شروع دوباره نوازندگی امکانپذیر است؟ من این سوال را 6 ماه پیش از خودم پرسیدم؛ وقتی که بعد از چهار سال دوباره به سرم زد که آموزش سه تار را شروع کنم. راستش توی این سالها حسابی سرم شلوغ بود و فرصت تمرین و آموزش را نداشتم. آنقدر زمان گذشته بود که پاک یادم رفته بود من یک روزی سه تار یاد میگرفتم. تا این که چهار ماه پیش که داشتم کمد را مرتب میکردم یکدفعه دستم به چیزی ته کمد خورد و صدایش درآمد و یادم افتاد که سه تار عزیزم است. از ته کمد کشیدمش بیرون و از توی کاورش درش آوردم. واقعا دلم برایش تنگ شده بود، در آغوش گرفتمش و آرام آرام با سرانگشتهایم نوازشش کردم. همین که صدایش درآمد، حس فوقالعادهای پیدا کردم و به سرم زد که دوباره یادگیری سه تار را شروع کنم. ولی خب همه چیز واقعا یادم رفته بود و با خودم فکر کردم که بهترین روش شروع دوباره نوازندگی چیست؟
بعد از چند سال، شروع دوباره نوازندگی امکانپذیر است؟
راستش آن روز چیزی که ذهن من را خیلی درگیر کرده بود این نبود که بعد از این وقفهی طولانی آیا میتوانم یادگیری سه تار را دوباره شروع کنم یا نه؟ بلکه بیشتر داشتم به این فکر میکردم چهارسال پیش با وجود پیشرفت خوبی که کرده بودم چرا آموزش را متوقف کردم؟ چه اتفاقی افتاد که من حتی هرازچندگاهی هم تمرین نکردم و سازم رفت ته کمد؟ من نگران بودم که همان اتفاقها دوباره رخ بدهد و دوباره مجبور به رها کردن آموزش و تمرین موسیقی بشوم.
من متوجه شدم که کمتر کسی از روی بیعلاقگی موسیقی را رها میکند، مخصوصا افراد بزرگسال که با علاقه و اشتیاق، ساز موردنظرشان را انتخاب میکنند. پس چه عواملی باعث میشود که علیرغم وجود اشتیاق زیاد یادگیری موسیقی را رها کنند؟
برای خود من این موضوع به خاطر تغییر شغل اتفاق افتاد که یکباره مجبور شدم فشار کاری زیادی را تجربه کنم و فرصت این را نداشته باشم که به تمرین موسیقی بپردازم.
معمولاً زندگی آرامآرام اولویتها را تغییر میدهد. دانشگاه، کار، سربازی، مهاجرت، ازدواج، بچهدار شدن یا حتی فشارهای مالی باعث میشود زمان تمرین کمتر و کمتر شود. ابتدا چند روز تمرین نمیکنی، بعد چند هفته و ناگهان متوجه میشوی چند سال گذشته است.
بعضی از هنرجوها هم چون فکر میکنند که هیچ پیشرفتی ندارند، انگیزهشان را از دست میدهند و به خاطر همین تمرین نمیکنند و آموزش را رها میکنند. البته گاهی هم استاد و آموزشگاه در کمتر شدن انگیزه هنرجو نقش پررنگی ایفا میکند. ولی باوجود دلایل مختلف، یک چیزی که اکثر هنرجوها میگویند این است که بعدا که شرایط بهتر شد، آموزش موسیقی را از سر میگیرم.
آیا بعد از چند سال میتوان دوباره نوازندگی را شروع کرد؟
آن روز که سه تار را بعد از چهار سال دستم گرفتم، اولش فکر کردم که همه چیز یادم رفته است و باید دوباره از اول شروع کنم ولی کاملا اشتباه میکردم. هر چند که در ابتدا انگشتگذاریام خیلی کند بود و مغز و انگشتهایم با هم جفتوجور نمیشدند اما بعد از کمی کلنجار رفتن و تمرین کردن توانستم بهتر عمل کنم. دلیلش این است که مغز انسان بسیاری از مهارتهای حرکتی را برای مدت طولانی حفظ میکند.
مثل این است که بعد از سالها دوباره بخواهید رانندگی کنید و یا دوچرخه برانید. شاید اولش کمی تعادلتان بهم بخورد اما خیلی سریع روی آن مسلط میشوید. نوازندگی هم تا حدی شبیه همین است. ممکن است سرعت انگشتها کمتر شده باشد، نتخوانی کمی کندتر باشد یا هماهنگی دستها مثل گذشته نباشد، اما آن مباحث پایهای و بنیادی که سالها برایش زحمت کشیدهای، کاملاً از بین نرفته است. دقیقا به همین دلیل، از سر گرفتن نوازندگی معمولاً بسیار سریعتر از یادگیری از صفر پیش میرود.

بزرگترین اشتباه هنرجویان هنگام شروع دوباره نوازندگی چیست؟
درست است که در بخش بالا گفتم که یادگیری دوبارهی نوازندگی راحت و سریع است ولی نباید انتظار داشته باشید که یکباره و بدون تمرین درست، مثل سالهای پیش بنوازید. بهتر است که واقعبین باشید، به هرحال سالهاست که انگشتهای شما به ساز نخورده است؛ پس بهتر است که دچار اشتباه نشوید. چون بیشتر کسانی که بعد از چند سال دوباره ساز میزنند، یک اشتباه مشترک دارند.آنها انتظار دارند در همان روز اول مثل گذشته بنوازند. مثلاً آخرین قطعهای را که سالها قبل اجرا میکردند، جلوی خودشان میگذارند و تلاش میکنند بدون آمادگی آن را اجرا کنند. بعد از چند اشتباه هم از خودشان کاملا ناامید میشوند.
درحالیکه مشکل از فراموشی نیست؛ مشکل از انتظار غیرواقعبینانه است. اگر چند سال ورزش نکرده باشید، آیا انتظار دارید روز اول مثل گذشته بدوید؟ قطعاً نه. پس نباید از خودتان انتظار داشته باشید که بعد از چند سال وقفه، دقیقا مانند گذشته بنوازید.
چگونه بعد از چند سال دوباره نوازندگی را شروع کنیم؟
خب حالا برای از سر گرفتن نوازندگی باید چه کار کنیم که ناامید نشویم و با انرژی آموزش را از سر بگیریم؟ اگر میخواهید شروع مجدد نوازندگی برایتان لذتبخش باشد، حتما به موارد زیر توجه کنید:
سازتان را بررسی کنید
ساز شما چند سال بدون استفاده بوده و طبیعی است که نیاز به بررسی و تنظیم کوک داشته باشد. در بعضی از سازهای حساس مانند تار، تنبک و یا دف، ممکن است که پوست ساز کاملا از بین رفته باشد. یا ممکن است که به دلیل رطوبت یا تغییرات دمایی، چوب ساز شما متورم شده باشد. اصولا بعد از سالها وقتی سراغ سازتان میروید، احتمال خیلی زیاد، نیاز به تعویض سیم دارد.
به هر حال فارغ از اینکه ساز شما چیست، باید در وهلهی اول آن را دقیق بررسی کنید و از سلامت ساز مطمئن شوید. در صورت نیاز به تعویض سیم، پوست یا حتی تعمیر بدنهی ساز، سریع اقدام کنید. چون این موضوع روی کیفیت صدا تأثیر میگذارد؛ حتی ممکن است فکر کنید مشکل از نوازندگی شماست، درحالیکه ایراد از ساز است.

قرار نیست از همان روز اول حرفهای بنوازی
در روزهای اول لازم نیست که تمرینهای سخت و فشرده کنی و یا یک قطعه را کامل بنوازی. همین که ساز را از توی کاورش در بیاوری، آن را بررسی کنی، از سلامتش مطمئن شوی، کوکش کنی و هر از چند گاهی دستت بگیری و نتهای ساده را بنوازی، کافی است. به اصطلاح باید دستها و بدنت گرم شود و برای اجرای خوب و کامل آماده شود. باید بتوانید ساز و بدنتان را با هم هماهنگ کنید.
از تمرینهای پایه خجالت نکشید
قبول کنید که مدتهاست تمرین نکردهاید و از نوازندگی دور بودهاید، پس برای شروع دوباره نوازندگی باید قدمبهقدم پیش بروید و از تمرینهای پایه شروع کنید. شاید در ابتدا خجالت بکشید و یا عصبانی شوید که مجبورید از تمرینهای پایه شروع کنید ولی مطمئن باشید که خیلی زود دوباره روی ساز مسلط میشوید.
تمرینهای پایه کمک میکنند انگشتها دوباره گرم شوند، هماهنگی دستها برگردد و اعتمادبهنفستان به تدریج بیشتر شود. حتی نوازندههای حرفهای هم بخش زیادی از زمان تمرینشان را صرف همین نکات ساده میکنند.
زمان تمرین را کوتاه اما منظم انتخاب کنید
من وقتی بعد از سالها سه تارم را دیدم و خاطرات سالها پیش برایم زنده شد و تصمیم گرفتم که یادگیری موسیقی را دوباره شروع کنم، از شدت هیجان یک اشتباه بزرگ کردم. من تصمیم گرفتم که هر روز دو ساعت برای تمرین وقت بگذارم. حالا بماند که شرایط زندگیام طوری نبود که بتوانم با خیال راحت دو ساعت تمرین موسیقی کنم. همین تصمیم اشتباه باعث شد که یکباره فشار زیادی به من وارد شود و کم مانده بود که دوباره تمرین سه تار را کنار بگذارم. اما به پیشنهاد استادم، به جای اینکه کاملا دست از یادگیری سه تار بردارم، تصمیم گرفتم که مدت زمان تمرین را به نیم ساعت در روز کاهش بدهم و آرامآرام و قدم بهقدم پیش بروم.
تمرین را با قطعهای شروع کنید که دوستش دارید
بدون تعارف بگویم که مانند هر کار دیگری، شروع مجدد نوازندگی هم سخت است برای همین پیشنهاد میکنم که بازگشت به نوازندگی را با تمرین قطعات موردعلاقهتان شروع کنید. میتوانید سراغ قطعاتی بروید که از آنها خاطرات خوشی توی ذهنتان مانده است و یا در گذشته آنها را خیلی خوب مینواختهاید. البته که در انتخاب قطعهها به دشوار یا آسان بودن قطعه هم توجه کنید و در ابتدا سراغ قطعات خیلی سخت نروید. من با قطعهی نوایی تمرین دوبارهی سه تار را شروع کردم.
اگر لازم بود، حتما از یک استاد کمک بگیرید
اگر آن قدر حرفهای هستید که بتوانید خودتان از پس تمرینهایتان بربیایید و فقط به کمی زمان نیاز دارید که خیلی عالی است. اما اگر سطح نوازندگیتان مبتدی و یا متوسط است، کمک گرفتن از یک استاد و آموزش دیدن زیرنظر او، به افزایش سرعت یادگیریتان کمک زیادی میکند.
استاد اشتباههای کوچک و ریز شما را تشخیص میدهد و به شما کمک میکند که آنها را رفع کنید. همچنین برنامهی تمرینی مناسبی به شما میدهد و از اینکه سردرگم شوید، جلوگیری می کند.

چقدر طول میکشد تا مهارتهای نوازندگی برگردند؟
این سؤال را تقریباً همه میپرسند، اما پاسخ یکسانی برای آن وجود ندارد. فرض کنید دو نفر هر دو پنج سال است که ساز نزدهاند. یکی قبل از آن ده سال بهطور جدی تمرین کرده و دیگری فقط چند ماه کلاس رفته است. طبیعی است که سرعت بازگشت این دو نفر با هم تفاوت داشته باشد.
عوامل مختلفی روی این موضوع تأثیر میگذارند:
- قبل از توقف در تمرین موسیقی، چند سال موسیقی کارکردهاید؟
- چه مدت بین تمرینهایتان وقفه افتاده است؟
- در حال حاضر چقدر منظم تمرین میکنید؟
- کیفیت تمرینهای شما چگونه است؟
اما یک نکته که تقریباً دربارهی همه صدق میکند؛ بازگشت به مهارت قبلی معمولاً خیلی سریعتر از یادگیری از صفر است. شاید هفتهی اول همه چیز سخت به نظر برسد، اما ناگهان متوجه میشوید قطعهای را که فکر میکردید کاملاً فراموش کردهاید، دوباره میتوانید بنوازید. این همان حافظهی حرکتی است که آرامآرام خودش را نشان میدهد.
آیا بهتر است همان ساز قبلی را ادامه دهیم یا ساز جدیدی یاد بگیریم؟
بعضی از افراد هم هستند که دوست دارند تمرین و آموزش موسیقی را از سر بگیرند ولی نه با سازی که قبلا مینواختهاند. این افراد گاهی بین دوراهی باقی میمانند و نمیتوانند تصمیم بگیرند که همان ساز قبلی را ادامه بدهند و یا سراغ یادگیری ساز جدیدی بروند؟
کل ماجرا این است که شما میخواهید از موسیقی لذت ببرید پس هیچ الزامی وجود ندارد که به همان ساز قبلی برگردید. شاید سالها پیش پیانو میزدید، اما حالا هر بار که صدای سنتور یا تار را میشنوید، دلتان میخواهد که آن را یاد بگیرید. شاید نوجوانیتان را با گیتار گذراندهاید، اما امروز احساس میکنید که نیاز به صدای آرامی مثل سه تار و یا هنگ درام دارید.
هیچ فرقی نمیکند که یادگیری کدام ساز را شروع کنی فقط باید ان را دوست داشته باشید و با روحیهتان سازگار باشد. تجربهای که از یادگیری ساز قبلی به دست آوردهاید، در هر صورت به کمک شما میآید. شناخت ریتم، نتخوانی، گوش موسیقایی و نظم در تمرین، مهارتهایی هستند که با تغییر ساز از بین نمیروند.
بنابراین اگر هنوز به ساز قبلی علاقه دارید، ادامه دادنش بهترین انتخاب است. اما اگر احساس میکنید قلبتان با ساز دیگری همراه شده، از تغییر مسیر نترسید.

نتیجهگیری
احتمالا سالهایی که ساز نزدهاید، باعث شده فکر کنید فرصت را از دست دادهاید. شاید حتی چند بار خواستهاید دوباره شروع کنید، اما هر بار صدایی در ذهنتان گفته است: «دیگه دیر شده»، اما حقیقت چیز دیگری است. چون موسیقی فقط در انگشتها زندگی نمیکند؛ در ذهن، احساس و خاطرات هم ریشه میدواند. به همین دلیل است که حتی بعد از سالها، با شنیدن یک ملودی یا لمس دوبارهی ساز، انگار بخشی از وجودتان بیدار میشود.
یادتان باشد که شاید روز اول نتها را فراموش کنید و یا نتوانید درست و سریع انگشتگذاری کنید ولی در نهایت با تمرین منظم میتوانید خیلی سریع پیشرفت کنید. پس ناامید نشوید و این شروع دوباره نوازندگی را قدر بدانید و ادامه بدهید.
اگر احساس میکنید که بعد از سالها دوری از موسیقی و نواختن، نیاز به استدی دارید که بتواند به شما کمک کند و راهنماییتان کند، اساتید ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان میتوانند همراه شما باشند. احتمالا دغدغههای زیادی دارید و با مسئلهی کمبود وقت نیز دستوپنجه نرم میکنید. پس خوب است بدانید که ما در وب نوازان از آموزش آنلاین موسیقی بهره میبریم که در این شیوهی آموزشی محدودیت مکانی و زمانی وجود ندارد. به همین دلیل شما میتوانید از هر کجای دنیا و در زمانی که برایتان امکانپذیر است در کلاس موسیقی آنلاین شرکت کنید.

کلاسهای ما به شکل آنلاین، تصویری و کاملا خصوصی برگزار میشود و فقط شما و استاد در کلاس حضور دارید. اگر دوست دارید که اطلاعات بیشتری دربارهی دورههای آموزشی یا رزومهی اساتید، کسب کنید، کافی است که درخواست راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی دهید. کارشناسان ما بعد از دریافت درخواستتان با شما تماس میگیرند و اطلاعات لازم را در اختیار شما میگذارند.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


