ساز داربوکا، به ظاهر ساز سادهای است اما در دل خود ریتمهایی پر از هیجان، رقص و حتی مراقبه دارد. این ساز به عنوان ساز شرقی شناخته میشود و در بسیاری از موسیقیهای عربی، ترکی، مدیترانهای، ایرانی و حتی تلفیقی نقش مهمی ایفا میکند. داربوکا جزء سازهای ساده به شمار میرود و یادگیری آن چندان دشوار نیست و ان روزها افراد زیادی به آموزش داربوکا روی آوردهاند. در این مطلب به معرفی کامل این ساز ریتمیک و خوش انرژی میپردازیم.
معرفی ساز داربوکا
داربوکا نوعی ساز کوبهای است که در واقع از ادوات پرکاشن و نوعی درام است. بدنه داربوکا به شکل جام است و همین شکل باعث شده تا در انگلیسی به آن گابلت درام (Goblet Drum) بگویند. این ساز بسته به منطقه و فرهنگ، نامها و سبکهای نوازندگی مختلفی دارد؛ مثلا در ایران، بیشتر تمپو یا دومبک نامیده میشود. در ترکیه به آن داربوکا (Darbuka) گفته میشود و در کشورهای عربی نیز به دومبک (Doumbek) یا طبلا (Tablah) معروف است.

مروری کوتاه بر تاریخچه ساز تمپو
تاریخچه پیدایش داربوکا یا تمپو عربی به 1100 سال قبل از میلاد مسیح باز میگردد. طبق اسناد تاریخی پیدا شده در نواحی بابل و سومر، ابتدا این ساز در این مناطق دیده شده است. این ساز در معابد و در مقیاس بزرگتری به صورت نشسته بر روی زمین نواخته میشد. احتمال میرود که ساز داربوکا از بقایا و بازماندههای درامهای باستانی باشد. زیرا در مراسم و معابد مذهبی در تمامی فرهنگهای باستانی، ریتم و ضرب، نقشی مهم و اساسی ایفا میکرده است. همانگونه که همچنان در کشورهای آسیایی این نکته به قوت خود باقی مانده است.
امروزه نوازندگی داربوکا، بخش جداییناپذیر موسیقی بزمی و رقص در بین فرهنگهای عربی و ترکی است. تفاوت اصلی سبکهای عربی و ترکی، بین تکنیکهای نوازندگی و ضربات انگشت در نواختن این ساز است. اصولا داربوکا مصری یا عربی، تکنیکهای پیچیدهتری برای ایجاد صدا دارند. ضمن اینکه روی بدنه تمپو یا همان طبلا عربی حکاکیهای نفیسی انجام میشود.
در اقلیم و فرهنگ ایرانی از این ساز به عنوان تمپو یا ساز تمپوی عربی یاد میشود. کاربرد این ساز معمولا در موسیقی پاپ و ریتمیک بیشتر به گوش میرسد. البته در موسیقیهای تلفیقی و سنتی نیز کاربرد دارد. اما نقش اساسی آن در موسیقی نواحی جنوب ایران یا به اصطلاح «بندری» بیشتر محسوس است.
امروزه این ساز به یک ساز چند فرهنگی تبدیل شده که در نواحی هند، آفریقا، اروپا و حتی در کشورهای غربی نیز کاربرد دارد. اکثر تنظیم کنندههای موسیقی سبک الکترونیک نیز از این ساز زیبا و ریتمیک در آثار خود استفاده میکنند.
ساختمان و اجزای اصلی داربوکا
برای خرید داربوکا باید این ساز را به خوبی بشناسید و بدانید که ساختمان این ساز چگونه است و از چه موادی ساخته میشود و دارای چه انواعی است. ساز تمپو دارای ساختمان سادهای است و مهمترین ویژگی آن به جنس بدنه و پوست آن برمیگردد. تمپوهای اولیه و قدیمی، از سفال ساخته میشدند و روی دهانهی آن پوست طبیعی مانند پوست ماهی یا بز کشیده میشد. اصولا پوست را با سریش، چوب یا طناب به دهانه وصل میکردند.
امروزه اما تمپو یا داربوکا را از مواد دیگری مانند فلز و یا فایبرگلاس نیز میسازند. اصولا برای این نوع داربوکاها از پوست مصنوعی استفاده میشود که صدای شفافتری تولید میکند و در موسیقی مدرن کاربرد بیشتری دارد.

نقش داربوکا در موسیقی
- ایجاد ریتم اصلی؛
- داربوکا «قلب تپنده» یک قطعه است؛
- مناسب برای موسیقیهای شاد، نمایشی، رقص و تلفیقی است؛
- استفاده در گروهنوازی، موسیقی مراسم، حتی موسیقیدرمانی؛
- پاسخدهی و گفتوگوی ریتمی با سازهای دیگر (مثلاً دف، تمبک، عود)؛
مزایای یادگیری داربوکا برای بزرگسالان
- یادگیری آسان و سریع؛
- بدون نیاز به کوک پیچیده؛
- افزایش شادی و کاهش استرس؛
- تقویت هماهنگی دستها، افزایش تمرکز و انرژی؛
- قابل حمل در سفر، مهمانی و جمعهای دوستانه؛
نحوه نگهداری از داربوکا
برای افزایش طول عمر ساز داربوکا باید از آن به خوبی مراقبت کرد. برای مراقبت و نگهداری اصولی از داربوکا باید به موارد زیر توجه کنید:
- برای نگهداری صحیح از داربوکا، همیشه آن را دور از گرما، سرما و رطوبت مستقیم قرار دهید. زیرا تغییرات دمایی میتواند باعث زنگزدگی داربوکاهای فلزی شود.
- پس از هر بار تمرین، با یک دستمال نرم و خشک سطح پوست و بدنه را تمیز کنید تا گردوغبار و چربی روی پوست ساز باقی نماند.
- به هیچ وجه ساز را در ارتفاع قرار ندهید. زیرا در صورت افتادن آسیب جدی به آن وارد میشود.
- ساز را به هیچوجه در معرض نور مستقیم و حرارت قرار ندهید. زیرا باعث شل شدن و حتی پارگی پوستهای طبیعی میشود. همچنین پوست مصنوعی نیز کیفیت خودش را در برابر نور خورشید از دست میدهد.
- برای جلوگیری از وارد شدن ضربه و آسیب به ساز، مخصوصا نوع سفالی، آن را ترجیحا در کاور نگهداری کنید. به ویژه هنگام جابهجایی و حمل ساز.
- هیچ وسیلهای را روی پوست ساز قرار ندهید و برای جلوگیری از تغییر شکل یا فشار ناهمسان، از کوک کردن پیچها بدون آگاهی کامل خودداری کنید.
- نگهداری داربوکا در حالت عمودی داخل کاور یا روی استند مناسب، بهترین روش برای حفظ کیفیت صدا و افزایش عمر ساز است.

نتیجهگیری
همانطورکه مطالعه کردید، داربوکا به عنوان سازی ریتمیک و پرهیجان در موسیقی شرقی نقش پررنگی ایفا میکند. البته که امروزه این ساز توانسته جایگاه خاصی در سبک موسیقی پاپ و تلفیقی نیز پیدا کند. یادگیری آسان و سریع داربوکا باعث شده که این روزها افراد زیادی به یادگیری این ساز علاقه نشان دهند. برخی از افراد فکر میکنند که صرفا با خرید کتاب آموزش داربوکا و تماشای چند فیلم آموزشی رایگان میتوانند این ساز را یاد بگیرند. ولی واقعیت غیر از این است. پس اگر به دنبال یک آکادمی معتبر هستید، ما در وب نوازان کنار شما هستیم. وب نوازان با اساتید مجرب و باسابقهای همکاری میکند که میتوانند به خوبی، شور و هیجان نهفته در تمپو را به شما منتقل کنند.

شیوهی آموزش ما در وب نوازان به شکل آنلاین است و به همین دلیل محدودیتهای مکانی و زمانی در این شیوه رفع میشوند. پس فرقی ندارد که کجای جهان زندگی میکنید، شما به سادگی میتوانید در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنید. ضمن اینکه آموزش آنلاین موسیقی دست شما را برای شرکت در کلاس موسیقی در ساعاتی که امکانش را دارید، فراهم میکند.
اگر نیاز به راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی دارید، کارشناسان ما در خدمت شما هستند.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


