آیا حفظ کردن نتهای آهنگ کار درستی است؟ یا چگونه نتهای پیانو را حفظ کنیم؟ این سوالها جزء سوالات رایجی است که از ما پرسیده می شود، زیرا برای بسیاری از هنرجویان مبتدی، نگاهکردن مداوم به برگهی نت هنگام نوازندگی یک عادت است. هرچند که این کار به طور کلی عادت بدی نیست، اما محدودکننده است؛ مثل این است که همیشه بخواهید با چرخهای کمکی دوچرخهسواری کنید. از طرف دیگر، بسیاری از هنرجویان فکر میکنند راهحل رها شدن از این وابستگی، حفظکردن نتها است؛ یعنی یاد گرفتن ترتیبی از اعداد و خطوط که بعداً در ذهنشان پخش شود. اما واقعیت این است که حفظ کردن نتها، نهتنها روش درستی برای نوازندگی نیست، بلکه در بسیاری از مواقع باعث افت کیفیت اجرا، استرس بیشتر و ضعف در درک موسیقی میشود. با این حساب باید چه کرد؟ در این مطلب پاسختان را میگیرید.
چرا حفظ کردن نتهای آهنگ اشتباه است؟
هر چند که بسیاری از هنرجویان در فرآیند آموزش موسیقی تلاش میکنند که کل قطعه را نتبهنت حفظ کنند اما این کار در نهایت به ضرر خودشان تمام میشود. زیرا:
حفظکردن نتها «ذخیرهسازی اطلاعات» است، نه «یادگیری موسیقی»
وقتی سعی میکنید نتها را حفظ کنید، در واقع فقط یک رشته اطلاعات تصویری در ذهنتان میسازید؛ چیزی شبیه حفظکردن شماره تلفن. اما نوازندگی یک مهارت حرکتی– شنیداری است، نه یک آزمون حافظه. مغز شما باید جملههای موسیقی را بفهمد، نه اینکه فقط شکل نتها را به یاد بیاورد.
نتها با استرس از یاد میروند
حفظکردن نت مثل حفظکردن شعر است؛ کافیست یک کلمهاش یادتان برود تا کل زنجیرهی ذهنی پاره شود. در اجرای زنده یا حتی هنگام ضبط یک ویدئو، کوچکترین استرسی باعث میشود بخشی از ترتیب نتها یادتان نماند و کلیت قطعه خراب شود.
نمیتوانید هیچوقت به درک کاملی از موسیقی برسید
وقتی که نتها را صرفا حفظ میکنید نمیتوانید به چگونگی و چرایی ساختار آنها پی ببرید. درواقع شما فقط مجموعهای از نتهای بههم پیوسته را در ذهن دارید و صرفا مانند یک ضبط صوت عمل میکنید، و نمیتوانید:
- قطعه را جملهبندی کنید.
- به آن احساس اضافه کنید.
- آن را به خوبی منتقل کنید.
- اشتباهات کوچک را رفع و اصلاح کنید.
- قطعه را تحلیل و قسمت های مشابه را تشخیص دهید.
چگونه نت یک آهنگ را حفظ کنیم؟
حالا که متوجه شدید نباید تمام و کمال قطعه را حفظ کرد، راه چاره چیست؟ پس باید چطور همزمان هم نواخت و هم نتها را در برگه نت تشخیص داد و خواند؟ درواقع صرفا با اتکا به برگه نت هم نمیتوان نوازندگی کرد. یکی از رایجترین سوالاتی که هنرجویان از اساتید خود میپرسند این است که مثلا چگونه نتهای گیتار را حفظ کنیم؟ یا چگونه نتهای ویولن را حفظ کنیم؟ راستش فرقی چندانی هم ندارد که در چه سطحی هستید و یا چه سازی را مینوازید، گیتار، پیانو یا ویولن و … . چون در هر صورت برای اینکه بتوانید یک قطعه را به بهترین شکل ممکن بنوازید باید قبل از هر چیزی احاطهی کاملی روی نتهای آن داشته باشید.
بعضی از هنرجویان به راحتی میتوانند نتهای قطعهی جدید را یاد بگیرند. اما حفظ کردن نتهای آهنگ برای همه به یک اندازه راحت نیست و بسیاری از هنرجویان تا مدتهای طولانی برای نواختن به نت وابسته میمانند. اگر شما هم به شدت وابسته به نت هستید، خوب است بدانید که این وابستگی سرعت ساز زدنتان را کاهش میدهد. درواقع این تغییر نگاه بین ساز و نتهای موسیقی باعث ضعیف شدن عملکرد و کیفیت نوازندگیتان میشود. تازه اگر تصمیم داشته باشید موقع نوازندگی کمی هم خلاق باشید و مثلا بداههنوازی کنید و تکنیکهای خاصی را به کار ببرید، تا زمانی که روی نتهای قطعهی موردنظرتان تسلط نداشته باشید، موفق نخواهید شد. به همین دلیل در این بخش قصد داریم بهترین روش حفظ کردن نتهای آهنگ را به شما آموزش دهیم، پس با ما همراه باشید.
قطعه را تحلیل کنید
همانطور که پیشتر هم اشاره کردیم، حفظ کردن نتبهنت کل قطعه چندان کار اصولی نیست. ولی خوب است که یک قطعه را در ابتدا تجزیهوتحلیل کنید. حتی اگر یک هنرجوی مبتدی هم هستید میتوانید در حد و اندازه ی خودتان و با همان مقدار دانشی که دارید قطعه را تحلیل کنید. این کار در درک کامل قطعه و نواختن آن کمک زیادی به شما میکند.
شما باید ریتم اصلی قطعه را پیدا کنید، متوجه شوید که قطعه چند بخش دارد؟ و الگوهای تکرارشوندهی آن چیست؟ و … .
قطعه را بارها و بارها تمرین کنید
اول از همه سازتان را کوک کنید و نت آهنگی را که تصمیم به یادگیری آن دارید در مقابل خود قرار دهید. در یک نگاه کلی تمام بخشهای قطعه را بررسی کنید. احتمالا در نگاه اول بسیاری از قسمتها به چشمتان آشنا و قابل درک میآید. بعد از این بررسی اجمالی سازتان را بردارید و نتهای قطعه را یکییکی روی ساز پیدا کنید.
در طول این کار ممکن است به بخشهای سخت و ناآشنایی هم برسید که میتوانید برای فهمیدن آنها از استادتان کمک بگیرید. وقتی یک دور، تمام نتهای قطعه را روی ساز پیدا کردید استراحت کوتاهی بکنید و دوباره این کار را تکرار کنید. احتمالا این بار روانتر از دفعهی قبل مینوازید اما ممکن است هنوز هم نتهای جدید و قسمتهای سخت اذیتتان کند.
این روش را چند باری تکرار کنید تا کمکم بتوانید خیلی راحت و روان همهی قسمتها را بنوازید. اگر قطعه برایتان سخت بود و حس کردید که به این سرعت یاد نمیگیرید نگران نباشید و هر چقدر که دوست دارید قطعه را تکرار کنید.
ابتدا با گوش خود قطعه را یاد بگیرید
حتی اگر نتخوانی بلد هستید باز هم قدرت گوشهایتان را دستکم نگیرید. برای اینکه نتها به خوبی توی ذهنتان بمانند، باید چندبار قطعه را آگاهانه، با دقت و با حواس جمع گوش کنید. بعد جملههای اصلی را زمزمه کنید تا ملکهی ذهنتان شود. یادتان باشد که حفظ کردن نتها دقیقا مانند حفظ کردن یک شعر است. هرچقدر که آهنگ کلمات را بهتر درک کنید، حفظ کردنش آسانتر میشود.

با سرعت بسیار کم تمرین کنید
لازم نیست که شما هم از همین ابتدا با سرعت طبیعی قطعه بنوازید. اتفاقا در ابتدا سرعت نوازندگیتان را کم کنید تا مغزتان فرصت تحلیل، بررسی و یادگیری را داشته باشد. نواختن با سرعت کم باعث میشود که حرکت انگشتهایتان، ریتم و فراز و فرود جملهها به خوبی در ذهنتان حک شود.
بخشبندی کنید؛ ذهن با قطعات کوچک بهتر کار میکند
بهترین روش برای حفظ کردن قطعات جدید این است که نتهای این آهنگ را به صورت میزان به میزان یاد بگیرید. این روش یکی از سریعترین و بهترین راههایی است که هنرجویان برای حفظ کردن نتهای آهنگ استفاده میکنند.
در ابتدا برگهی نت را مقابل خود قرار دهید و شروع به نواختن میزان اول کنید. توصیه میکنم در همین حین نتها را با صدای بلند بخوانید و وزنخوانی را هم تمرین کنید. این بخش را آن قدر بنوازید تا زمانی که حس کنید به طور کامل به آن مسلط شدهاید.
حالا بهتر است که محل تمرینتان را عوض کنید و مقابل آینه بنشینید. در حالیکه تمرکزتان روی استایل نشستن و نحوهی انگشتگذاری روی ساز است تلاش کنید آن چه را که از میزان اول یادگرفتهاید، مجددا روی ساز اجرا کنید. اگر از عملکردتان راضی بودید که سراغ میزان بعدی بروید. ولی اگر از خودتان راضی نبودید، همچنان روی میزان اول تمرکز کنید.
بعد از تمرین میزان دوم دوباره سراغ آینه بروید و این بار میزان اول و دوم را با هم تمرین کنید. به همین ترتیب تمام قطعه را میزان به میزان از روی برگه نت و جلوی آینه تمرین کرده و سعی کنید که آنها را به خاطر بسپارید.
با تقسیم قطعه به بخشهای کوتاهتر، هم تمرین کردن قطعه راحت میشود و هم استرس کمتری را متحمل میشوید.
از حافظهی عضلانی کمک بگیرید
دقت کردهاید که پیانیستهای حرفهای چقدر نرم و آرام و بدون نگاه کردن به برگهی نت و حتی نگاه کردن به کلاویهها می نوازند! حتی بعضی از آنها چشمهایشان را هم میبندند و غرق در احساس میشوند و به زیبایی هم مینوازند. دلیلش این است که آنها روی حافظهی عضلانی خود کار کردهاند. تقویت حافظهی عضلانی به شما کمک میکند که نیاز کمتری به نگاه کردن به نت پیدا کنید. برای اینکه حافظهی عضلانیتان تقویت شود، الگوهای حرکتی تکراری را زیاد تمرین کنید. روی کیفیت لمس، فشار انگشت و حرکت نرم انگشتهایتان تمرکز کنید.
بخشهای سخت را جداگانه تمرین کنید
همانطور که پیشتر اشاره کردیم، برای حفظ کردن نتهای آهنگ، در ابتدا باید از بخشهای ساده و تکراری شروع کرد. یعنی در ابتدا تمام تلاش شما باید این باشد که جای نتها را پیدا کنید و تا حد ممکن حافظهی عضلانیتان را به محل هر نت روی ساز عادت دهید. ولی بعد از مدتی که روی نتهای سادهتر تسلط پیدا کردید و توانستید بدون نگاه کردن به برگه نت و از حفظ بنوازید، باید سراغ بخشهای پیچیدهتر بروید. درواقع باید روی روانتر نواختن قطعه تمرکز کنید.
هر قطعهای از بخشهای مختلفی تشکیل میشود و نتهای برخی قسمتها سخت و دشوار میشود و طبیعی است که به خاطر سپردن آنها نیز سخت میشود. مخصوصا قسمتهایی که پرش ملودی، پاساژ های سریع، تغییر پوزیسیون، آرشهکشیهای پیچیده و … دارد.
قسمتهای مشکل را بارها و بارها بنوازید تا حافظهی عضلانیتان تقویت شود و در نهایت احساس رضایت کنید.
با تصور ذهنی (Mental Practice) تمرین کنید
برای حفظ کردن نتهای آهنگ لازم نیست که همیشه ساز زیر دستتان باشد و روی ساز تمرین کنید. چون بخشی از این تمرین ذهنی است و شما برای اینکه فرآیند حفظ کردن سریعتر پیش برود میتوانید هر وقت که فرصت کردید شروع به مرور قطعه در ذهنتان کنید. گاهی حتی میتوانید فزض کنید که ساز زیر دستتان است و شروع به انگشتگذاری کنید. تحقیقات انجام شده نشان میدهد بخشهایی از مغز که هنگام نوازندگی فعال میشوند، هنگام تصور ذهنی نیز فعالاند؛ یعنی عملاً دارید تمرین میکنید.
قطعه را برای دیگران اجرا کنید
نواحتن قطعه در جمع و حتی برای یک نفر باعث میشود مغز از حالت «تمرین» به حالت «اجرا» برود.
در حالت اجرا، ذهن شما بهشکل عمیقتری قطعه را پردازش میکند و این یکی از سریعترین راهها برای تثبیت یک اثر موسیقایی است. اگر کسی نیست که بتوانید بدون نگرانی از قضاوت شدن برای او بنوازید میتوانید نوازندگیتان را ضبط کنید. آنوقت زمانی که به آن گوش میدهید میتوانید به نقاط ضعف خود راحتتر پی ببرید و بدانید که در اجرای نتهای کدام بخش ضعیفتر عمل کردهاید.
قطعه را مدتها بعد دوباره مرور کنید
فکر نکنید که اگر توانستید قطعه را الان خوب بزنید پس کاملا آن را حفظ شدهاید و کار تمام شده است، چون هنوز امکان فراموشی وجود دارد. برای اینکه حفظکردن قطعه پایدار بماند، باید بعد از چند روز، چند هفته و حتی چند ماه دوباره آن را بزنید. مرور با فاصله باعث میشود قطعه از حافظهی کوتاهمدت به حافظهی بلندمدت شما منتقل شود. در این حالت دیگر هیچوقت آن را فراموش نخواهید کرد.
نتیجهگیری
برای اینکه هنگام نواختن مدام به برگهی نت نگاه نکنید، لازم نیست که کاملا نتها را حفظ کنید؛ بلکه باید قطعه را درک کنید، گوش بدهید، تحلیل کنید و به حافظهی انگشتها و گوشهایتان بسپارید. با انجام دادن این کارها، بعد از مدتی میتوانید هر قطعهای را روان، آزاد و بدون نگاه کردن به برگه نت اجرا کنید.
فراموش نکنید که برای خوب نواختن باید خوب آموزش ببینید. شما حتی اگر قطعه را از حفظ هم بنوازید ولی اشتباهات زیادی داشته باشید، هیچ فایدهای ندارد. پس آموزشی که میبینید اهمیت زیادی دارد. در این میان حضور استاد و رفع ایرادات شما نقش زیادی دارد. اصولا دورههای آفلاین این امکان را ندارند و استاد فقط در قالب یک ویدئو آموزش میدهد و رفع اشکالی وجود ندارد و یا اینکه کیفیت لازم را ندارد. درحالیکه در آموزش آنلاین موسیقی، استاد حضور دارد و بعد از آموزش استاد، نوبت به شما میرسد که بنوازید تا ایرادهایتان رفع شود. پس اگر امکان شرکت در دورههای حضوری را ندارید ولی میخواهید یادگیری موسیقی را شروع کنید، پیشنهاد ما کلاس آنلاین موسیقی است.

ما در وب نوازان افتخار این را داریم که در طی هشت سال گذشته شرایط لازم را برای بیش از 7000 هنرجو فراهم کنیم تا موسیقی را یاد بگیرند. اگر شما هم دوست دارید که به شکل اصولی پا به دنیای موسیقی بگذارید ما میتوانیم کمکتان کنیم. میتوانید از دریافت راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی آغاز کنید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.







عالی بود بالا خره تونستم قطعاتم رو تمرین کنم بی نهایت فوق العاده
خواهش میکنم، باعث خوشحالیه