شما زمانی به اهمیت یادگیری تعویض سیم تار و سه تارتان پی میبرید که یکباره وسط تمرین و یا کوک کردن ساز پاره شوند و دستتان را در پوست گردو بگذارند. اگر این مهارت را بلد نباشید باید کلی وقت تلف کنید تا یک فرد متخصص را پیدا کنید که بتواند سیمهای سازتان را تعویض کند. ولی اگر خودتان بتوانید از پس این کار بربیایید، سریع دست بهکار میشوید و بعد از انداختن سیم جدید، تمرینتان را از سر میگیرید. اگر این مسئله دغدغهی شما هم است در این مقاله همراه ما باشید تا گامبهگام روش تعویض و انداختن سیم سه تار و تار را یاد بگیرید.
زمان تعویض سیمهای تار و سه تار
بسیاری از هنرجویان مبتدی در ابتدای آموزش سه تار و یا تار این سوال را خیلی میپرسند که چه زمانی باید اقدام به تعویض سیمهای تار و سه تار کنند؟ واقعیت این است که عوامل مختلفی در این امر دخیل هستند. از میزان تمرین روزانه گرفته تا میزان فشاری که به سیمهای ساز وارد میکنید تا جنس و کیفیت سیم و میزان رطوبت هوا، همه و همه در این امر دخیل هستند.
درواقع هرچقدر شما بیشتر از سازتان مراقبت کنید، کمتر دچار آسیب میشود و کمتر کار به تعویض و انداختن سیم سه تار و تار میرسد. البته که پاره شدن سیم ساز اتفاق طبیعی است و برای نوازندگان حرفهای هم پیش میآید. اما این امر برای نوازندگان مبتدی به دلایل زیر بیشتر رخ میدهد:
- هنرجویان مبتدی هنوز یادنگرفتهاند که با چه میزان فشاری به ساز مضراب بزنند.
- هنگام کوک کردن ساز، گوشیها ر ا بیش از حد میچرخانند.
- هنرجویان مبتدی هنوز چیز زیادی دربارهی جنس و کیفیت سیمها نمیدانند که بخواهند از سیمهای درجه یک و باکیفیت استفاده کنند تا خیلی سریع پاره نشوند.
- همچنین هنرجویان مبتدی اصولا دربارهی شیوهی نگهداری سه تار چیز چندانی نمیدانند که بخواهند از سازشان در برابر عوامل محیطی مثل تغییرات دما مراقبت کنند.
اگر شما هم در ابتدای راه هستید و هیچ چیزی درباهی مسائلی که گفته شد، نمیدانید، مطالعه این مقاله میتواند تا حد زیادی کمکتان کنید.
نحوه تعویض سیم تار و سه تار
در این بخش به طور کامل و گامبهگام نحوهی تعویض سیم سه تار و تار را به شما توضیح میدهیم. در ابتدا قطعا انجام این کار برایتان دشوار خواهد بود ولی به مرور زمان و با تمرین میتوانید به خوبی از پس این کار بربیایید.
تهیه سیم مناسب و باکیفیت
سیم یکی از مهمترین بخشهای ساختمان سازهای زهی است و به همین دلیل سیم در سازهای تار و سه تار هم اهمیت دارد. به همین دلیل باید از همان ابتدا سیم مناسبی برای سازتان تهیه کنید. زیرا انتخاب سیم مناسب در صدایی که ساز تولید میکند تاثیر زیادی میگذارد. این سیمها میتوانند از آلیاژ فلزهای مختلفی مثل فولاد و برنز باشند. هنگام خرید سیم باید چندین نکته را در نظر بگیرید که در این بخش به آنها اشاره میکنیم:
جنس سیمها: اصولا سیمهای سه تار از جنس فولاد و در دو نوه با روکش کروم و بدون روکش است. البته انواع سیم فقط به این دو نوع منحصر نمیشود و آلیاژ هر قرقره سیم با قرقره دیگر متفاوت است.
طول سیم: برای سه تار باید یک متر و یا 100 سانتیمتر سیم تهیه کنید و برای تار 120 سانتی متر سیم، لازم است. این سیمها را میتوانید به صورت قرقره و یا بریده شده تهیه کنید.
ضخامت سیمها: شما نمیتوانید از هر نوع سیم و با هر ضخامتی برای سازتان استفاده کنید. درواقع ضخامت سیمهای تار و سه تار کاملا باید استاندارد باشد. در جدولهای زیر به تفکیک جنس، رنگ، اسم و ضخامت هر کدام از سیمهای تار و سه تار ذکر شدهاند.
قطرهای معمول سیمهای سه تار
| شماره | جنس | رنگ | نام | قطر |
| سیم یکم | فولاد | سفید | حاد | ۲۰-۲۲ میکرون |
| سیم دوم | برنز | زرد | زیر | ۲۲-۲۵ میکرون |
| سیم سوم | فولاد | سفید | مشتاق یا زنگ | ۲۰-۲۲ میکرون |
| سیم چهارم | برنز | زرد | بم | ۳۵-۴۰ میکرون |
قطرهای معمول سیمهای تار
| شماره | جنس | رنگ | نام | قطر |
| سیمهای اول و دوم | فولاد | سفید | دو | 20-18 |
| سیمهای سوم و چهارم | برنز | زرد | سل | 20 |
| سیم پنجم | فولاد | سفید | زنگ | 20-18 |
| سیم ششم | برنز | زرد | بم | 35 |
ایجاد حلقه
اکثر اوقات زمانی که شما سیم را تهیه میکنید دو سر سیم توسط فروشندگان تابیده و به اصطلاح حلقه شدهاند تا برای انداختن آماده باشند. اما اگر سیمی که شما خریداری کردهاید حلقه نشده بود میتوانید خودتان به راحتی این کار را انجام دهید.
برای حلقه کردن سیم باید قسمتی از سر سیم را روی خودش برگردانید و توسط سیم تاب یا انگشت سیم را دور خودش بپیچید به طوری که در بالای آن یک حلقه ایجاد شود. هر دو سر سیم باید حلقه شوند اما حلقهای که به گوشی بسته میشود باید طول یک سانتی متر داشته باشد و حلقهای که به سیم گیر وصل میشود باید دو سانتی متر طول داشته باشد. اصولا هفت تا هشت دور باید سیم را روی خودش بپیچید تا حلقه ایجاد شود.
باز کردن و جداکردن سیمهای قدیمی
بعد از اینکه حلقه ها را روی سیم ایجاد کردید نوبت به باز کردن سیم قدیمی از روی ساز میرسد. برای جدا کردن سیم قدیمی باید گوشی را بچرخانید و سیم را از آن خارج کنید، سپس سیم را از زیر پرده شیطانک عبور داده و از ساز جدا کنید.
انداختن سیم جدید
در این مرحله برای انداختن سیم تار و سه تار جدید، یک سر سیم را روی شیار سیمگیر انداخته و سر دیگر سیم را از پرده شیطانک عبور داده و دور گوشی میاندازیم. این کار را می توانید به کمک سیم تاب هم انجام دهید. در همین حال حلقهای که به سیمگیر متصل است را با دست نگه میداریم و با دست دیگر خود گوشی را تا آنجایی میپیچانیم که سیم صاف و محکم شود.
هنگام چرخاندن گوشی این کار را با حوصله و دقت فراوانی انجام دهید و مراقب باشید تا سر دیگر سیم از دندانه سیمگیر خارج نشود.
کوک کردن ساز
اکنون که سیم جدید را روی ساز انداختیم نوبت به کوک کردن ساز میرسد. سازهای تار و سه تار را میتوان در دستگاههای مختلف ایرانی کوک کرد. برای کوک سه تار یا تار باید گوشیهای هر سیم را آن قدر بچرخانید تا سیم به فرکانس نت مورد نظر برسد. هنگام کوک کردن حتما به موارد زیر توجه کنید:
- هنگام کوک کردن حتما دقت داشته باشید که گوشی را به آرامی بچرخانید تا سیمها خیلی کش نیایند و دوباره پاره نشوند.
- بعد از این که سیم را کوک کردید، سیم موردنظر را در حد یک سانتی متر به سمت بالا بکشید تا سیم کمی کش بیاید و بعد از کوک کردن مجدد به فرکانس موردنظر برسد.
- پیش از کوک کردن حتما توجه کنید که سیم در بخش سیمگیر حتما در شیار مخصوص به خود قرار بگیرد. همچنین سیمها باید در شیار شیطانک و خرک جا بیفتند و به نرمی حرکت کنند و گیر نکنند. اگر حرکت سیم در این بخشها نرم نیست میتوانید شیارها را به پودرهای مخصوص و یا صابون آغشته کنید تا سیم بتواند به نرمی حرکت کند.
- برای اینکه سیمها در انتهای کاسهی بزرگ (جایی که سیمها روی تار قرار میگیرند)، به پوست تار آسیب وارد نکنند، از یک تکه چرم، کاغذ، مقوا، پوست چرمی و یا چسب کاغذی استفاده کنید.
- برای اینکه اضافههای سیم آسیبی به ساز و یا به دستهایتان وارد نکند باید آنها را جدا کنید. این کار را با خموراست کردن و به اینطرفوآنطرف کردن باقیماندهی سیم انجام دهید تا سیم کنده شود و هیچ تکهای از ان باقی نماند.
نتیجهگیری
گاهی هنرجویان تصور میکنند که در آموزش آنلاین موسیقی نمیتوانند کوک کردن و یا تعویض سیمهای ساز را یاد بگیرند. تجربه به ما نشان داده که این باور کاملا اشتباه است. زیرا این هنرجویان، از همان ابتدا یاد میگیرند که با حواس جمع در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنند و این امر باعث میشود که هنرجو کاملا به خود متکی شود. درواقع هنرجویان آنلاین خیلی سریعتر یاد میگیرند که چطور گلیم خودشان را از آب بیرون بکشند. به همین دلیل کوک کردن ساز و یا تعویض سیمهای تار و سه تار را سریعتر یاد میگیرند.
البته شاید در ابتدا سخت به نظر برسد اما با تمرین، همه چیز شدنی است. اگر شما هم تنها به این دلایل در انتخاب کلاس آنلاین دودل هستید، پیشنهاد میکنیم از راهنمایی تخصصی و رایگان کارشناسان ما استفاده کنید و بعد از سبکوسنگین کردن و بررسی موضوع از زوایای مختلف، تصمیمگیری کنید. در نهایت فراموش نکنید که هرکجای این دنیا که باشید، در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان به روی شما باز است.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.
