اگر اهل موسیقی کلاسیک باشید، قطعا سمفونیهای موتسارت را شنیده و تحتتاثیر قرار گرفتهاید. در فهرست سنتی، موتزارت دارای 41 سمفونی است که البته پژوهشهای بعدی نشان میدهند که برخی از آثار اولیه، جزء آثار موتزارت نیستند یا در رابطه با آنها، تردید وجود دارد. با این حال موتزارت آهنگسازی است که از 8 سالگی نوشتن موسیقی و سمفونی را آغاز کرد و در سالهای بعد، با تجربه و شناخت بیشتر از موسیقی ارکسترال، آثاری پیچیدهتر و تأثیرگذارتر خلق کرد.
هر یک از سمفونیهای موتزارت حالوهوای خاص خود را دارند و هیچ یک به دیگری شبیه نیستند. در این مقاله میخواهیم سراغ بهترین و معروفترین سمفونیهای موتسارت برویم و به ویژگیهای آنها و دلیل شهرتشان بپردازیم.
اگر در حال آموزش آهنگسازی هستید و یا میخواهید که پا به دنیای جذاب موسیقی کلاسیک بگذارید، باید با موتسارت و آثار او آشنا باشید.
معرفی بهترین سمفونیهای موتسارت
موتسارت یکی از تأثیرگذارترین آهنگسازان تاریخ موسیقی کلاسیک است که در طول زندگی کوتاه خود، آثار ارزشمندی در قالبهای مختلف موسیقی خلق کرد. از اپرا و کنسرتو گرفته تا سونات، موسیقی مجلسی و سمفونی. آثار او همچنان در سالنهای کنسرت سراسر جهان اجرا میشوند. سمفونیهای موتزارت به دلیل ملودیهای زیبا، ساختار منظم و هماهنگی میان سازهای ارکستر، جایگاه ویژهای در تاریخ موسیقی دارند. در ادامه به تعدادی از بهترین سمفونیهای موتسارت میپردازیم.
سمفونی شماره 1
سمفونی شماره یک، اولین و جالبترین سمفونی اوست، زیرا موتزارت این سمفونی را زمانی نوشت که تنها 8 سال داشت. این سمفونی در جریان سفر خانوادگی موتزارت به لندن، در سال 1764 آهنگسازی و نوشته شد.
این اثر در گام میبمل ماژور نوشته شده و سه موومان دارد. طبیعی است که این سمفونی در مقایسه با سایر سمفونیهای موتزارت، پیچیدگی خاصی ندارد و به پختگی سایر آثارش نیست، اما نباید فراموش کرد که این اثر توسط یک کودک 8 ساله، خلق شده است که نشان از استعداد و ذوق بیاندازه و آشنایی زودهنگام او با موسیقی ارکسترال دارد.

سمفونی شماره 25
موتسارت 8 ساله روزبهروز پیشرفت کرد و همراه با بزرگتر شدن، آثار بهتری نیز ساخت. یکی از این آثار که شاهدی بر این ادعاست، سمفونی شماره 25 است که موتزارت آن را در سال 1773 و وقتی که 17 سال داشت، نوشت.
این سمفونی در گام سل مینور نوشته شده است و به دلیل فضای پرتنش، ریتم پرتحرک و ملودی تأثیرگذارش، تفاوت محسوسی با بسیاری از سمفونیهای شاد و پرنشاط آن دوران دارد.
یکی از نکات جالب درباره این اثر، سرعت آهنگسازی موتسارت است. او سمفونی شماره ۲۵ را تنها دو روز پس از پایان سمفونی شماره ۲۴ به اتمام رساند.
این سمفونی به دلیل حالوهوای دراماتیک و بیان احساسی قوی، گاهی با نام سمفونی « سل مینورکوچک» نیز شناخته میشود. این نام برای متمایز کردن آن از سمفونی شماره ۴۰ موتسارت به کار میرود که آن هم در گام سل مینور نوشته شده است.
سمفونی شماره 31 یا سمفونی پاریس
یکی دیگر از معروفترین و زیباترین سمفونیهای موتسارت، سمفونی شماره 31 است که داستان جالبی دارد. درواقع موتزارت جوان این سمفونی را وقتی نوشت که در پاریس به سر میبرد و با این هدف و امید، دست به نوشتن این سمفونی زد که بتواند قطعهای بسازد که با سلیقهی پاریسیها جور در بیاید و آنها را تحتتأثیر قرار دهد، او میخواست به این شکل شغل مناسبی پیدا کند و در این شهر ماندگار شود. اما واقعیت برخلاف انتظار او پیش رفت و پاریسیها از این سمفونی چندان استقبال نکردند و او در نهایت مجبور به ترک پاریس و بازگشت به سالزبورگ شد. اما این سمفونی زیبا برای همیشه در تاریخ موسیقی کلاسیک به نام «سمفونی پاریس» باقی ماند.
موتزارت برای اینکه بتواند توجه اهالی پاریس را جلب کند، ساختار و ارکستراسیون این سمفونی را به گونهای قرار داد که باب میل پاریسیها باشد. برای مثال، استفاده از گروه بزرگتری از سازها و ایجاد تضاد میان بخشهای پرقدرت و آرام موسیقی، از ویژگیهای قابلتوجه این اثر است. سمفونی پاریس در سه موومان نوشته شده است.
سمفونی شماره 35 یا سمفونی هافنر
سمفونی شماره ۳۵ با نام سمفونی هافنر نیز شناخته میشود. داستان شکلگیری این اثر به خانواده هافنر، از دوستان قدیمی خانواده موتسارت در سالزبورگ، بازمیگردد. ماجرا از این قرار بود که در سال ۱۷۸۲، موتسارت به درخواست پدرش، لئوپولد، اثری برای بزرگداشت ارتقای مقام اشرافی زیگموند هافنر جوان آهنگسازی کرد. این اثر در ابتدا به شکل یک سرناد نوشته شد؛ اما موتسارت مدتی بعد تصمیم گرفت آن را برای اجرای سمفونیک بازنگری کند.
موتزارت با حذف برخی بخشها و تغییراتی در ارکستراسیون، سرانجام سمفونی شماره ۳۵ را به شکل امروزی درآورد. این سمفونی چهار موومان دارد و از ویژگیهای برجسته آن میتوان به شروع پرانرژی، ریتمهای زنده و استفاده مؤثر از سازهای بادی اشاره کرد.
سمفونی هافنر نخستین بار در ۲۳ مارس ۱۷۸۳ در وین و در حضور امپراتور ژوزف دوم زمانی که موتزارت 27 سال داشت، اجرا شد.

سمفونی شماره 36 یا سمفونی لینتس
ماجرای شکلگیری سمفونی شماره 36 یا سمفونی لینتس، به دوارن اقامت موتزات و همسرش کنستانته در شهر لینتس، برمیگردد. درواقع زمانیکه موتزارت و همسرش از سالزبورگ به وین بازمیگشتند، مدت کوتاهی را در شهر لینتس اقامت کردند. در همین زمان موتزارت متوجه شد که قرار است به زودی، کنسرتی در این شهر برگزار شود. به همین دلیل موتزارت به سرعت دستبهکار شد و برای این کنسرت یک سمفونی آماده کرد که به سمفونی لینتس شهرت پیدا کرد.
موتزارت این سمفونی را در مدت کوتاه و فقط در چهار روز نوشت. این موضوع، نشاندهندهی نبوغ بالای موتسارت است. سمفونی لینتس چهار موومان دارد و برخلاف برخی از آثار قبلی او، با یک مقدمه آهسته آغاز میشود. این مقدمه، فضای باشکوه و متفاوتی به شروع اثر میبخشد.
سمفونی شماره 38 یا سمفونی پراگ
موتسارت سمفونی شماره 38 را در گام ر ماژور، زمانیکه در پراگ به سر میبرد، نوشت و چون اولین بار هم در این شهر اجرا شد، نام آن را پراگ گذاشت.
تلاشی که موتسارت در اوایل جوانیاش در فرانسه برای جلب نظر پاریسیها کرده بود و بیجواب مانده بود، در پراگ به میوه نشست! او در شهر پراگ محبوبیت زیادی پیدا کرد و مردم این شهر با آثار موتزارت ارتباط نزدیکی برقرار کردند. این محبوبیت تا حد زیادی نتیجهی موفقیت اپرای «عروسی فیگارو» بود. همین استقبال و محبوبیت باعث شد که بین موتزارت و پراگ، رابطهی هنری عمیق و ویژهای ایجاد شود.
این سمفونی در سه موومان نوشته شده است و فاقد موومان چهارم یا منوئت است. همچنین استفاده از خطوط ملودیک پیچیده و ارتباط نزدیک میان سازهای ارکستر، به این سمفونی شخصیت موسیقایی خاصی بخشیده است.
سمفونی شماره 39 موتسارت
موتزارت در آخرین تابستان عمر کوتاهش سه سمفونی مهم را نوشت که سمفونی شماره 39 یکی از آنها است. او در فاصله زمانی کوتاهی، سه اثر بزرگ و ماندگار خود یعنی سمفونیهای شماره ۳۹، ۴۰ و ۴۱ را آهنگسازی کرد.
موتزارت سمفونی شماره 39 را در گام میبمل ماژور در چهار موومان نوشت که فضایی باشکوه و حالوهوایی متعادل و در برخی بخشها، آرام دارد. این سمفونی با یک مقدمهی آهسته و پرشکوه آغاز میشود و به تدریج، موسیقی حرکتی پرنشاط پیدا میکند. از ویژگیهای قابلتوجه این سمفونی، استفاده از کلارینت در ارکستراسیون است.
شکوه و زیبایی این سمفونی نشان میدهد که موتزارت در سالهای پایانی زندگی خود تا چه اندازه در ایجاد هماهنگی میان سازها و گسترش ایدههای موسیقایی مهارت پیدا کرده بود.
سمفونی شماره 40
سمفونی شماره 40 یکی دیگر از آثار سهگانهی موتسارت در تابستان 1788 است که به آخرین آثار او معروف هستند. این سمفونی جزء بهترین و مشهورترین سمفونیهای موتسارت است که در گام سل مینور نوشته شده است.
سمفونی شماره چهل موتزارت به دلیل ملودی آغازین معروف و فضای احساسی خود، جایگاه خاصی در بین سمفونیهای موسیقی کلاسیک دارد و به عنوان معروفترین اثر موتزارت نیز شناخته میشود.
این سمفونی برخلاف فضای آرام سمفونی 39 فضای پرتنش و ناآرامی دارد. ملودی آغازین این سمفونی از همان نت اول توجه شنونده را جلب میکند. حرکت پیوستهی ملودی بین سازهای زهی و گفتوگوی بین بخشهای مختلف ارکستر، حالوهوای خاصی به این سمفونی بخشیده است.
به دلیل این که این سمفونی و سمفونی شماره 25 هر دو در گام سل مینور ساخته شدهاند، گاهی به سمفونی شماره 40، سل مینور بزرگ گفته میشود تا از سمفونی شماره 25 که سمفونی سل مینور کوچک است، متمایز شود.
سمفونی شماره 41، آخرین سمفونی به جای مانده از موتزارت
سمفونی شماره ۴۱ آخرین سمفونی موتسارت است که با نام «ژوپیتر» نیز شناخته میشود. این اثر در تابستان ۱۷۸۸ و در گام دو ماژور نوشته شد و یکی از برجستهترین نمونههای مهارت موتسارت در آهنگسازی برای ارکستر به شمار میرود.
لازم به ذکر است که نام ژوپیتر بعد از مرگ موتسارت روی این سمفونی گذاشته شد و خود موتسارت در انتخاب این اسم نقشی نداشته است. نام ژوپیتر به خدای خدایان در اساطیر روم باستان، اشاره دارد و به شکوه و عظمت موسیقی این اثر مربوط میشود.
سمفونی شماره ۴۱ موتسارت، چهار موومان دارد. یکی از مهمترین ویژگیهای آن، موومان پایانی است که در آن موتسارت چندین تم موسیقایی را به شکلی پیچیده و هماهنگ با یکدیگر ترکیب میکند. این بخش نمونهای درخشان از مهارت او در استفاده از شیوههای چندصدایی و فنون کنترپوان است.
خوب است بدانید که پس از مرگ موتسارت، هایدن برای بزرگداشت یاد او تم موومان آهسته این سمفونی را در سمفونی شماره 98 خود به کار برد.

حالا که با سمفونیهای موتسارت آشنا شدید، بد نیست سری هم به دنیای سمفونیهای بتهوون بزنید و با بهترین و مشهورترین آثار این آهنگساز بزرگ نیز آشنا شوید.
نتیجهگیری
لازم به ذکر است که موتسارت یک آهنگساز انقلابی نبود، بلکه تحتتأثیر آهنگسازان پیش از خود بود و از آنها تأثیر و الهام میگرفت. اما ماجرا این است که او هیچ وقت به طورکلی تحتتأثیر سایر موسیقیدانان قرار نگرفت و بخشهایی که به نظرش با سبک موسیقاییاش هماهنگ نبود را کنار میگذاشت و با خلاقیت خود، روشهای جدیدی ایجاد میکرد.
به عنوان یک هنرجوی مبتدی آهنگسازی، شناخت آثار آهنگسازان بزرگی مانند موتسارت میتواند به درک بهتر ساختار موسیقی، ملودیپردازی و شیوه تنظیم برای سازهای مختلف کمک کند. همچنین اگر به تازگی آموزش سازهایی مانند پیانو و ویولن و یا سایر سازهای موسیقی کلاسیک را شروع کردهاید، شناخت ویژگیهای موسیقایی موسیقیدانان بزرگی مانند موتسارت و بتهوون در افزایش فهمتان از موسیقی کمک میکند.
اما اگر فقط شنوندهی موسیقی کلاسیک هستید و یا دوست دارید که دنیای موسیقی کلاسیک را بهتر بشناسید، حتما باید با موسیقی موتزارت آشنا باشید. هر یک از سمفونیهای موتسارت ویژگیهای خاص خود را دارند و شنیدن آنها میتواند تجربه متفاوتی از موسیقی کلاسیک ایجاد کند. اگر تاکنون آثار سمفونیک او را گوش ندادهاید، پیشنهاد میکنیم برای شروع سراغ سه اثر زیر بروید:
- سمفونی شماره ۲۵: برای تجربه موسیقی پرتنش، پرتحرک و احساسی.
- سمفونی شماره ۴۰: برای آشنایی با یکی از مشهورترین ملودیهای تاریخ موسیقی کلاسیک.
- سمفونی شماره ۴۱: برای شنیدن اثری باشکوه با ساختار پیچیده و هنرمندانه.

اگر به آهنگسازی و تنظیم موسیقی علاقه دارید، اما تحصیلات خود را در این زمینه نگذراندهاید، ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان میتوانیم به شما کمک کنیم. لازم به ذکر است که کلاسهای ما به شکل آنلاین، تصویری و کاملا خصوصی برگزار میشوند و فقط شما و استاد در کلاس حضور دارید. ضمن این که آموزش آنلاین موسیقی این امکان را به شما میدهد که در هر کجای دنیا که هستید بتوانید به سادگی در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنید.
برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی، کارشناسان ما در خدمت شما هستند.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.



