. کلاسهای ما به صورت آنلاین برگزار میشود که در این شیوهی آموزشی فرقی ندارد که شما در کدام نقطه از جهان ساکن هستید. چون با داشتن اینترنت پرسرعت، گوشی، تبلت و یا لپتاپ، به سادگی میتوانید در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنید.
برای آشنایی بیشتر با مزایای آموزش آنلاین و شیوهی برگزاری کلاسها، میتوانید درخواست راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی دهید. پس از دریافت درخواستتان، کارشناسان ما با شما تماس برقرار میکنند تا به سوالات و ابهاماتتان پاسخ دهند.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


