از آن روزی که سعید به آکادمی ما زنگ زد و از علاقهاش به یادگیری سازهای کوبهای گفت، زمان زیادی نگذشته است. او تعریف کرد که سالهاست شیفتهی صدای این نوع سازهاست. هر بار که موسیقی پخش میشود و یک ساز کوبهای نواخته میشود، ناخودآگاه شروع به ضرب گرفتن میکند؛ حالا فرقی ندارد که وسط یک مهمانی باشد یا پشت فرمان در اتوبان. علاقهی فراوان سعید به موسیقی، بهویژه سازهای دف یا تنبک، کاملاً مشهود بود. اما سوال اصلی او این بود که یادگیری دف بهتر است یا تنبک؟
کارشناس ما در پاسخ به سعید گفت که: «هر دو ساز، جایگاه ویژهای در موسیقی ایرانی دارند و هیچ کدام بر دیگری برتری مطلقی ندارد. به همین دلیل، انتخاب بین دف و تنبک بیشتر به علاقه، هدف و شرایط هنرجو بستگی دارد.»
سعید از او خواست که دربارهی سختی یا آسانی آموزش و مدت زمان یادگیری دف و تنبک و … نیز توضیحاتی بدهد که کارشناس ما توضیحات زیر را به او داد.
بهترین ساز کوبهای برای شروع یادگیری موسیقی ایرانی کدام است؟ دف یا تنبک؟
سعید میخواست پیش از آغاز آموزش تنبک یا شاید هم دف، اطلاعات کاملی از هر دو این سازها به دست آورد. به همین دلیل کارشناس ما ابتدا به معرفی کلی هر دو این سازها پرداخت. او هر کدام از این سازها را به شکل زیر به سعید معرفی کرد:
ساز دف، شور و انرژی در یک قاب
دف، ساز پرطنینی است که هر چند در موسیقی دستگاهی ایرانی هم کاربرد دارد ولی این ساز در موسیقی آیینی، عرفانی و گروهی کاربرد بیشتری دارد. صفحهی دایرهای شکل آن با پوست کشیده شده و حلقههای فلزی کوچکی که به آن وصل میشوند، صدای خاص و پرشوری تولید میکنند. این ساز برای افرادی که دوست دارند خیلی سریع حس نوازندگی و انرژی گروهی را تجربه کنند، مناسب است. در این ساز، ضربهها و حرکات دستها، بیشتر و سریعتر است و به همین دلیل حس هیجان و شور را از همان روزهای اول یادگیری به شما منتقل میکند. یادگیری دف مزایای زیر را دارد:
- شروع سریع و لذتبخش برای مبتدیان؛
- ایجاد انگیزه و انرژی بالا در طول تمرین؛
- مناسب برای گروهنوازی و مراسمهای جمعی.
کارشناس ما به سعید گفت که اگر هدف شما هم از آموزش دف یا تنبک، تجربهی مزایایی که ذکر شد؛ است، ساز دف، گزینهی مناسبی است. اما توجه کنید که یادگیری این ساز بدون چالش نیز نیست و از مهمترین چالشهای یادگیری دف، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- نیاز به قدرت بازو و مچ برای انجام همزمان نگه داشتن دف و کنترل ضربهها؛
- دشواری در کنترل حجم صدای ساز در ابتدا آموزش ؛
- چالشهایی برای تمرین دف در زندگی آپارتماننشینی به دلیل صدای پرحجم آن که البته تنها خاص این ساز نیست و راهکارهایی هم دارد.

تنبک، ریتمیکترین ساز ایرانی
از طرف دیگر ساز تنبک، به عنوان ریتمیکترین ساز ایرانی شناخته میشود و در موسیقی دستگاهی وظیفهی تولید ریتم و ضرب را برعهده دارد. روی دهانهی استوانهای تنبک، پوست کشیده میشود و با برخورد انگشتان با این پوست، صداهای متنوعی ایجاد میشود. آنچهکه در نوازندگی تنبک اهمیت زیادی دارد، فرم دستها و نحوهی قرارگیری آنها است. یادگیری تنبک هم همانند اکثر سازها نیاز به صبر و تمرین مداوم دارد زیرا باید صدای خروجی کاملا شفاف و تمیز باشد تا بتواند ریتم درست را در همنوازیها ایجاد کند، البته مسیر زیاد طولانی نیست. یادگیری تنبک مزایا و چالشهای زیر را دارد که بررسی و سبکوسنگین کردن آنها به شما در تصمیمگیری نهاییتان کمک میکند.
- اندازه جمعوجور و قابل حمل؛
- یادگیری دقیق ریتم و هماهنگی انگشتان؛
- مناسب برای تکنوازی و همراهی با سازهای دیگر؛
- ایجاد پایهای قوی برای یادگیری دیگر سازهای کوبهای؛
با تمام اینها یادگیری این ساز نیز بدون چالش نیست و بهتر است از همین الان دربارهی آنها مطلع شوید:
- نوازنده باید به جزئیات توجه زیادی داشته باشد؛
- تولید صدای تمیز و روان، نیازمند تمرین مستمر است؛
یادگیری تکنیکهای اصلی تنبک کمی زمانبر است و به همین دلیل، شروع اولیه ممکن است کمی کند و نیازمند صبر باشد.

تفاوتهای مهم و کلیدی دف و تنبک
کارشناس ما بعد از دادن توضیحاتی که در بخش پیش آمد برای اینکه به سعید کمک بیشتری کند یکبار دیگر تفاوت دف و تنبک را به شکل زیر و حالت مقایسهای به او توضیح داد.
| معیار | دف | تنبک |
| سبک موسیقی | آیینی، عرفانی، گروهی | موسیقی دستگاهی، تکنوازی و همراهی سازها |
| اندازه و وزن | نسبتا بزرگ و سنگین | جمعوجور و سبکتر |
| نیاز جسمی | بازو و مچ قوی | دقت و هماهنگی انگشتان |
| پیشرفت در یادگیری | سریع و هیجانانگیز | کندتر اما پایهایتر |
| مدت زمان یادگیری | ۶ ماه تا ۱ سال برای ریتمهای ساده، ۱ تا ۲ سال برای سطح متوسط تا پیشرفته | ۶ ماه تا ۱ سال برای پایه، ۲ تا ۳ سال برای تسلط متوسط تا پیشرفته |
| کاربرد در موسیقی | بیشتر گروهی و جمعی | هم تکنوازی، هم همراهی با دیگر سازها |
| نگهداری و مراقبت | نیازمند توجه به پوست | نیازمند توجه به پوست و چوب |
وقتی کارشناس ما متوجه شد با تمام توضیحاتی که داده است، سعید هنوز دودل است و دل در گرو هر دو ساز دارد، به او گفت که اگر هدف شما تجربه سریع حس نوازندگی و شور گروهی است، دف گزینهی خوبی است. اما اگر میخواهید پایهی ریتمیک محکمی داشته باشید و تمرکزتان روی دقت و ظرافت باشد، تنبک انتخاب بهتری است. ولی بهترین راه انتخاب یک ساز از بین دف یا تنبک، این است که هر دو ساز را امتحان کنید و با حس و علاقهی واقعیتان تصمیم بگیرید.

نتیجهگیری
سعید نیز طبق پیشنهاد کارشناسمان، برای مدت کوتاهی هر دو ساز را امتحان کرد و در نهایت، تصمیم گرفت که دف را برای شروع انتخاب کند. شور و هیجان آن، حس نوازندگی سریع و انرژی گروهی، همان چیزی بود که او میخواست. اما همانطور که کارشناس وب نوازان هم تاکید کرده بود، این انتخاب کاملاً سلیقهای است. یعنی ممکن است کسی دیگری، درست مثل سعید، عاشق هیجان دف نباشد و ظرافت و تمرکز تنبک را بیشتر دوست داشته باشد. بنابراین سوال دف بهتر است یا تنبک؟ سوال مناسبی نیست، زیرا مهم این است که با علاقهی خودتان و مطابق با روحیه و هدفتان، سازی را انتخاب کنید که بیشترین انگیزه و لذت را برایتان ایجاد کند.

در حال حاضر، چند ماهی میشود که سعید با شور و انگیزهی زیادی آموزش خود را در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان آغاز کرده است. به دلیل اینکه او خارج از کشور زندگی میکند برای پیدا کردن کلاس مناسب و مقرونبهصرفه، با چالشهایی مواجه بود. البته این چالشش نیز در آکادمی ما برطرف شد؛ زیرا ما در وب نوازان به ارائهی آموزش آنلاین موسیقی میپردازیم. این شیوه به افرادی مانند سعید کمک میکند تا بتوانند از هر کجای دنیا به سادگی در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنند.
در پایان بد نیست یادآوری کنیم که شما هم اگر مانند سعید نیاز به راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی دارید، کارشناسان صبور و بادانش ما در خدمتتان هستند.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.



