بررسی تفاوت تنبک و داربوکا برای خیلی از هنرجویانی که قصد یادگیری سازهای کوبهای را دارند، جذاب است. زیرا هر دو این سازها، کوبهای و جامشکل هستند و درواقع از نظر ظاهری شباهت زیادی به هم دارند. ولی با این وجود، از نظر تاریخچه، جنس صدا، ساختار و اجزا، تکنیکهای نوازندگی و مسیر یادگیری، تفاوتهای خاصی با هم دارند. پس اگر میخواهید که با اطمینان بیشتری آموزش تنبک و یا یادگیری داربوکا را شروع کنید، بهتر است که دست به مقایسه تنبک و داربوکا بزنید و بعد از آن آموزش خود را شروع کنید. با این کار آموزشتان هدفمندتر و متناسب با سلیقهی موسیقاییتان پیش میرود.
بررسی تفاوت تنبک و داربوکا
چیزی که باعث شده تا ما الان دست به مقایسه تنبک و داربوکا بزنیم، شباهت این دو ساز به یکدیگر است. چون در غیر این صورت هیچ نیازی به مقایسه و بررسی تفاوت آنها نبود. درواقع تنبک و داربوکا هر دو از خانوادهی سازهای کوبهای جامشکل هستند؛ یعنی بدنهای شبیه به جام دارند و با انگشتان و کف دست نواخته میشوند. نقش اصلی هر دو ساز نیز ایجاد ریتم و همراهی با دیگر سازهاست. به همین دلیل، در نگاه اول ممکن است تفاوت چندانی میان آنها به چشم نیاید.
با وجود همهی شباهتهای تنبک و داربوکا، هر کدام از این سازها در فرهنگ موسیقایی متفاوتی رشد کردهاند. تنبک، ساز اصلی موسیقی دستگاهی ایران است و قرنهاست که در کنار سازهایی مانند تار، سهتار، سنتور و کمانچه نواخته میشود. در مقابل، داربوکا بیشتر در موسیقی کشورهای عربی، ترکیه، مصر، شمال آفریقا و بخشهایی از بالکان رواج دارد و یکی از مهمترین سازهای کوبهای این مناطق به شمار میرود. همین تفاوت در پیشینهی فرهنگی باعث شده شخصیت موسیقایی این دو ساز نیز با یکدیگر متفاوت باشد. در ادامه به طور کامل به تفاوت این دو ساز میپردازیم تا اگر بین تنبک یا داربوکا شک دارید، بتوانید با خیال راحت یکی از این دو را انتخاب کنید.

تفاوت تنبک و داربوکا از نظر ظاهر و ساختار
هر چند که تنبک و داربوکا از نظر ظاهری شبیه به هم هستند ولی با این وجود، تفاوتهای آنها بیشتر از شباهتشان است. چون تنبک معمولاً از چوب ساخته میشود و بدنهاش نسبت به داربوکا نسبتاً بلندتر و کشیدهتر است و استفاده از چوب، ظاهر گرم و سنتیتری به این ساز داده است. پوست تنبک یا طبیعی است و از پوست بز، گاو، شتر، بره و یا ماهی است و یا اینکه دهانهی ساز با پوست مصنوعی پوشانده شود. به طور کلی، اندازهی دهانهی ساز، معمولاً بزرگتر از داربوکا است.
داربوکا اغلب بدنهای فلزی، آلومینیومی یا گاهی سفالی دارد و طبیعی است که وزن و ظاهر متفاوتی داشته باشد. در بیشتر داربوکاهای امروزی از پوست مصنوعی استفاده میکنند که در برابر تغییرات دما و رطوبت مقاومت بیشتری دارد. همچنین اندازهی آن معمولاً جمعوجورتر است و به همین دلیل حمل ساز برای نوازندگان آسانتر است.
طیف صدا
تفاوتهای ظاهری بین تنبک و داربوکا تاثیر مستقیمی روی صدای ساز و همچنین شیوهی نوازندگی هر کدام از این سازها دارد.
این دو ساز از نظر رنگ صوتی با هم تفاوتهای زیادی دارند، تنبک صدایی گرم، عمیق و طبیعی دارد. به دلیل بدنهی چوبی و شیوهی ساخت آن، نوازنده میتواند طیف گستردهای از رنگهای صوتی را از ساز استخراج کند. همین ویژگی باعث شده تا علاوه بر همراهی تنبک با دیگر سازها، نتوان جایگاه تکنوازی تنبک را نادیده گرفت.
در مقابل، داربوکا صدایی شفافتر، تیزتر و پرحجمتر تولید میکند. ضربات روی این ساز وضوح بیشتری دارند و در اجراهای گروهی یا فضاهای پرانرژی، صدای آن بهخوبی شنیده میشود. همین موضوع باعث شده تا جای پای این ساز در موسیقی عربی، ترکی، پاپ و موسیقی تلفیقی محکم شود.
البته که نمیتوان بین صدای تنبک یا داربوکا یکی را انتخاب کرد، چون این انتخاب کاملا سلیقهای است و به علاقه و سلیقهی شنونده بستگی دارد.

تفاوت تنبک و داربوکا از نظر تکنیک نوازندگی
یک شباهتی که بین این دو ساز وجود دارد، این است که هر دو با انگشتان و کف دست نواخته میشوند. اما با اینحال تکنیکهای اجرایی هر کدام از این سازها با هم تفاوت دارند.
مهمترین تکنیکهای نوازندگی تنبک، تکنیکهایی مانند تم، بک، ریز، بشکن و انواع ریزهای ترکیبی هستند. به خاطر همین بسیاری از نوازندگان حرفهای معتقدند تنبک یکی از تکنیکیترین سازهای کوبهای جهان است، زیرا امکان اجرای ظریفترین تغییرات دینامیکی و ریتمیک را در اختیار نوازنده قرار میدهد. به همین دلیل، یادگیری تنبک در سطوح پیشرفته نیازمند دقت، هماهنگی بالا و تمرین مستمر است.
اما تکنیکهای اصلی داربوکا شامل ضربات دوم، تک، کا، پا، اسلپ هستند. در نوازندگی داربوکا چیزی که اهمیت زیادی دارد، وضوح صدا، سرعت اجرای ریتم و کنترل ضربات است. هرچند که داربوکا هم تکنیکهای پیشرفتهی زیادی دارد، اما رویکرد آن بیشتر بر اجرای ریتمهای پرتحرک و پرانرژی متمرکز است.
سبک موسیقی
همانطورکه پیشتر هم اشاره کردیم، ساز تنبک در کنار سایر سازهای ایرانی در موسیقی دستگاهی ایرانی، نقش و جایگاه خاصی دارد و به نوعی ایجاد ریتم در همنوازیها بر عهدهی تنبک است. درواقع تنبک، ساز اصلی موسیقی سنتی و کلاسیک ایرانی است. اما در مقابل داربوکا، علاوه بر ایران در کشورهای عربی، ترکیه، منطقهی بالکان و شمال آفریقا هم نواخته میشود. صدای این ساز در موسیقی سبک عربی، ترکی، مدیترانهای، مدرن، پاپ و تلفیقی شنیده میشود.

شیوه نوازندگی
در بخشهای بالا به این اشاره کردیم که ظاهر هر کدام از سازهای تنبک یا داربوکا، روی شیوهی نوازندگی آنها تاثیر مستقیمی دارد. درواقع شیوهی طراحی و وزن هر کدام از این سازها باعث میشود که نحوهی دست گرفتن ساز و شیوهی نواختن آن متفاوت باشد.
نوازندهی داربوکا به دلیل این که ساز وزن کمی دارد و سبک است و نگه داشتنش در دست راحت است، آن را روی پا، بین زانو و یا حتی حالت ایستاده مینوازد.
در مقابل استایل نوازندگی تنبک کمی متفاوت است. تنبکزن برای نواختن این تنبک باید بنشیند و ساز را روی پای خود قرار دهد و با دستانش آن را نگه دارد.
آیا نوازندهی تنبک میتواند داربوکا هم بنوازد؟
از آنجا که هر دو ساز از یک خانواده هستند، بسیاری از مهارتهای پایه، بین آنها مشترک است. حس ریتم، هماهنگی دستها و کنترل ضربات، مهارتهایی هستند که یک نوازندهی تنبک میتواند تا حد زیادی به داربوکا منتقل کند و برعکس.
با این حال، نباید تصور کرد که تسلط بر یکی از این سازها به معنای تسلط کامل بر دیگری است. تفاوت در تکنیکها، نحوهی قرار گرفتن دستها، رنگ صدا و حتی سبک موسیقی باعث میشود برای حرفهای شدن در هر ساز، آموزش اختصاصی و تمرین منظم ضروری باشد.
تنبک بهتر است یا تمپو؛ کدام را انتخاب کنیم؟
بعد از این مقایسهی کامل حتما به فرق تمپو و تنبک پی بردهاید، اما با این وجود اگر هنوز برای انتخاب میان این دو ساز تردید دارید، بهتر است ابتدا به موسیقی موردعلاقهی خود فکر کنید.
اگر شما موسیقی سنتی و دستگاهی ایرانی را دوست دارید و دلتان میخواهد که روزی بتوانید یکی از قطعات معروف ایرانی را بنوازید و کنار نوازندگان سایر سازهای ایرانی، ساز بزنید، تنبک انتخاب بهتری است. چون این ساز امکانات تکنیکی بسیار گستردهای دارد و سالهاست یکی از ارکان اصلی موسیقی ایرانی به شمار میرود.
اما اگر به سبکهای موسیقی عربی، ترکی، پاپ و تلفیقی علاقه دارید، قطعا داربوکا گزینهی مناسبتری است. صدای شفاف و حجم بالای این ساز باعث شده در بسیاری از اجراهای زنده و آثار تلفیقی حضور پررنگی داشته باشد.
خبر خوب این است که شروع یادگیری هر دو ساز نسبتاً ساده است و حتی افرادی که هیچ تجربهای در موسیقی ندارند نیز میتوانند در مدت کوتاهی ریتمهای ابتدایی را یاد بگیرند. اما طبیعی است که هرچه جلوتر بروید و وارد مراحل پیشرفتهتر شوید، هر دو ساز نیازمند تمرین منظم، هماهنگی بیشتر دستها و تسلط بر تکنیکهای متنوع هستند.

نتیجهگیری
همانطورکه مطالعه کردید، با وجود شباهتهای تنبک و داربوکا، تفاوتهای آنها از نظر ظاهری، جنس و ساختار ساز، صدا، شیوهی نوازندگی و … متفاوت است. در واقع هر کدام از این سازها هویت موسیقایی مستقل خودشان را دارند. در نتیجه، مسیر آموزشی خاصی هم برای یادگیری تنبک یا داربوکا وجود دارد.
اگر هدف شما اجرای موسیقی ایرانی است، تنبک انتخاب مناسبتری است. اما اگر به ریتمهای عربی، ترکی یا موسیقی تلفیقی علاقه دارید، داربوکا میتواند گزینهی جذابتری باشد. در هر صورت، آنچه بیش از هر چیز در پیشرفت شما نقش دارد، انتخاب یک مدرس خوب، تمرین منظم و لذت بردن از مسیر یادگیری موسیقی است.
اگر برای یادگیری هر کدام از سازهای تنبک یا داربوکا، دنبال یک آموزشگاه مطمئن و خوب میگردید، ما میتوانیم در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان کنار شما باشیم. اعتبار ما حاصل چندین سال، کار و فعالیت روزمره است که نظرات هنرجویان سابقمان آن را تایید میکند.
از همان سالهایی که آموزش آنلاین موسیقی بعید به نظر میرسید ما به کمک اساتید حرفهای و باتجربهمان ثابت کردیم که با برگزاری یک کلاس آنلاین موسیقی باکیفیت، میتوان خدمات خوبی ارائه داد و رضایت هنرجو را جلب کرد.

اگر دوست دارید که مسیر آموزشتان را با ما پیش ببرید کافی است که درخواست راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی کنید، تا کارشناسان ما در اسرع وقت با شما تماس برقرار کنند و مشاورههای لازم را در اختیارتان بگذارند.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.



