وقتی صحبت از موسیقی کلاسیک میشود، اولین چیزی که به ذهن میرسد، صدای پیانو، ویولن و ارکسترهای بزرگ است که اسم باخ، بتهوون و موتسارت را به همراه دارند. اما موسیقی کلاسیک فقط به یک دوره، چند آهنگساز مشهور و چند قطعه شناختهشده محدود نمیشود.
پشت این موسیقی، تاریخی چندصدساله قرار دارد؛ تاریخی که از دورههای مختلفی تشکیل شده و در هر دوره نیز موسیقیدانهای بزرگی به رشد و اعتلای آن کمک کردهاند. درواقع اگر بخواهیم تاریخچه موسیقی کلاسیک را بررسی کنیم، باید از چندین قرن قبل از بتهوون و موتسارت شروع کنیم.
اگر به تاریخ موسیقی جهان علاقه دارید و یا در حال آموزش پیانو، ویولن یا سایر سازهای کلاسیک هستید، احتمالا از مطالعه این مطلب لذت خواهید برد. چون در این مطلب با دورههای موسیقی کلاسیک، ویژگیهای هر دوره و آهنگسازانی آشنا میشویم که به رشد موسیقی کمک کردهاند.
موسیقی کلاسیک چیست؟
پیش از اینکه بخواهیم به طور تخصصی وارد بحث شویم و به بررسی تاریخچه موسیقی کلاسیک بپردازیم، بهتر است این نکته را روشن کنیم که موسیقی کلاسیک با «دوره کلاسیک» یکی نیست.
درواقع موسیقی کلاسیک معنایی گستردهتر از دوره کلاسیک دارد و منظور از آن، هنر و موسیقی غرب است که
طی چند قرن شکل گرفته و دورههای مختلفی را پشت سر گذاشته است. بنابراین موسیقی قرون وسطی، رنسانس، باروک، کلاسیک، رمانتیک و بخش مهمی از موسیقی قرن بیستم را میتوان در این تاریخچه بررسی کرد.
اما «دوره کلاسیک» فقط یکی از دورههای موسیقی غرب است که تقریباً در نیمه دوم قرن هجدهم شکل گرفت و نام آهنگسازانی مثل موتسارت، هایدن و بخش مهمی از آثار بتهوون با آن گره خورده است.
برای شناخت بهتر تفاوتهای این دورهها، آشنایی با مفاهیم پایه موسیقی و مباحثی که در آموزش تئوری موسیقی مطرح میشوند نیز میتواند مفید باشد.
ما در این مقاله قرار است که به طور خاص به بررسی تاریخچه موسیقی کلاسیک و دورههای مختلف آن بپردازیم.
موسیقی کلاسیک از کجا شروع شد؟ نگاهی به قرون وسطی
بررسی تاریخچه موسیقی کلاسیک را با موسیقی قرون وسطی شروع میکنیم. دورهای که هنوز خبری از ارکسترهای بزرگ و فرمهای پیچیدهای مثل سمفونی و کنسرتو نبود. با این حال موسیقی مذهبی جایگاه خاصی داشت و کلیسا مهمترین مکان برای اجرای این نوع موسیقی بود.
در این دوره آوازهای مذهبی توسط راهبان و گروههای آوازخوان اجرا میشد که به آوازهای گریگوری معروف بودند. آوازها اصولا بدون همراهی ساز بودند و به همین دلیل مهمترین ویژگی موسیقی این دوران، تک صدایی بودن آن است. البته که به مرور موسیقی از حالت تک صدایی فاصله گرفت.
از چهرههای شناختهشده این دوره میتوان به «گیوم دو ماشو» اشاره کرد که از مهمترین آهنگسازان اواخر قرون وسطی بود.

در دوره رنسانس چه اتفاقی برای موسیقی کلاسیک افتاد؟
پس از قرون وسطی، جهان غرب آرامآرام، دوره رنسانس و نوازایی را تجربه کرد. پیشرفتهای علمی زیادی رخ داد و نگاه انسان به هنر و جهان تغییر کرد و موسیقی هم از این تغییر بینصیب نماند.
در این دوران ساز نقش مهمی در موسیقی ایفا کرد و تنوع و چند صدایی در موسیقی بیشتر شد. فرم جدیدی از آواز به نام مادریگال که یک نوع موسیقی غیرمذهبی بود هم ایجاد شد.
آهنگسازان تلاش میکردند که با ترکیب صداهای مختلف، به متنوعتر شدن موسیقی کمک کنند. از جمله آهنگسازان این دوره میتوان به «ژوسکن دِ پره»، «جیووانی پیرلوئیجی»، «دا پالسترینا»، « اورلاندو دی لاسوس» و … اشاره کرد. در نهایت این دوره با ابداعات «کلودیو مونتهوردی» به دوران جدیدی به نام باروک منتهی شد.

یکی از مهمترین اتفاقاتی که در اواخر دوران رنسانس رخ داد، شکلگیری اپرا بود. همچنین در این دوران با اختراع ماشین چاپ، نتهای موسیقی هم به سادگی چاپ و تکثیر میشدند.
چرا موسیقی دوران باروک اینقدر پرزرقوبرق است؟
موسیقی کلاسیک از این دوران به بعد، وارد مرحلهی جدیدی شد و به نوعی ریشهی بسیاری از تغییرات، اصطلاحات و مفاهیمی که هنوز هم در موسیقی وجود دارد به دوران باروک میرسد. موسیقی پیچیدهتر، چندصدایی و پر از تزئینات و جزئیات خاصی شد. ساختار موسیقی باروک، پلی فونیک است، یعنی از ترکیب همزمان چند ملودی تشکیل شده است. همچنین تم و ریتم در طول کل قطعه یکنواخت است و همین موضوع در شنونده حس ثابتی را ایجاد میکند.
پرزرق و برق بودن موسیقی نه تنها در قطعه بلکه در اجرای آن هم نمود پیدا کرد. نوازندهها لباسهای مجلل تن میکردند و در تالارهای باشکوه و کلیساهای پرزرق برق، اجرا میکردند.

آهنگسازان دوران باروک علاقه زیادی به کنتراست، تزئینات، حرکت و چندصدایی داشتند. در این دوره، کنترپوان و باس پیوسته اهمیت زیادی پیدا کردند و فرمهایی مانند کنسرتو، سونات و سوئیت رشد کردند.
یکی از مهمترین اتفاقات این دوره، رشد اپرا بود. موسیقی دیگر فقط برای همراهی مراسم مذهبی یا اجرای سازها نوشته نمیشد؛ حالا میتوانست داستان تعریف کند، شخصیت داشته باشد و احساسات مختلف را به کمک آواز و موسیقی به نمایش بگذارد.
مهمترین آهنگسازان دوره باروک چه کسانی بودند؟
از مهمترین چهرههایی که در رشد موسیقی این دوران نقش مهمی را ایفا کردند میتوانیم به آنتونیو ویوالدی، یوهان سباستین باخ و جورج فردریک هندل اشاره کرد.
اگر دوست دارید که موسیقی این دوران را بهتر بشناسید به شما پیشنهاد میکنیم که «چهار فصل» ویوالدی، «کنسرتوها» و «کلاویه خوش آهنگ» یوهان سباستین باخ و «مسیح» هندل راگوش کنید. در ادامه میتوانید یکی از کنسرتوهای زیبا باخ را بشنوید.
دوران باروک نیز با تمام شکوه و پیچیدگیاش در نهایت جای خود را به دورهای داد که در آن تعادل، وضوح و نظم اهمیت بیشتری پیدا کرد.
چطور موسیقی به تعادل و نظم رسید؟ آشنایی با دوره کلاسیک
در بررسی تاریخچه موسیقی کلاسیک به دورهای میرسیم که به دوره کلاسیک معروف است. در این دوره، موسیقی نه مانند دوران وسطی و رنسانس ساده و تک صدایی است و نه خبری از تزئینات پیچیده دوران باروک است. در این دوران برخلاف موسیقی باروک، موسیقی ساختار هوموفونیک (یک ملودی غالب) پیدا کرد. همچنین در طول قطعه تم و ریتم تغییرات زیادی میکند و به همین دلیل حسهای مختلفی به شنونده القا میکند.
درواقع دوران کلاسیک، دوران بلوغ موسیقی کلاسیک است و موسیقیدانان به سمت تعادل، وضوح و ساختار منظم پیش رفتند.
در این دوره، فرمهایی مثل سمفونی، سونات و کوارتت زهی اهمیت بیشتری پیدا کردند و ارکستر نیز به شکل منسجمتری توسعه پیدا کرد. همچنین پیانو جایگاه خاصی پیدا کرد و این امکان را به نوازنده داد که بتواند ظریفتر و متنوعتر اجرا کند. از مهمترین چهرههای این دوران که نامشان برای همیشه در تاریخ موسیقی کلاسیک میدرخشد میتوان به موسیقیدانان زیر اشاره کرد:
هایدن؛ پدر سمفونی و کوارتت زهی
یکی از مهمترین آهنگسازان دوره کلاسیک، «یوزف هایدن» بود. او در رشد و تثبیت فرم سمفونی و کوارتت زهی نقش بسیار مهمی داشت. هایدن تنها یک آهنگساز پرکار نبود؛ آثار او به شکلگیری زبان موسیقی کلاسیک کمک کردند و آهنگسازان نسل بعد از او نیز از این زبان استفاده کردند.
موتسارت؛ نبوغی که تقریباً همهجا حضور داشت
بدون شک موسیقی دوره کلاسیک به نام «ولفانگ آمادئوس موتسارت» گره خورده است. موتسارت در طول زندگی کوتاهش در زمینههای مختلفی آهنگسازی کرد؛ از اپرا و سمفونی گرفته تا کنسرتو، موسیقی درباری و بسیاری از آثار پیانو.
اپرای فلوت سحرآمیز، اپرای عروسی فیگارو، سمفونی شماره ۴۰ و رکوئیم از شناختهشدهترین آثار او هستند. ما در این بخش شما را به شنیدن قطعه «موسیقی کوچک شبانه» دعوت میکنیم.
بتهوون؛ آهنگسازی که در را به روی رمانتیسم باز کرد
«لودویگ فان بتهوون» را نمیتوان به راحتی فقط متعلق به دوره کلاسیک یا رمانتیک دانست. او از مکتب کلاسیک شروع کرد، اما موسیقیاش به تدریج مسیر تازهای را باز کرد. سمفونیهای او بزرگتر، پرقدرتتر و شخصیتر شدند و احساسات انسانی جایگاه پررنگتری در موسیقی پیدا کردند. سمفونی پنجم، سمفونی نهم، سونات مهتاب و سونات والدشتاین از آثار مشهور او هستند.
میتوان گفت، اگر هایدن و موتسارت زبان دوره کلاسیک را به اوج رساندند، بتهوون بخشی از آن زبان را شکست و راه را برای دوره بعدی باز کرد.
چه شد که احساسات به قلب موسیقی راه پیدا کردند؟ مروری بر رمانتیسم
قرن نوزدهم دوران اوج مکتب رمانتیسم بود و موسیقی نیز از این قافله عقب نماند. درواقع آهنگسازان این دوره نمیخواستند که موسیقیشان فقط فرم خاصی داشته باشد و نظم و تعادل را به رخ بکشد. آنها دوست داشتند که احساسات شخصی، تخیل، عشق، طبیعت، رنج، هیجان و حتی داستانهای ادبی را وارد موسیقی کنند. به همین دلیل به این دوره از تاریخ موسیقی کلاسیک، دوره رمانتیک گفته میشود.
آهنگسازان علاقهی زیادی به ادبیات، داستانها و افسانههای سرزمینهای خود داشتند و آنها را وارد موسیقی کردند.
در این دوران نوازنده بخشی از موسیقی شد و شخصیت او روی موسیقیای که اجرا میکرد تأثیر زیادی میگذاشت. در دوران رمانتیسم؛ پیانو، آواز، اپرا و آثار ارکسترال با قدرت زیادی رشد کردند؛ با اینحال، اگر بخواهیم برای موسیقی رمانتیک، یک ساز را انتخاب کنیم، بدون شک، پیانو یکی از اولین گزینههاست.
از مهمترین چهرههای این دوران میتوان به موسیقیدانان برجستهی زیر اشاره کرد:
شوپن؛ شاعر پیانو
«فردریک شوپن» تقریباً تمام دنیای موسیقایی خود را حول پیانو ساخت. آثار او از نظر ظرافت، احساس و امکانات نوازندگی پیانو اهمیت زیادی دارند. نوکتورنها، اتودها، پولونزها و مازورکاهای شوپن هنوز هم از شناختهشدهترین آثار موسیقی پیانو هستند. هنرجویانی که در حال یادگیری پیانو هستند، علاقهی زیادی به نواختن آثار شوپن به ویژه نوکتورنهای او دارند که در ادامه میتوانید یکی از گوشنوازترین نوکتورنهای شوپن را بشنوید.
لیست؛ پیانو را به یک نمایش تبدیل کرد
«فرانتس لیست» نگاه دیگری به پیانو داشت. او با تکنیک خارقالعاده و اجراهایش، نوازنده را به چهرهای مستقل و حتی ستارهای روی صحنه تبدیل کرد. آثار پیانویی او بسیار دشوار و نمایشی هستند و تأثیر زیادی بر تکنیک نوازندگی پیانو گذاشتند. همچنین بد نیست بدانید که فرانتس لیست مجارستانی، مبدع رسیتال موسیقی است.
شومان؛ روایتگر احساسات رمانتیک
«روبرت شومان» از آهنگسازانی بود که احساسات و خیالپردازیهای دنیای رمانتیک را به شکلی پررنگ وارد موسیقی کرد. بخش مهمی از آثار او برای پیانو و آواز نوشته شدهاند و بسیاری از قطعاتش حالوهوایی شخصی و داستانگونه دارند. «کارناوال» و «آلبوم برای جوانان» از آثار معروف او هستند.

چایکوفسکی؛ موسیقی سرشار از احساس
«پیوتر ایلیچ چایکوفسکی» هم یکی از شناختهشدهترین آهنگسازان دوره رمانتیک بود و آثارش به ملودیهای تأثیرگذار و بیان عاطفی قوی شهرت دارند. او در موسیقی ارکسترال، اپرا و بهویژه موسیقی باله آثار ماندگاری خلق کرد. «دریاچه قو»، «فندقشکن»، «زیبای خفته» و «سمفونی شماره ۶» از معروفترین آثار او هستند.
پاگانینی؛ ویولن به اوج نمایش رسید
نیکولو پاگانینی یکی از مشهورترین ویولونیستها و آهنگسازان دوره رمانتیک بود. تکنیک خارقالعاده و شیوه نمایشی نوازندگی او باعث شد ویولن بیش از پیش به ساز نمایش مهارت نوازنده تبدیل شود. «۲۴ کاپریس برای ویولن سولو» از شناختهشدهترین آثار اوست.
در کنار این چهرهها، آهنگسازانی مانند فرانتس شوبرت، یوهانس برامس، فلیکس مندلسون، جوزپه وردی، ریشارد واگنر، یوهان اشتراوس، آنتونین دورژاک، ادوارد گریگ و گوستاو مالر نیز نقش مهمی در شکلگیری و گسترش موسیقی رمانتیک داشتند.
آهنگسازان قرن بیستم چطور قواعد موسیقی را تغییر دادند؟
در نهایت موسیقی کلاسیک یا غربی بعد از فراز و فرودهای بسیار زیاد پا به قرن بیستم گذاشت. قرنی که غرب، مدرن شده بود و دیگر آهنگسازان و موسیقیدانان نمیخواستند که همان قوانین و صداهایی را که قرنها قبل شگل گرفته بود، ادامه دهند. آنها دنبال نوآوری و ماجراجویی در دنیای موسیقی بودند. به همین دلیل، این دوران به کلاسیک مدرن شهرت پیدا کرده است. درواقع موسیقی این دوره با ادامه آثار رمانتیک شروع شد و تحتتاثیر مدرنیسم قرن بیستم قرار گرفت
در این دوره، آهنگسازانی مانند «کلود دبوسی» و «موریس راول» رنگآمیزی و هارمونی تازهای را تجربه کردند، «آرنولد شونبرگ» به سراغ شیوههای جدید آهنگسازی رفت و «ایگور استراوینسکی» ریتم و ساختار موسیقی را به شکل تازهای به کار گرفت. در کنار آنها، آهنگسازانی مانند شوستاکوویچ، پروکفیف، راخمانینف و جورج گرشوین مسیرهای متفاوتی را دنبال کردند.

نتیجهگیری
همانطورکه مطالعه کردید، تاریخچه موسیقی کلاسیک یا غربی طولانی است و منحصر به دوره کلاسیک نیست. بلکه این موسیقی از آوازهای مذهبی قرون وسطایی شروع میشود، در دورهی رنسانس شکل تازهای پیدا میکند، در دوران باروک به شکوه و پیچیدگی میرسد، در دوره کلاسیک به تعادل و نظم نزدیک میشود و در دوره رمانتیک، احساسات و فردیت آهنگساز بیش از همیشه اهمیت پیدا میکند. در قرن بیستم هم این مسیر به شکل دیگری ادامه پیدا میکند و آهنگسازان، مرزهای موسیقی را بارها جابهجا میکنند.
تاریخ موسیقی کلاسیک را نمیتوان فقط با چند اسم و تاریخ خلاصه کرد. این تاریخ، داستان تغییر سلیقهها، فناوریها، سازها، سالنهای اجرا و مهمتر از همه نگاه انسان به موسیقی است. پس وقتی که امروز قطعهای از باخ، بتهوون، شوپن یا دبوسی را میشنویم، در واقع داریم بخشی از یک داستان چندصدساله را میشنویم؛ داستانی که هنوز هم ادامه دارد.
در نهایت اگر علاقهمند به موسیقی کلاسیک هستید و دوست دارید که یکی از سازهای کلاسیک را یاد بگیرید ما میتوانیم در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان به شما کمک کنیم. حتی اگر با محدودیت مکانی یا زمانی هم مواجه هستید میتوانید با آموزش آنلاین موسیقی، رویای خود را محقق کنید. در این شیوهی آموزشی فرقی نمیکند که در کجای جهان به سر میبرید چون هر کجا که باشید میتوانید به سادگی در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنید.
اگر تمایل دارید که اطلاعات بیشتری کسب کنید و یا سوال و ابهامی ذهنتان را درگیر کرده است، میتوانید درخواست راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی کنید. کارشناسان ما در اسرع وقت با شما تماس برقرار میکنند و پاسخ تمامی سوالتان را میدهند.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.




خیلی متشکرم از سایت خوبتون با اطلاعات مفید و کافی .
خواهش میکنم
رضایت شما بهمون انرژی میده
بسیار عالی برای کنفرانس از مطالبتون استفاده کردم
خواهش میکنم