وقت تمرین است و باید خودتان را تا کلاس بعدی آماده کنید، صاف پشت ساز مینشینید، دستهایتان را کمی باز و بسته میکنید و بعد انگشتهایتان را آرام روی کلاویهها میگذارید. آمادهاید تا آخرین تمرینتان را پیش از کلاس انجام دهید. بعد از کلی تمرین دلتان میخواهد که بهترین اجرا را از این قطعه داشته باشید. پس انگشتهایتان روی کلاویهها مینشینند تا صدای دلنشین نتها، فضا را پر کند، اما آنچه که میشنوید، ناهماهنگ و کمی فالش است. اولش فکر میکنید که مشکل از نواختن شماست، ولی خیلی زود میفهمید که سازتان از کوک خارج شده است. حالا باید چه کار کنید؟ یعنی خودتان میتوانید از پس کوک پیانو بربیایید؟ یا باید حتما از یک متخصص کمک بگیرید؟ در این مقاله به این سوالها پاسخ میدهیم.
کوک پیانو توسط هنرجو امکانپذیر است یا باید توسط متخصص انجام شود؟
به عنوان هنرجوی آموزش پیانو، حتما میدانید که ساز پیانو به دلیل استفاده از ارتعاش سیم برای تولید صدا، بعد از مدتی، نیاز به کوک پیدا میکند. اما مسئله این است که کوک ساز پیانو در مقایسه با کوک سایر سازهای موسیقایی بسیار متفاوت است. تعداد سیمهای این ساز در حالت استاندارد بیش از 230 سیم است و وسعت صوتی پیانو حدود 27هرتز تا 3500 هرتز است. درنتیجه کوک کردن این ساز به علت تعداد زیاد سیمها و کشش بالای آنها مشکلتر از کوک کردن سازهای زهی دیگری مانند ویولن و گیتار است. اما نگران نباشید چرا که کوک کردن پیانو نسبت به سایر سازها، ماندگارتر است و نیاز به کوک مداوم ندارد. علاوه بر این، کوک کردن درست، نیازمند ابزارهای خاص و گوش موسیقایی حساس است که بتواند دقیقترین تغییرات صدا را تشخیص دهد.
بنابراین، برای هنرجوی مبتدی بهتر است تیون کردن پیانو را به یک فرد متخصص و باتجربه بسپارد. این کار باعث میشود ساز سالم بماند و صدای درست و استانداردی تولید کند که برای یادگیری بهتر بسیار مهم است.
لازم به ذکر است که کوک استاندارد پیانو، زمانی است که نت لا در اکتاو میانی، صوتی با فرکانس 440 هرتز تولید کند. همچنین خوب است بدانید که تنها پیانوهای آکوستیک چه دیواری و چه رویال نیاز به کوک پیدا میکنند. پس اگر ساز شما، دیجیتال است، هیچ نگرانی بابت کوک آن نداشته باشید.
تفاوت رگلاژ و کوک پیانو چیست؟
برخی از هنرجویان دو واژهی رگلاژ و کوک را به جای هم استفاده میکنند، درحالی که این دو تفاوتهای زیادی با هم دارند. پس خوب است شما همینجا تفاوت این دو واژه را یاد بگیرید تا آنها را به جای یکدیگر استفاده نکنید.
منظور از رگلاژ، تنظیم مکانیزمهای داخلی ساز مانند چکشها، دمپرها و … است. درحالی که کوک کردن پیانو به تنظیم کشش سیمهای پیانو گفته میشود. در یک کلام، کوک یعنی اینکه پیانو درست صدا بدهد و رگلاژ یعنی اینکه پیانو درست کار کند.
| ویژگی | کوک پیانو | رگلاژ پیانو |
| تمرکز اصلی | صدای دقیق و کوک سیمها | عملکرد مکانیکی کلاویهها و چکشها |
| ابزار کار | آچار کوک، تیونر | ابزار مکانیکی و تنظیم پیچها و فنرها |
| زمان انجام | هر ۶ ماه تا ۱ سال یک بار | هر چند سال یک بار |
| نتیجه | صدای دلنشین و هماهنگ | نوازندگی راحت و یکنواخت |
تأثیر کوک نبودن پیانو بر پیشرفت و انگیزهی هنرجو
پیانویی که کوک نباشد میتواند به مرور زمان آسیبهای زیادی به نوازندگی و همچنین سازتان وارد کند. به طور کلی آسیبهای کوک نبودن پیانو به شرح زیر است:
- نواختن با پیانو ناکوک به مرور زمان باعث کاهش انگیزهتان میشود چون فکر میکنید که مشکل از نوازندگی شماست.
- طبیعی است که اگر با صدای ناکوک و فالش تمرین کنید، به مرور گوشتان به همان صدا عادت میکند و درنتیجه گوش موسیقایی خود را از دست میدهید.
- وقتی نتها دقیق نباشند، اجرای آهنگ حتی برای نوازندههای حرفهای هم دشوار است.
- اگر پیانو با سایر سازها همصدا نباشد، اجرای گروهی کیفیت خود را از دست میدهد.
- نگهداشتن پیانو در حالت ناکوک و نامتعادل، میتواند باعث فشار نامناسب به صفحه صدا و خرابی تدریجی سیمها شود.
چه موقع پیانو شما نیاز به کوک کردن دارد؟
کوک پیانو به صورت مرتب و در زمان مناسب به افزایش طول عمر ساز شما نیز کمک میکند. عملکرد سیمها و ساند بورد پیانو با کوک مرتب و البته نواختن ساز به تدریج بهتر خواهد شد و به اصطلاح ساز جا افتاده میشود. معمولا متخصصان توصیه میکنند که سالی دو بار باید پیانو را کوک کرد. البته که این موضوع به کیفیت ساختار و قطعات پیانو و همچنین میزان استفادهی شما از سازتان هم بستگی دارد. اگر از سازتان خیلی کم استفاده میکنید، ممکن است تا یک سال نیاز به کوک نداشته باشد. اما اگر حداقل 1 بار در هفته پیانو مینوازید، توصیه میشود که سالی دو بار سازتان را کوک کنید. البته که پیانوهایی که از آنها به صورت حرفهای استفاده میشود و یا در سالنهای کنسرت و آموزشگاهها هستند، سالی 3 تا 4 بار نیاز به کوک دارند. اما با تمام اینها از کجا بفهمیم که سازمان نیاز به کوک دارد؟ با بروز چه نشانههایی باید اقدام به کوک کردن پیانو کنیم؟
- ناهمخوانی صداها: وقتی یک آکورد مینوازید و احساس میکنید صداها با هم همخوانی ندارند.
- عدم تطابق با سازهای دیگر: وقتی همراه با یک گیتار یا ویولن کوک شده مینوازید و پیانوی شما فالش به نظر میرسد.
- تغییرات فصلی: با شروع فصلهای مرطوب یا خشک، تغییر کشش سیمها بیشتر میشود و ممکن است پیانو نیاز به کوک داشته باشد.
- گذشت مدت زمان طولانی از آخرین کوک: حتی اگر احساس نکنید که ساز فالش شده، گذشت بیش از یک سال از کوک قبلی معمولاً به معنای زمان کوک دوباره است.
چه عواملی باعث میشود تا پیانو شما از کوک خارج شود؟
دلایل از کوک خارج شدن پیانو متعدد است و عوامل مختلفی دستبهدست هم میدهند تا ساز شما ناکوک شود. به عنوان مثال، تغییرات آبوهوایی و میزان رطوبت و دما بر ساند بورد و سیمهای پیانو تأثیر میگذارد و باعث تغییر کوک ساز میشود.
پیانوهای نو نیز به سرعت از کوک خارج میشوند؛ زیرا بخشهای تشکیلدهندهشان که از جنس چوب و فلز است، خاماند و به اصطلاح همساز نیستند. در نتیجه برای تثبیت کوک ساز نو با توجه به مدل و کیفیت آن ممکن است تا چهار بار بیشتر به کوک نیاز داشته باشند.
دلایل دیگری نیز وجود دارند که میتوانند باعث به همخوردگی تیون پیانو شوند. مانند لق شدن سیمگیرها و حرکت دادن پیانو و همچنین نواختن پیانو که به مرور زمان و تدریجی باعث تغییر کوک این ساز میشود.
نحوهی کوک کردن پیانو آکوستیک
همانطورکه پیشتر هم اشاره کردیم، کوک ساز پیانو با سایر سازها متفاوت است. در سازهای زهی مثل گیتار، ویولن و سنتور، نوازنده خود میتواند سازش را تنظیم کند اما با توجه به پیچیدگیهای پیانو اصولا نوازنده از عهدهی این کار برنمیآید. در نتیجه تیونیگ پیانو یک کار کاملا تخصصی است و باید توسط فرد متخصص انجام شود. در این قسمت به صورت کلی به مراحل کوک کرن پیانو اشاره میکنیم تا بدانید که این فرآیند به چه صورت انجام میشود.
تنظیم پیانو معمولا در چند مرحله انجام می شود. برای کوک ساز پیانو به صورت حرفهای، این ساز چند بار به صورت رفت و برگشت تنظیم میشود. زیرا مجموع سیمها، فشاری تقریبا 16 هزار کیلوگرمی را به اتصالات و صفحهی نگهدارندهی سیمها وارد میکند. در نتیجه، هنگام کوک کردن با حرکت از سمت سیمهای باس به سیمهای ریز، فشار وارده تغییر کرده و بر کوک سیمهای قبلی تاثیر میگذارد. در نتیجه در کوک کردن پیانو به چند بار رفت و برگشت و تصحیح و تغییر (کنترل) کوکهای قبلی نیاز است.
- تعیین نت مرجع: کوک ساز پیانو معمولاً از نت «لا» (A4 = 440Hz) ، آغاز میشود.
- استفاده از آچار کوک: از این ابزار برای چرخاندن پینهای نگهدارنده سیمها و تنظیم کشش آنها استفاده میشود.
- گوشدادن دقیق به فواصل هارمونیک: تکنسین با استفاده از گوش یا تیونر الکترونیکی فاصلهها را بررسی میکند. لازم به ذکر است که قرار دادن هر نت در هارمونی مناسب، دانش فنی و مهارت خاصی را میطلبد. به همین دلیل تکنسینهای فنی که کارشان تیون کردن پیانو است، هنگام فشردن هر کلید، صدای هر نت را میشنوند و همینطور محدودهی فرکانسی (هارمونیک) را نیز در نظر میگیرند.
- تثبیت کوک: پس از کوک کردن سیمها، چند بار ضربه ملایم به کلاویهها زده میشود تا کوک تثبیت شود.
از آنجاییکه کوک پیانو بسیار حساس است و یک حرکت اشتباه میتواند سیم را پاره یا ساز را از تعادل خارج کند. پس بهتر است تیونیگ پیانو خود را به متخصص این کار بسپارید.
نتیجهگیری
همانطورکه مطالعه کردید، کوک و رگلاژ پیانو به دلیل پیچیدگی بالا، ظرافت مکانیکی و حساسیت گوش موسیقایی، باید حتماً توسط فرد متخصص انجام شود. عدم توجه به تنظیمات کوک و نواختن ساز به شکل ناکوک، نه تنها صدای ناخوشایندی تولید میکند، بلکه میتواند روند یادگیری را نیز مختل کند. به همین دلیل بهتر است حداقل سالی یک بار پیانو توسط متخصص کوک شود تا هم صدای ساز دلنشین بماند و هم گوش موسیقایی شما به درستی پرورش پیدا کند.
در نهایت اگر به دلیل محدودیت مکانی، زمانی و یا مشغلههای بسیار زیاد زندگی امکان حضور در کلاسهای حضوری را ندارید، آموزش آنلاین موسیقی جایگزین خوبی است. همچنین اگر فرزند شما قصد یادگیری پیانو را دارد و وقت شما برای بردن و آوردن او از آموزشگاه هدر میشود، آموزش آنلاین را امتحان کنید. این شیوه برای فرزندتان نیز مفید است و راحتتر میتواند هم به درسهای مدرسه و هم به آموزش موسیقیاش برسد و شما هم به کلاس آنلاین موسیقی او نظارت بیشتری دارید.
در هر صورت چه خودتان قصد یادگیری موسیقی داشته باشید، چه فرزندتان، ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان آمادهی خدمترسانی هستیم. ما به کمک اساتید مجربمان از سنین کودکی و آموزش ارف تا سنین بالا و آموزش هر ساز و آوازی که شما بخواهید، خدمات ارائه میکنیم. ضمن اینکه آموزش پیانو، یکی از پرطرفدارترین دورههای آموزشی ما محسوب میشود. شما میتوانید نظرات هنرجویان سابق ما را مطالعه کنید و آنوقت با خیال آسودهتر اقدام به ثبتنام و یا درخواست راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی کنید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.
