همانطور که یک خانه بعد از چند سال نیاز به رنگ تازه دارد، تنبک هم بعد از مدتی به پوست تازه احتیاج پیدا میکند. این تغییر نهتنها صدا را بهتر میکند، بلکه حالوهوای نوازندگیتان را هم تازهتر میکند. زیرا پوست برای تنبک، حکم قلب برای بدن را دارد و اگر به دلایل مختلف، از تپش بیفتد، نوازندگیتان زیر سوال میرود و عمر سازتان هم کمتر میشود. اینجاست که باید به فکر تعویض پوست تنبکتان بیفتید. گاهی پیدا کردن سازگر و یا فرد متخصص سخت است، بهخصوص اگر خارج از ایران زندگی میکنید، دسترسی به فرد متخصص راحت نیست.
پس بهتر است که خودتان دست به کار شوید و این مهارت را یاد بگیرید. البته در ابتدا کمی استرسزا است ولی اگر به خوبی آموزش ببینید و صبور و بادقت باشید، میتوانید به خوبی از پس این کار بربیایید. همچنین نیازی به پرداخت هزینه تعویض پوست تنبک نیز ندارید. در این مطلب قدمبهقدم نحوه تعویض پوست تنبک را برایتان توضیح میدهیم تا با خیال راحت و بدون نگرانی سراغش بروید. پس اگر به دنبال پاسخی برای سوال «چگونه پوست تنبک را عوض کنیم؟» هستید، با ما همراه باشید.
آموزش تعویض پوست تنبک در خانه
احتمالا چند وقتی است که آموزش تنبک را آغاز کردهاید ولی حالا با مشکل جدیدی مواجه شدهاید و آن هم فرسودگی و پارگی پوست است. قبل از هرچیزی خوب است بدانید که پوست تنبک بعد از مدتی استفاده، ممکن است شل شود، صدا خفه یا خشدار شود یا حتی پاره شود. درواقع کاملا طبیعی است که پوست ساز شما بعد از مدتی فرسوده شود. البته هرچقدر بیشتر از سازتان مراقبت کنید، دیرتر فرسوده میشود و نیاز به ترمیم پیدا میکند.
به هرحال در صورت فرسودگی پوست تنبک، باید آن را عوض کنید. هرچند که افراد و سازگرانی وجود دارند که به خوبی پوست ساز را عوض میکنند ولی بد نیست که این کار را خودتان انجام دهید. زیرا در این صورت هم در هزینهها صرفهجویی میکنید، هم زمان زیادی را صرف پیدا کردن فرد متخصص نمیکنید. همچنین مهارت عوض کردن پوست تنبک را هم یاد میگیرید. در ادامه به طور کامل به مراحل تعویض پوست تنبک میپردازیم.

آمادهسازی وسایل لازم
قبل از اینکه اقدام به تعویض یا ترمیم پوست تنبک کنید باید فهرستی از لوازم موردنیاز را تهیه کنید. بعد از اینکه مطمئن شدید همه چیز آماده است، شروع کنید. شما برای اینکه پوست تنبکتان را عوض کنید به لوازم زیر نیاز دارید:
- پوست جدید (معمولاً از پوست شتر یا بز استفاده میشود).
- یک کاسه یا ظرف بزرگ آب ولرم؛
- قیچی تیز؛
- نخ محکم یا طناب باریک؛
- کاردک و سمباده؛
- پارچه تمیز.
درآوردن پوست قدیمی
برای درآورن پوست قدیمی، ابتدا باید داخل یک ظرف، مقداری آب ولرم بریزید و ساز را داخل آن بگذارید. حواستان باشد که مقدار آب نباید آنقدر زیاد باشد که با چوب ساز، تماس پیدا کند. بلکه همینقدر که دهانهی ساز و سطح پوست را دربربگیرد کافی است. بعد از اینکه ساز کمی در آب قرار گرفت و چسب آن نرم شد، جدا کردن آن راحتتر میشود. حالا ساز را روی سطحی نرم بگذارید و با دقت، پوست قدیمی را از دهانهی تنبک جدا کنید. اگر جدا کردن آن با دست سخت بود از یک شی نوک تیز مانند پیچگوشتی استفاده کنید ولی یک تکه پارچه، زیر آن بگذارید تا به بدنهی ساز آسیب وارد نکند.
معمولاً پوست با چسب، میخهای کوچک یا منگنه، محکم میشود. هرچند که زدن میخ به ساز کار اشتباهی است و به آن آسیب وارد میکند. پس اگر پوست با چسب، چسبانده شده است ، آرامآرام لبهها را شل کنید تا به بدنه آسیبی نرسد و اگر میخ دارد، با احتیاط آنها را دربیاورید.
خیس کردن پوست جدید
در مرحلهی دوم از تعویض پوست تنبک، نوبت به چسباندن پوست جدید میرسد. پوست تازه به طور طبیعی حالت سفت و غیرمنعطفی دارد. به همین دلیل باید قبل از نصب، در داخل آب سرد خیس بخورد تا نرم و انعطافپذیر شود. با توجه به جنس پوست 4 تا 8 ساعت لازم است تا پوست خیس بخورد. در این مدت پوست حسابی نرم میشود و راحتتر روی دهانهی ساز کشیده میشود.
لبهسازی و کنترل طوقه ساز
تا پوست شما خیس میخورد بهتر است که بیکار ننشینید و لبههای ساز را تراش دهید. درواقع شما باید چسب، میخ، منگه و هر چیز اضافیای را که روی لبهی ساز از پوست قبلی جا مانده است، جدا کنید. در غیر اینصورت، صدای ساز هنگام اجرای بعضی حرکات مثل حرکت بشکن (پلنگ)، خوب نخواهد شد. پس با کاردک و سمباده، هرچیز اضافه را از ساز جدا کنید و کاملا صاف کنید که پوست به خوبی روی ساز بخوابد. انجام درست این کار روی صدادهی سازتان تأثیر زیادی دارد.

برش و آمادهسازی
وقتی پوست تازه، کاملا خیس خورد و نرم و حالتپذیر شد، آن را از داخل آب دربیاورید و روی پارچه تمیزی پهن کنید تا آب و خیسی آن گرفته شود. بعد از اینکه آب پوست گرفته شد، آن را روی دهانهی ساز بکشید. در اینمرحله، پوست باید کمی بزرگتر از دهانهی ساز برش بخورد (حدود ۵ تا ۷ سانتیمتر اضافهتر دور تا دور). این حاشیهی اضافه برای محکمکردن پوست لازم است.
کشیدن پوست روی دهانه
بعد از اینکه اندازهی پوست را مشخص کردید باید آن را روی دهانهی ساز تنبک بکشید. در این مرحله شما به چسب چوب، سریش، کش و یا نوار نیاز دارید. اولین کاری که باید بکنید این است که چسب را به طور یکنواخت به لبههای ساز آغشته کنید. با فرچهی کوچک و یا با انگشت این کار را بکنید و حواستان باشد که چسب به بخشهای دیگر ساز نچسبد. حالا پوست را روی دهانه بکشید و مطمئن شوید که کاملاً صاف و بدون چینخوردگی است. برای محکم کردن پوست روی ساز و برای اینکه تا زمان خشک شدن چسب، پوست تکان نخورد، دهانهی ساز را با نخ یا طناب محکم ببندید. این مرحله نیاز به دقت دارد، چون اگر پوست کج یا شل بسته شود، بعدها صدای خوبی نخواهد داشت.

خشک و سفت شدن پوست
حالا ساز را در جایی بگذارید که هوا معتدل باشد (نه جلوی بخاری و نه زیر آفتاب مستقیم). خشکشدن کامل پوست ممکن است ۲ تا ۳ روز طول بکشد. وقتی خشک شد، پوست کاملاً کشیده و سفت خواهد شد.
تنظیم نهایی
بعد از خشک شدن، نخ یا طناب را باز کنید و لبههای اضافی پوست را با قیچی مرتب ببرید. حالا وقت امتحانکردن صدای ساز است. اگر پوست درست کشیده شده باشد، صدای تنبک شفاف، رسا و خوشطنین خواهد بود.
نکات مهم هنگام تعویض پوست تنبک
- اگر خارج از کشور زندگی میکنید، احتمالا پیدا کردن پوست طبیعی کمی سخت باشد. میتوانید از فروشگاههای آنلاین ایرانی یا فروشندگان سازهای سنتی خاورمیانهای کمک بگیرید.
- اگر به پوست طبیعی دسترسی ندارید، پوستهای مصنوعی هم در بازار وجود دارد که هرچند صدایشان کمی متفاوت است، اما نگهداری از آنها سادهتر است.
- برای اینکه پوست در تغییرات دمایی یا رطوبتی آسیب نبیند، بهتر است تنبک را در محیطی با دمای ثابت نگه دارید. به طور کلی نحوهی نگهداری از تنبک روی طول عمر آن تأثیر زیادی دارد.
نتیجهگیری
تعویض پوست تنبک کاری است که در ابتدا کمی چالشبرانگیز به نظر میرسد، اما وقتی مرحلهبهمرحله پیش بروید، متوجه میشوید که چندان هم سخت نیست. آنچهکه مهم است این است که شما صبور و باحوصله باشید و به دقت پوست را عوض کنید تا مشکلی پیش نیاید. حالا که پوست سازتان را عوض کردهاید، فراموش نکنید که پوست تازه مثل یک شروع تازه است. با تنبک نو شده، تمرینهایتان جان تازه میگیرند و لذت نوازندگیتان بیشتر میشود. البته به شرط اینکه آموزش درستی نیز دریافت کنید و از همان ابتدا زیر نظر استاد خوب و مجربی آموزش ببینید.

بسیاری از هنرجویان خارج از کشور برای پیدا کردن استاد خوب تنبک دچار مشکل هستند. حتی خیلی مواقع عدم دسترسی به استاد خوب و باتجربه مانع آغاز یادگیری تنبک میشود. از اینرو ما در آکادمی وب نوازان با در پیش گرفتن آموزش آنلاین موسیقی در یک پلتفرم مخصوص، به شما در رسیدن به آرزوی دیرینهتان کمک میکنیم. در این شیوهی آموزش، شما دیگر هیچگونه محدودیت مکانی و زمانی ندارید و میتوانید به سادگی از گوشهی خانهتان در آن سر دنیا، در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنید. اگر تمایل به دریافت اطلاعات بیشتر دارید و یا نیاز به کسب راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی دارید، ما آمادهی پاسخگویی به شما هستیم.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


