فکر نکنید که هماهنگی دست چپ و راست در نوازندگی پیانو فقط مشکل شماست و بقیه خیلی راحت از پس آن برمیآیند. خیلی از هنرجویان تازهکار چالشهای زیادی برای هماهنگی هر دو دست خودشان دارند. درواقع هنرجویان زیادی مثل شما هستند که وقتی استاد میگوید:«حالا با هر دو دستت بزن!» یکباره ذهنشان دوپاره میشود. یعنی دست راستشان راه خودش را میرود و دست چپ هم مسیر خودش را. در این حالت قطعا حسابی سردرگم میشوید و حتی ممکن است بعد از چند ثانیه، ذهنتان هم قفل کند.
حالا باید چه کار کنید که هر کدام از دستهایتان ساز خودش را نزند و باهم هماهنگ شوند؟ در این مطلب پاسختان را میگیرید!
چرا هماهنگی دست چپ و راست در نوازندگی پیانو سخت است؟
اینکه در ابتدای آموزش پیانو، نمیتوانید با هر دو دستتان پیانو بنوازید و هربار یکی از دستهایتان جا میماند به خاطر ساختار مغز است. درواقع مغز انسان برای هر نیمکره عملکرد خاصی دارد؛ نیمکرهی چپ معمولاً حرکات دست راست را کنترل میکند و نیمکرهی راست مسئول حرکات دست چپ است. درحالیکه ما در بیشتر فعالیتهای روزمره، اصولا از یک دستمان (دست غالب) استفاده میکنیم. مثلا در نوشتن، نقاشیکردن، کار با موس و … . به همین دلیل مغزمان به انجام حرکات هماهنگ و همزمان با دو دست عادت ندارد.
ولی نواختن پیانو، درست نقطهی مقابل این عادت است! چون در نواختن پیانو، از هر دو دست به طور همزمان استفاده میشود. دست راست اصولا ملودی را اجرا میکند و دست چپ، هارمونی را ایجاد میکند. یعنی اینکه هر کدام از دستها نقش متفاوتی دارند. در چنین شرایطی نباید انتظار زیادی از مغزتان داشته باشید. از آنجاییکه باید دو الگوی حرکتی متفاوت را بهصورت هماهنگ کنترل کند، کاملا طبیعی است که سردرگم شود.
چطور مغز را برای پیانو زدن با دو دست آماده کنیم؟
همانطورکه تا اینجا متوجه شدید، دلیل اصلی اینکه شما هنگام نواختن پیانو نمیتوانید هر دو دستتان را با هم هماهنگ کنید، ساختار مغز است. اما آیا هیچ راهی وجود ندارد؟ باید با این ساختار مغز سوخت و ساخت؟ نه، به هیچوجه! چون مغز انسان، دنیای شگفتانگیزی دارد! یکی از شگفتیهای مغز، ایجاد مسیرهای عصبی جدید است. یعنی هر وقت که شما شروع به یادگیری مهارت جدیدی بکنید، مغز در ابتدا دچار سردرگمی میشود، ولی به مرور زمان، با تمرین و تکرار، شروع به ساختن مسیرهای عصبی جدید میکند. در رابطه با نواختن پیانو هم همینطور عمل میکند و به مرور زمان که شما بیشتر تمرین میکنید، این مسیرها قویتر میشوند. تا اینکه بالاخره یک روزی میرسد که متوجه میشوید، دستهایتان کاملا هماهنگ با هم روی کلاویهها مینشینند.
حالا برای اینکه این مسیرهای عصبی در مغزتان ساخته شوند، باید تمرینهای سادهی زیر را انجام دهید:
تمرین جداگانه هر دست
میپرسید که چگونه با دو دست پیانو بزنم؟ ساده است، قبل از هر چیز، پیانو زدن با یک دست را یاد بگیرید. برای اینکه بتوانید هر دو دستتان را با هم هماهنگ کنید، باید بتوانید با هر کدام از آنها جداگانه بنوازید. پس اول تمرکزتان را روی تقویت دستهایتان به صورت جداگانه بگذارید و وقتی که عضلات دستهایتان تقویت شدند، آنوقت تمرین کردن با دو دست را شروع کنید. چون اجرای جداگانه خیلی راحتتر از نواختن با هر دو دست است.
فراموش نکنید، تا زمانیکه هر کدام از دستهایتان به مهارت کامل نرسد، هماهنگ کردن آنها با هم سخت است.
شروع از ملودیهای ساده
یک ملودی ساده را که نتهای کمی دارد، انتخاب کنید و شروع به نواختن آن با هر دو دست بکنید. اگر در ابتدای تمرین اشتباه کردید و نتیجه خوب از آب درنیامد، اصلا نگران نشوید چون با تمرین و تکرار قطعا از پس آن برمیآیید.
آهنگهای ساده با الگوهای تکرارشونده، تمرین خوبی برای شروع هستند. برای مثال میتوانید از قطعات کتاب «هانون» و یا بخشهای ابتدایی کتاب «آلفرد» برای تمرین استفاده کنید.
تقسیم تمرینها به بخشهای کوچک
از قدیم گفتهاند که سنگ بزرگ نشانه ی نزدن است. پس هنگام تمرین هماهنگی دست چپ و راست در پیانو، قطعه را به چند بخش تقسیم کنید و آنوقت شروع به تمرین آن با هر دو دست بکنید. بعد از تقسیم قطعه به قسمتهای دو یا سه میزانی، ابتدا تمرکزتان را روی بخش اول بگذارید و بعد از تسلط روی این بخش، سراغ بخشهای دیگر بروید. این روش باعث میشود مغز فرصت کافی برای درک و تطبیق داشته باشد.
تمرین از حرکات آهسته تا سریع
برای هماهنگی دست چپ و راست در نوازندگی پیانو لازم نیست که از همان اول با تمپوی اصلی قطعه تمرین کنید! شما میتوانید از سرعت خیلی پایین شروع کنید و به مرور زمان و با افزایش تسلط و هماهنگی دستها، سرعت را افزایش دهید.
تمرین بیشتر با دست ضعیفتر
قطعا در مراحل قبلی متوجه شدهاید که کدام دستتان عملکرد ضعیفتری دارد. اصولا دست غیرغالب، ضعیفتر و کندتر عمل میکند. اگر راستدست هستید، راهکارهای خوبی برای تقویت دست چپ در نوازندگی پیانو وجود دارد. اگر هم چپدست هستید، همان تمرینها را برای دست راستتان انجام دهید.
دست ضعیفتر باید تقویت شود و راه دیگری جزء انجام تمرینهای بیشتر نیست. شما باید آنقدر با دست ضعیفتان تمرین کنید که از همه لحاظ قوی و سریع شود.
نواختن یک ملودی با هر دو دست
حالا که دستهایتان تا حدودی هماهنگ شدهاند، سراغ ملودیهای پیچیدهتر بروید و بعضی از نتها را با دست راست و بعضی دیگر را با دست چپ بنوازید.
حرکت آینهای دستها
یکی از تمرینهای سخت ولی در عینحال بسیار مؤثر، حرکت آینهای دستها است. اگر یادتان باشد، گفتیم که نیمکرهی چپ مغز به دست راست دستور میدهد و نیمکرهی راست به دست چپ دستور میدهد. به همین دلیل یکی از بهترین تمرینها برای هماهنگ کردن دستها در نواختن پیانو، حرکت آینهای دستها است. به اینشکل که دستها کاملا معکوس هم عمل میکنند. یعنی اگر انگشتهای دست راست به شکل زیر روی کلاویهها قرار میگیرند:
- انگشت شست: C
- انگشت اشاره: D
- انگشت میانی: E
- انگشت حلقه: F
- انگشت کوچک: G
انگشتهای دست چپ باید به شکل زیر باشند:
- انگشت شست: C
- انگشت اشاره:B
- انگشت میانی:A
- انگشت حلقه: G
- انگشت کوچک: F
در مرحله بعدی باید با هر دو دست، الگوی 1، 2، 3، 4، 5، 4، 3، 2، 1 که شامل انگشتهای شست، اشاره، میانی، حلقه، کوچک، حلقه، میانی، اشاره، شست را اجرا کنید.
کدام اشتباهات مانع از نواختن پیانو با دو دست میشوند؟
همانطورکه گفتیم در ابتدای یادگیری پیانو کاملا طبیعی است که نتوانید هر دو دستتان را با هم هماهنگ کنید و بنوازید. ولی چیزی که غیرطبیعی است این است که بخواهید خیلی سریع و عجولانه به این مهارت دست پیدا کنید. درواقع همین اشتباهات و عجلهها است که در برابر تمرین درست و یادگیری مانع ایجاد میکند. مهمترین اشتباهاتی را که هنرجویان مرتکب میشوند، در این بخش مطرح میکنیم تا شما همین اشتباهات را تکرار نکنید.
عجله در اجرای دو دست با هم
اگر یادتان باشد، گفتیم که یکی از تمرینهای اولیه برای ایجاد هماهنگی بین دستها، نواختن پیانو به صورت جداگانه است. یعنی زمانی که هر کدام از دستهایتان به طور کامل روی نواختن مسلط شدند باید نواختن با دو دست را شروع کنید. ولی اگر صبور نباشید و خیلی سریع بخواهید به نتیجه برسید و با دو دست بنوازید، هیچ فایدهای ندارد. چون حتی اگر یکی از دستها مسلط نشود، دوباره سردرگم میشوید.
بیتوجهی به ریتم و شمارش
نباید آن قدر درگیر هماهنگ کردن دستهایتان باشید که ریتم را فراموش کنید. زیرا هماهنگی واقعی زمانی شکل میگیرد که هر دو دست در ریتم درستی پیش بروند.
تمرین زیاد بدون استراحت
مهمترین عامل موفقیت شما، میزان تمرینتان است. یعنی هرچقدر بیشتر تمرین کنید، بهتر عمل خواهید کرد. ولی یادتان باشد که تمرینهای طولانیمدت که فقط ذهنتان را خسته میکند، هیچ فایدهای ندارند و حتی نتیجهی معکوس میدهند. پس بهتر است که هر 20 دقیقه یکبار دست از تمرین بکشید و بگذارید ذهنتان کمی استراحت کند.
مقایسه با دیگران
هیچوقت خودتان را با دیگران مقایسه نکنید، چون تواناییهای مغز آدمها متفاوت است و همچنین شرایط و درگیریها و دغدغههای ذهنی روی تمرکز کردن نقش زیادی دارند و به همین دلیل قدرت یادگیری افراد با هم متفاوت میشود. بلکه نکته مهم، این است که شما با سرعت طبیعی خودتان جلو بروید چون موسیقی مسابقه نیست و هدف شما از یادگیری پیانو هم فقط تجربهی نواختن پیانو است.
نتیجهگیری
اگر هنوز هم دغدغهی پیانو زدن با دو دست را دارید، باید بگوییم که کمی صبور باشید و در عینحال زیاد تمرین کنید. هرچقدر بیشتر تمرین کنید، ذهنتان سریعتر تربیت میشود و در نهایت میتوانید هماهنگتر بنوازید. پیانو زدن در ابتدا کمی کسلکننده و حوصلهسربر است چون دستها هماهنگ با هم حرکت نمیکنند و درنتیجه نتها هم به درستی اجرا نمیشوند. ولی به مرور زمان تمامی این مسائل حل میشود و شما به آن هماهنگی موردنظرتان میرسید. فراموش نکنید که هماهنگی واقعی از دل تکرارهای آرام و دقیق میآید.
به طور کلی نواختن پیانو با تمام چالشهایی که در ابتدا دارد، سخت نیست مگر این که به شکل نادرست و اشتباه آموزش ببینید. به همین دلیل در انتخاب استاد توجه کنید. البته که ما شما را کاملا درک میکنیم چون گاهی به دلیل محدودیتهای مکانی و زمانی پیدا کردن استاد سخت میشود. مخصوصا اگر در خارج از کشور زندگی میکنید و به استاد خوب فارسیزبان دسترسی ندارید.
ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان فکر همه چیز را کردهایم و به سادگی میتوانیم دستهای شما را در دستان اساتید خوب و مجربمان بگذاریم. برای ما فرقی ندارد که شما در کدام گوشه از این جهان به سر میبرید، زیرا با آموزش آنلاین موسیقی امکان خدماترسانی به تمام نقاط جهان را داریم. شما به سادگی میتوانید در زمانی که با مشورت خودتان تعیین شده است در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنید. کلاسها به شکل کاملا خصوصی است و فقط شما و استاد در کلاس حضور دارید. به همین دلیل در لحظه هر سوالی که به ذهنتان میرسد را میتوانید از استاد بپرسید، اجرا کنید و بازخورد بگیرید. همچنین شما میتوانید در طول دوره با استاد ارتباط باشد و هرگاه موقع تمرین کردن سوالی برایتان پیش آمد سریع از او بپرسید. برای دریافت راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی هم میتوانید روی کمک کارشناسان ما حساب باز کنید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.
