تربیت و تقویت گوش موسیقی Ear-Training یکی از مهمترین کارهایی است که شما در فرآیند یادگیری موسیقی باید انجام دهید. چون تا زمانیکه درست نشنوید، نمیتوانید درست بنوازید. تصور کنید که در حال نواختن ویولن هستید، از شیوهی انگشتگذاری خودتان مطمئن هستید؛ آرشهکشیتان هم کاملا درست است، اما صدایی که به گوشتان میرسد با آنچه انتظار دارید، هماهنگ نیست. به نظرتان مشکل از کجاست؟ مشکل نه از انگشتگذاریتان است و نه از میزان تمرینتان، بلکه مشکل در قدرت شنیداریتان است. این مسئله از آنجایی آب میخورد که بسیاری از هنرجویان فکر میکنند که آموزش موسیقی در یادگیری نتها، شیوهی نواختن و تمرین زیاد، خلاصه میشود. درحالیکه پیش از هر چیز، گوشتان باید به خوبی بشنود. اگر گوش موسیقاییتان به درستی تربیت نشود، تشخیص صدای درست از نادرست دشوار خواهد بود و طبیعتاً نیز نمیتوانید به طور صحیح اجرا کنید. چون تقویت گوش موسیقایی به شما این امکان را میدهد که تفاوت میان صداها را درک کنید، نتها را سریعتر پیدا کنید و بدون نگاه کردن به نتنویسی، به خوبی بنوازید. با تمام این مزایا، چطور میتوان گوش موسیقایی خود را تقویت کرد؟ با مطالعه این مطلب، متوجه میشوید!
منظور از آموزش شنوایی یا تقویت گوش موسیقی چیست؟
به عنوان یک هنرجوی مبتدی که به تازگی پا به دنیای موسیقی گذاشتهاید، شاید اصطلاح گوش موسیقی و یا تربیت شنوایی برایتان تازگی داشته باشد. برای درک درست این موضوع بیایید قبل از هر چیز تفاوت گوش کردن و شنیدن را بررسی کنیم.
گاهی پیش میآید که، گوش کردن و شنیدن را به جای هم اشتباه به کار میبریم. هر چند که این دو فعل به ظاهر از نظر معنایی به یکدیگر نزدیک هستند ولی تفاوتهای بنیادینی بین آنها وجود دارد.
درواقع شنیدن زمانی اتفاق میافتد که امواج صوتی به گوش ما میرسند. عمل شنیدن کاملا غیر ارادی و ناخودآگاه اتفاق میافتد و نیاز به آموزش و تمرین ندارد. ولی گوش دادن عملی است که به دنبال شنیدن روی میدهد. درواقع ما اول یک چیز را میشنویم و بعد آن را در مغزمان تجزیهوتحلیل میکنیم و تازه آن وقت است که فعل گوش کردن رخ میدهد. درنتیجه گوش دادن یک عمل ذهنی است که به دقت و تمرکز زیادی احتیاج دارد.
حالا شما به عنوان هنرجوی موسیقی باید فعالانه گوش کنید تا بتوانید نتها را به خوبی تشخیص دهید. به عبارت دیگر، در موسیقی، گوش دادن فعال به انتخاب آگاهانه و تمرکز روی یک قطعه موسیقی گفته میشود. گوش دادن فعال به شما کمک میکند تا ساختار و ترکیبات دقیق یک قطعه موسیقی را تحلیل و درک کنید. همچنین از این طریق میتوانید سازهای مختلف موسیقی را در یک قطعه از یکدیگر تشخیص دهید و پیچیدگیهای هر کدام را به خوبی متوجه شوید.
درنتیجه، تقویت گوش موسیقی به معنای بالا بردن مهارتهای شنیداری موسیقی است. این مهارتها به شما کمک میکنند که بتوانید موسیقیای که میشنوید را به خوبی درک کنید. پس مهمترین کاری که یک موزیسین باید انجام دهد، تقویت قدرت شنیداری است. تقویت قدرت شنیداری با انجام تمرینات روزانه و منظم صورت میگیرد و با انجام آنها میتوانید گوشتان را ورزیده کنید و درک خود را از موسیقی افزایش دهید.
اهمیت تربیت شنوایی در آیندهی موسیقایی هنرجویان مبتدی
آموزش شنوایی موسیقی اهمیت بیشتری نسبت به تئوری موسیقی دارد. بسیاری از افراد فکر میکنند که آموزش شنوایی یک مهارت نظری است، اما اینطور نیست؛ بلکه یک مهارت عملی است که باید آموخته شود. آموزش مهارت شنوایی، قابلیت شنیدن، درک کردن و تفکیک اصوات را آسانتر میکند. به همین دلیل باعث تقویت حافظه موسیقایی، درک درست از ریتم و فواصل، هارمونی و کوک، نوشتن موسیقی مورد نظر و… میشود.
هنرجوی هر سازی که باشید برای این که بتوانید به شکل تخصصی موسیقی را ادامه بدهید باید تربیت شنوایی را جدی بگیرید. شما با تقویت این مهارت، میتوانید ساز بزنید و تشخیص نت با گوش هم برایتان ساده میشود. نتها را از هم تشخیص دهید. ضمن اینکه این مهارت به شما در بداههنوازی نیز کمک زیادی میکند. یکی از دلایل دلسردی برخی از آهنگسازان نداشتن گوش موسیقایی قوی است زیرا این مهارت بخش مهمی از توانایی آهنگسازی یک فرد به شمار میرود.
گاهی نیز هنردوستانی پیدا میشوند که هرچند خوانده یا نوازنده نیستند ولی به دلیل اینکه خیلی خوب موسیقی گوش کردهاند، گوشهایشان کاملا تربیت شده است. به همین دلیل برای آنها یادگیری موسیقی آسانتر است. درواقع، پیشینهشان و بالا بودن درک شنیداریشان، به آنها در پیشرفتشان کمک زیادی میکند.
تقویت گوش موسیقی چه تأثیری بر نوازندگی دارد؟
همانطورکه اشاره کردیم هرچه گوشهای شما قویتر باشند و اصوات را به خوبی از یکدیگر تشخیص دهند، میتوانید بهتر بنوازید. در این بخش به چرایی تربیت و تقویت گوش موسیقاییتان اشاره میکنیم.
مهارتهای شنیداری
هرچه گوشهای خود را بیشتر تربیت کنید، مهارتهای شنیداری خود را افزایش میدهید. با بالا رفتن این مهارت شما فهم بهتری از موسیقی پیدا میکنید. همچنین تشخیص زیر و بمی صداها، شنیدن صدای نت و توانایی تصور موسیقی در ذهنتان بیشتر میشود.
درک موسیقی بهتر
تقویت گوش موسیقایی کمکتان میکند که آهنگ را راحتتر درک کنید. یعنی میتوانید تشخیص دهید که آهنگ روی کدام کلید قرار گرفته است، از چه آکوردهایی استفاده شده است و بین نتها چه روابطی وجود دارد.
یادگیری سریعتر
همانطورکه پیشتر هم اشاره کردیم هرچقدر شما بیشتر و بهتر به موسیقی گوش دهید، گوشهایتان تربیت میشوند و درنتیجه فرآیند یادگیری هم با سرعت بیشتری پیش میرود. درواقع با کسب این مهارت شما میتوانید اکثر قطعاتی را که بارها شنیدهاید به راحتی با سازتان اجرا کنید. زیرا ملودی در ذهن شنیداری شما شکل گرفته است و به نوعی با حافظه عضلانیتان اجرا میشود.
افزایش انگیزهی بیشتر برای نواختن با تقویت گوش موسیقی
وقتی موسیقی موردعلاقهتان را از طریق گوش شنوایی میآموزید و اجرا میکنید، اعتمادبهنفستان رشد میکند و همین حس شما را به بیشتر نواختن، تشویق میکند.
تقویت حافظه
یکی از تأثیرات فوقالعادهی تربیت شنوایی، تقویت حافظهتان است. درواقع هرچه گوش موسیقاییتان قویتر باشد، راحتتر میتوانید ملودیها قطعات را به خاطرتان بسپارید. ولی بدون این مهارت، باید نتهای یک قطعه را تکبهتک به خاطر بسپارید که در ملودیهای طولانی کار سختی است. درحالی که تربیت شنوایی به شما کمک میکند که گوشهایتان الگوهای موجود در یک قطعه و ملودیهای طولانی را تشخیص دهد و آن قطعه را به خاطر بسپارد.
یادگیری سریع ساز دوم
مهمترین و شاید جذابترین قابلیتی که تقویت گوش موسیقایی به شما میدهد، یادگیری سریعتر ساز دوم است. درواقع چون گوشهای شما با نتها آشنا است، راحتتر میتوانید با ساز جدید نیز ارتباط برقرار کنید و ذهنتان برای یادگیری آن آمادهتر است.
تمرینات تقویت شنوایی
احتمالا به عنوان هنرجوی مبتدی دوست دارید که بتوانید به این مهارت دست پیدا کنید و مسیر یادگیری موسیقی کمی برایتان هموارتر شود. شاید در ابتدا فکر کنید که داشتن گوش موسیقایی یک مهارت خاص و یا موهبت ذاتی است ولی برخلاف تصورتان این مهارت کاملا آموختنی است. هرچند که شاید در ابتدا یادگیری این متدها، به نظر سخت بیاید ولی اگر هدفتان مشخص باشد، از پس این چالش برمیآیید.
به احتمال زیاد با انجام دادن تمرینهایی که در این بخش به آنها میپردازیم، به خوبی میتوانید این مهارت را در خود تقویت کنید.
تمرین یک
یکی از روشهای سریع برای تقویت گوش موسیقایی این است که وقتی از گوشی همراه یا کامپیوتر به موزیکی گوش میدهید، برای چند دقیقه دستگاه را خاموش کنید. سپس در ذهنتان شروع به مرور کردن ملودی و ریتم آن کنید.
تمرین دو
یک تمرین سادهی دیگر این است که چشمهای خود را بیندید و در عالم اصوات قرار بگیرید و به صداهای اطرافتان توجه بیشتری نشان دهید. به صداها از لحاظ زیر و بم بودن توجه کنید. روی ریتم صداها و کند یا تند بودن آنها تمرکز کنید. در نهایت روی بلند یا آرام بودن صداها تمرکز کنید.
تمرین سه
سازتان را بردارید و شروع به نواختن آن کنید. حالا به نتهایی که از آن بیرون میآید دقت کنید. روی زیر و بمی نتها، تمرکز کنید. اگر این تمرین را تکرار کنید، به مرور زمان گوشهای شما تقویت میشود.
تمرین چهارم
یکی از روش های عالی تمرین و تقویت این مهارت، گوش دادن و تمرین bass line است. این تمرین لزوما نباید با گیتار باس نواخته شود، بلکه میتوانید آن را روی آهنگهای بتهوون و یا حتی جاستین بیبر اجرا کنید. در این تمرین باید با دقت به آهنگ گوش داده و موبهموی آنچه را میشنوید اجرا کنید.
تمرین پنجم
یکی دیگر از بهترین راهها برای تقویت گوش این است که در حین نواختن ساز، بخوانید. این کار باعث میشود که بین ذهن و دستان خود، ارتباط برقرار کنید. به مرور زمان حافظهی عضلانیتان تقویت میشود، تاجاییکه میتوانید هر آهنگی را که به ذهنتان خطور میکند، بنوازید.
تمرین ششم
سعی کنید بدون بیس بنوازید. اگرچه بدون نت به سختی میتوانید آهنگی را بنوازید اما این کار کمک فراوانی به تقویت گوش موسیقاییتان میکند. بهتر است که در ابتدا این کار را از آهنگهای ساده شروع کنید.
تمرین هفتم
گاهی سعی کنید که بدون تیونر، سازتان را کوک کنید. چون تیونر به مرور زمان، گوشهایتان را تنبل میکند.
تمرین هشتم
نتهای قطعهای را که قصد نواختن یا خواندن آن را دارید، بخوانید و سعی کنید که زیر و بمی هر نت را هنگام خواندن رعایت کنید. شما میتوانید در دورههای سلفژ، شرکت کنید تا با تمرینهای دیکته موسیقی و تقویت گوش موسیقی آشنا شوید.
تمرینات تقویت گوش مخصوص نوازندگان ویولن
همانطورکه مطالعه کردید، تقویت گوش برای تمامی نوازندگان و خوانندهها اهمیت دارد. با اینحال این موضوع برای ویولنیستها اهمیت بیشتری دارد. زیرا ساز ویولن، پردهبندی و یا فرتبندی نشده است و به همین دلیل هنرجو باید خودش با استفاده از گوشهایش صدای خوب را از بد تشخیص دهد. به عبارت دیگر ویولنیستها باید گوشهای تیزی داشته باشند تا بتوانند تشخیص دهند، چیزی که می نوازند درست است یا نه. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم با چند میلیمتر جابهجایی، صدا کاملا تغییر میکند. به طورکلی به دلیل حساسیتهایی که نوازندگی این ساز دارد، نوازندگان آن باید از دقت و مهارت بالایی برخوردار باشند. اگر هنرجوی ویولن هستید علاوه بر تمرینهای پیشین، تمرینهای زیر هم به شما کمک میکنند.
به قطعات موردعلاقهتان بیش از چندین بار گوش دهید
به عنوان یک ویولنیست مبتدی، اولین و سادهترین قدم برای تقویت گوش خود، این است که وقتی یک قطعه را میشنوید، اولین برداشت خود از این قطعه را نادیده بگیرید و بارها به آن قطعه گوش دهید. احتمالا برای شما هم پیش آمده است که بعد از چند بار گوش دادن به آهنگی که آن را دوست نداشتهاید، به آن علاقهمند شدهاید. محققان میگویند که مغز یک سیستم هوشمند و به دنبال الگو است. بنابراین مغز شما در قطعاتی که به طور مداوم تکرار میشوند جستجو میکند و الگوهای ریتمیک و معنایی خاصی را پیدا میکند. این اولین قدم در درک یک قطعه موسیقی است.
ماد پاول نوازنده ویولن اهل آمریکا میگوید:
آشنایی با موسیقی ارزشمند، لذت گوش دادن به آن را افزایش میدهد و باعث میشود تا با هربار گوش دادن از آن لذت بیشتری ببریم، موسیقی خوب هیچگاه خستهکننده نخواهد شد.
به سبکهای مختلف موسیقی گوش دهید
همانطورکه میدانید، ویولن در سبکهای مختلف موسیقی به کار میرود. پس گوش دادن به سبکهای موسیقی جدیدی که هرگز نشنیدهاید، میتواند مهارتهای شنیداری شما را تقویت کند. زیرا این قطعات ترشح دوپامین را در مغزتان افزایش میدهند و شادی و هیجان خاصی را درون خود تجربه میکنید و سطح خلاقیتتان نیز افزایش مییاید.
همچنین درک پیچیدگیها و سبک خاص موسیقیهای جدید به شما کمک میکند که مغز خود را ورزیدهتر کنید و درک بهتری برای تشخیص و تمایز قطعات پیدا کنید.
تمرینات خود را ضبط کنید
گوش دادن صدای نوازندگیتان، یکی از موثرترین راهها برای تقویت قدرت شنیداریتان است. سعی کنید زمانی که قطعات خود را ضبط میکنید بلافاصله به آن گوش ندهید، پس از ضبط یک قطعه حداقل یک روز به خود فرصت دهید و به آن گوش دهید.
چراغ ها را خاموش کنید تا حس شنوایی شما افزایش یابد
احتمالاً شنیده اید که اگر یک حس را از بین ببرید، حواس دیگر شما بیشتر به کار می افتند. این حرف کاملاً درست است. پس برای تقویت گوشهای خود، چشمهایتان را ببندید یا یک اتاق تاریک پیدا کنید تا تمرکزتان را دو برابر کنید.
نتیجهگیری
همانطورکه مطالعه کردید، داشتن گوش موسیقی قوی یک مزیت بزرگ برای نوازندگان، خوانندهها و آهنگسازان است. شما هرچه گوشهای تیزتر و قویتری در زمینهی موسیقی داشته باشید، فرآیند یادگیریتان سریعتر و بهتر پیش میرود. برای تقویت این مهارت، تمرینهای مختلفی از شنیدن موسیقی با تمرکز بالا گرفته تا خواندن نتها پیش از اجرا و … وجود دارد.
اگر دوست دارید که آموزش خود را در یک آکادمی معتبر و قابلاعتماد با برنامهی کلاسی منظم و در عینحال منعطف پیش ببرید، ما در وب نوازان در خدمت شما هستیم. لازم به ذکر است که آموزشهای ما به شکل آنلاین است و به همین دلیل امکان شرکت در کلاس آنلاین موسیقی از همهجا برای شما فراهم است. شما میتوانید نظرات هنرجویان سابق ما را نیز مطالعه کنید و از تجربیات آنها در آکادمی وب نوازان، استفاده کنید. اگر نیاز به راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی دارید، میتوانید روی کمک کارشناسان ما حساب باز کنید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.
