تا قبل از پنجسالگی آراد، هیچوقت به این فکر نکرده بودم که ممکن است بچهام هوش موسیقایی بالایی داشته باشد. راستش اصلا نمیدانستم که چنین مفهومی وجود دارد و میتوان هوش موسیقی کودکان را تشخیص، تقویت و پرورش داد.
هر چند که آراد از همان سن کم به شدت به صداها حساس بود و صداها و آواها را خیلی خوب تقلید میکرد، ولی توجه من هیچوقت به این موضوع جلب نشده بود. تازه وقتی با این نوع هوش آشنا شدم که آراد پنج ساله بود و دوستم در خانهی ما مهمان بود. آراد در حال تماشای برنامه کودک بود و هر بار که موسیقی پخش میشد همزمان با آن روی میز ضرب میگرفت یا دست میزد. توجه دوستم به این کار آراد جلب شد و گفت که آراد، موسیقی را خیلی خوب میفهمد. او تشویقم کرد که آراد را حتما در یک دوره آموزش موسیقی کودک ثبت نام کنم.
منظور از هوش موسیقی کودکان چیست؟
من کمی سردرگم شده بودم و دقیقا نمیدانستم که منظور دوستم از هوش موسیقی چیست؟ چون من هیچ چیزی از انواع هوش نمیدانستم و صرفا فکر میکردم که هوش یک پدیده یکبعدی است. دوستم توضیح داد که
هوش موسیقی کودکان یکی از هوشهای هشتگانه گاردنر است که به کودکان کمک میکند تا درک و تحلیل موسیقایی قویتری نسبت به همسنوسالان خود داشته باشند و عملکرد بهتری هم از خودشان نشان بدهند.
بعدها که خودم تحقیق بیشتری کردم متوجه شدم که در سال 1983 روانشناسی آمریکایی به نام «هاوارد گاردنر» نظریهای را مطرح کرد که مطابق با آن هوش انسان به هشت دستهی مختلف تقسیمبندی میشود که به هوش هشتگانه گاردنر معروف هستند. هوش هشتگانه شامل هوش حرکتی، هوش فضایی، هوش کلامی، هوش منطقی، هوش موسیقی، هوش طبیعتگرا، هوش درون فردی و هوش بیرون فردی هستند.
درواقع نظریهی گاردنر این موضوع را بیان میکرد که اگر کسی برای مثال در ریاضی قوی نیست، به آن معنا نیست که او هوش پایینی دارد، بلکه زمینهی استعدادی او متفاوت است و میتواند در مسائل دیگری عملکرد خوبی از خود نشان دهد. البته این هشت هوش در تمام انسانها وجود دارد و فقط میزان آنها با یکدیگر فرق میکند به همین دلیل هر کدام از ما در زمینهی خاصی استعداد و عملکرد بهتری داریم.
پس با این حساب، هوش موسیقایی یکی از انواع تواناییهای انسان است و به درک صدا، ریتم، ملودی و الگوهای موسیقایی مربوط میشود. کودکانی که این توانایی در آنها پررنگتر است، ممکن است نسبت به ریتم و موسیقی واکنش بیشتری نشان دهند، آهنگها را سریعتر به خاطر بسپارند یا به صداها و تغییرات آنها توجه بیشتری کنند.
این افراد به خوبی میتوانند احساسات واقعی دیگران را از جزئیات و نحوهی ادای کلمات متوجه شوند. آنها علاقهی خاصی به موسیقی و هر نوع صدای دیگری مثل صدای طبیعت و حیوانات از خودشان نشان میدهند. آنها دوست دارند هنگام کار و یا قدم زدن به صورت ریتمیک دستها و پاهایشان را تکان دهند.
مثلاً کودکی که خیلی زود یک آهنگ را به خاطر میسپارد، با شنیدن موسیقی ریتم میگیرد، به شعرهای ریتمیک علاقه نشان میدهد یا حتی برای خودش ملودی میسازد، ممکن است نشانههایی از توانایی موسیقایی داشته باشد.

چگونه تشخیص دهیم کودکمان هوش موسیقایی بالایی دارد؟
همانطورکه گفتم آراد از همان سن خیلی کم، به سادگی، آواها و صداها را تقلید میکرد و این کارش برای ما واقعا جذاب بود ولی هیچوقت به این فکر نکرده بودیم که هوش موسیقیاش بالا است. ولی با توضیحات دوستم متوجه شدم کودکانی که هوش موسیقایی خوبی دارند معمولا:
- اشتیاق زیادی به شنیدن موسیقی دارند.
- به شعرهای ریتمیک علاقه نشان میدهند و خیلی زود آنها را حفظ میکنند.
- این کودکان معمولا نسبت به موسیقی و ریتمهای جذاب واکنش نشان میدهند.
- به قصههای موزیکال علاقه دارند و هنگام بازی و صحبت از شخصیتهای موزیکال در قصهها و کارتونها تقلید میکنند.
خلاصه که اگر کوچکترین علاقهای از جانب فرزندتان نسبت به موسیقی حس میکنید احتمال اینکه فرزند شما هم مثل آراد من، هوش موسیقایی بالایی داشته باشد، زیاد است. پس شما به عنوان پدر و مادر این وظیفه را دارید که به فرزندتان کمک کنید تا بتواند این ظرفیت و استعدادش را تقویت کند و هر روز بهتر از روز قبل شود. همان کاری که من برای آراد کردم. بعد از اینکه متوجه شدم به موسیقی علاقه دارد، تلاش کردم که بتواند هر روز بهتر از روز قبل شود.
چگونه هوش موسیقی کودکان را تقویت کنیم؟
در تحقیقاتم درباره هوش موسیقی کودکان میخواستم بدانم که من به عنوان یک مادر چه کمکی میتوانم به پسرم بکنم؟ چطور میتوانم به او کمک کنم تا این نوع هوشش را تقویت کند و هر روز بهتر از قبل شود؟ فکر میکردم که آراد یک استعداد درونی و ذاتی دارد و دوست داشتم که این استعدادش روزبهروز تقویت شود نه اینکه کاملا فراموش شود. به خاطر همین یک لیست از کارهایی که به تقویت هوش موسیقایی کودکان کمک میکند تهیه کردم و سعی کردم که آنها را عملی کنم.
با هم موسیقی گوش میدهیم
اولین کاری که باید زیاد انجام دهید، این است که وقت بگذارید و با هم موسیقی گوش دهید. موسیقی یک پدیدهی شنیداری است و به همین دلیل گوش کردن به موسیقی هم گوش موسیقایی کودک را تقویت میکند و هم به رشد هوش او کمک میکند.
من یک پلی لیست از موسیقیهایی که آراد دوست داشت تهیه کردم و هر روز به آنها گوش میکنیم.
پلی لیستی که من درست کردهام، شامل ترانههای کودکانه و قطعات آرامشبخش کلاسیک است. یکی دیگر از کارهایی که من و آراد خیلی با هم انجام میدهیم، تماشای برنامههای کودک موزیکال و داستانهای صوتی است.
خیلی وقتها هم خودمان ریتم و آهنگ میسازیم. یعنی یکسری از مفاهیم را مثل فصلها، ماهها، روزهای هفته و … را به شکل شعر و با ریتم میخوانیم.
تقلید از صداهای اطراف
من متوجه شدم که بهترین راه برای تقویت هوش موسیقی کودکان بازی و سرگرمی است. برای همین بعضی وقتها به آراد میگویم بیا با هم بازی کنیم و از او میخواهم که صداهای اطرافمان را پیدا کند. صداهایی مثل صدای ماشین، زنگ در، پرندهها یا حتی صدای قاشق و لیوان. آراد عاشق این بازی است و عملکردش هم روزبهروز بهتر از قبل میشود.
با یکدیگر تئاتر موزیکال اجرا میکنیم
من بعد از اینکه با مفهوم هوش موسیقایی آشنا شدم سعی کردم در انجام یکسری کارها، کمی خلاقیت به خرج دهم. برای مثال من قبلا هم برای آراد داستان میخواندم و گاهی هم با هم دیگر نمایش بازی میکردیم، ولی الان سعی میکنم که وسط شعر و داستان خواندن از موسیقی هم استفاده کنم. مثلا یک وقتهایی با دستهایم ضرب میگیریم، گاهی با طبلک و شیپور صدا در میآوریم و داستانهای تاریخی را با هم به شکل نمایش اجرا میکنیم.
آهنگها را با همدیگر تحلیل میکنیم
بعضی وقتها هم با همدیگر موسیقی را تحلیل میکنیم. مثلا یک قطعه موسیقی ساده و کوتاه را برایش پخش میکنم و از او میخواهم که بعد از شنیدن قطعه، احساسش را توصیف کند. این کار را معلم موسیقی آراد پیشنهاد داد و گفت که حتما آهنگهایی را تحلیل کنیم که آراد آنها را دوست دارد. چون هدف از این تمرین این است کودک بتواند تند و یا آرام بودن قطعه را تشخیص بدهد و احساس شادی و یا آرامش را در قطعات موسیقی مختلف تشخیص بدهد.
آواز میخوانیم
من و همسرم تمام تلاشمان را میکنیم که آراد از شنیدن و اجرای موسیقی لذت ببرد، به خاطر همین خیلی وقتها برایش آواز میخوانیم. چون آراد وقتی میبیند که همراهیاش میکنیم خیلی خوشحال میشود. بیشتر هم قطعاتی را میخوانیم که او دوست دارد. البته که معلم موسیقی آراد به ما گفت که این کار علاوهبر همراهی باعث تقویت اعتمادبهنفس بچه میشود، چون وقتی بچه ببیند که پدر و مادرش به راحتی آواز میخوانند، آنها را همراهی میکند و وقتی بزرگتر شد، در جمع راحتتر آواز میخواند و یا ساز میزند. چون از همان کودکی تمرین کرده است.
آراد را در دوره موسیقی کودک ثبت نام کردیم
در نهایت من و همسرم تصمیم گرفتیم که آراد را در دوره آموزش موسیقی کودک یا همان ارف ثبت نام کنیم تا به شکل درست و اصولی زیر نظر یک فرد متخصص موسیقی را یاد بگیرد.
نتیجهگیری
اما مهمترین چیزی که من و همسرم متوجه شدیم این است که قرار نیست آراد را «موسیقیدان» کنیم. ما قرار نیست از او یک نوازندهی حرفهای بسازم. درواقع ما نمیخواهیم که از پنجسالگی آیندهی فرزندمان را تعیین کنیم و بگوییم که حتما باید یک موزیسین شود.
ما فقط میخواهیم فرصتی داشته باشد تا بفهمد که با موسیقی چطور ارتباط برقرار کند. شاید بعدها عاشق پیانو شود. شاید گیتار را انتخاب کند. دلش بخواهد که خواننده شود و آواز بخواند و شاید اصلاً انتخابش موسیقی نباشد. اما چیزی که برای ما ارزش دارد، این است که گوشش را تربیت کنیم، کمکش کنیم تا ریتم را بشناسد، با صداها بازی کند و از موسیقی لذت ببرد.

حالا وقتی دوباره میبینم روی میز ضرب میگیرد، دیگر نمیگویم: «آراد، با میز ور نرو!» چون حالا میدانم تقویت هوش موسیقایی کودکان، گاهی از همان قاشقی شروع میشود که روی میز میزند. شاید مهمترین کاری که ما بهعنوان پدر و مادر میتوانیم انجام دهیم، این باشد که به این صداها گوش بدهیم.
البته که ما دوست داریم که آراد یک مسیر حرفهای را پش برود؛ به خاطر همین او را در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان ثبت نام کردیم. ولی هیچ فشار اضافی بیرونی به او وارد نمیکنیم که حتما باید موزیسین شود.
ویژگی مثبت آکادمی وب نوازان هم این است که آموزشها به صورت آنلاین برگزار میشود. چون آراد هنوز خیلی به ما وابسته است و از ما سخت جدا میشود، کلاس آنلاین موسیقی بهترین گزینه است. در این شیوه، کلاسش در خانه و پیش ما برگزار میشود و دچار اضطراب جدایی نمیشود.
من قبل از شروع کلاس آراد از راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی این آکادمی استفاده کردم و پاسخ خیلی از سوالات و ابهاماتم را دریافت کردم. پیشنهاد میکنم که شما هم از همین مرحله شروع کنید!
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.




