تکنیک دراب جزء تکنیکهایی است که بین تمامی سازها، خصوصا سازهای زهی وجود دارد. دراب به معنای سه مرتبه زخمه زدن به صورت سریع و پشت همدیگر است که به عنوان زینت برای هرچه زیباتر کردن قطعه به کار میرود. اجرای صحیح این تکنیک در ابتدای مسیر آموزش سه تار برای هنرجویان مبتدی سخت است. با این وجود با کمی تمرین میتوانید به خوبی این تکنیک را اجرا کنید. در این مقاله به طور کامل توضیح میدهیم که چطور میتوانید این تکنیک را به خوبی اجرا کنید.
منظور از تکنیک دراب چیست؟
به زبان خیلی ساده، تکنیک یا مضراب دراب، یک عنصر تزئینی و زینتبخش است که در موسیقی دستگاهی ایرانی برای هرچه زیباتر کردن قطعه به کار میرود. درواقع تکنیک دراب «تکرار سریع یک نت با سرعت و در عین ظرافت» است. زخمه زدن کوتاه و متوالی بر یک نت باعث میشود که نت موردنظر برجسته و گوشنوازتر شود.
به طور کلی، دراب چیزی بین تکیه و تحریر است. یعنی نه آنقدر کشدار و طولانی است که به تحریر شباهت پیدا کند و نه آنقدر ساده است که فقط یک مضراب معمولی باشد. در واقع، تکنیک دراب، یک حرکت سریع و هنرمندانه روی یک نت خاص است که شنونده را بهوجد میآورد و باعث میشود که از شنیدن قطعه لذت بیشتری ببرد.
نحوهی اجرای مضراب دراب
همانطورکه گفتیم اجرای این تکنیک چندان ساده نیست و اصولا هنرجویان مبتدی برای اجرای درست آن با مشکل روبهرو هستند. چیزی که در اجرای دراب در سه تار یا سازهای دیگر، اهمیت زیادی دارد، اجرای سریع، متوالی و ظریف آن است. پس اجرای کند یا نامنظم این تکنیک باعث میشود که از حالت تزئینی خارج شود و به جای اینکه قطعه را زیباتر کند، بیشتر آن را مبهم کند.
نحوه اجرای دراب دو نت
هنگام اجرای این تکنیک، مدت زمان طی شده باید به اندازهی یک نت دولا چنگ باشد که چیزی معادل یک چهارم ثانیه است. برای اجرای این تکنیک سه بار روی ساز به صورت راست، چپ، راست، مضراب زده میشود. همانطور که پیشتر هم اشاره کردیم، مضراب دراب، یک زینت است یعنی جایگاه اجرای آن بنا بر مهارت و سلیقه نوازنده تعیین میشود اما اگر در یک قطعه لازم بود تا یک یا چند نت خاص حتما دراب بخورند، بالای آن نتها علامتM را قرار میدهند.
برای اجرای دراب در تار و سه تار باید به نکات خاصی توجه کنید. همانطور که میدانید، اجرای مضراب راست و چپ در ساز تار و سه تار برعکس یکدیگر هستند. یعنی مضراب راست در ساز تار از بالا به پایین است، در حالی که در مضراب راست سه تار، انگشت نوازنده باید از پایین به بالا حرکت کند. به همین ترتیب مضراب چپ تار از پایین به بالا نواخته میشود و برعکس آن مضراب چپ در سه تار از بالا به اجرا میشود.
برای مشخص کردن مضراب چپ و راست در برگه نت، بالای آن نت، علامت 7 و 8 فارسی را میگذارند. به این صورت که عدد 7 نشاندهندهی مضراب چپ و عدد 8 مشخص کنندهی مضراب راست است. این مسئله در ساز دف هم صدق میکند، یعنی عدد 7 ضربهی چپ و عدد هشت ضربه بک است.
برای تمرین دراب، میبایست با سرعت آرام و کاملاً شمرده شروع کنیم. شمارش آن به این صورت است:
1و2و
در این حالت، هنگام شمارش 1 و 2 مضراب اجرا میشود و در انتها سکوت میشود. بنابراین در شمارش زیر سه مضراب میزنید و بعد سکوت کوتاهی دارید. برای تسلط روی این تکنیک ابتدا با سرعت کم شروع کنید و بعد آرامآرام سرعت خود را افزایش دهید.
نحوهی اجرای تکنیک دراب سه نت
دراب سه نت نسبت به دراب دو نت کمی پیچیدهتر و دشوارتر است. این تکنیک را آن دسته از هنرجویانی میتوانند اجرا کنند که در انگشتگذاری حرکت مضراب تسلط بیشتری دارند. به همین دلیل باید برای یادگیری آن صبوری بیشتری کرد. درواقع یک تفاوت مهم این تکنیک را نسبت به دراب دو نت دشوارتر می کند و آن هم این است که دراب معمولی، تنها روی یک نت اجرا میشود، مثلاً نت «سل» را سه بار اجرا میکنیم. ولی در دراب سه نت، سه نت مختلف را اجرا میکنیم. برای مثال، مضراب راست روی «لا»، مضراب چپ روی «سی»، مضراب راست روی «دو» انجام میشود. شمارش آن مثل دراب معمولی است.
1 و 2 و
یادگیری این تکنیک از این جهات سختتر است که به دلیل انگشتگذاری پشت سر هم و سریع این سه نت، ممکن است صدای گز شنیده شود که با تمرین بیشتر رفع میشود. برای تمرین این تکنیک هم ابتدا از سرعت آهسته شروع کنید و پس از اینکه به تسلط مورد نظر رسیدید میتوانید سرعت خود را به تدریج افزایش دهید. فراموش نکنید که نکته مهم در اجرای دراب سه نت، روان بودن و یکنواختی ضربههاست. یعنی اگر این سه ضربه خیلی جدا از هم یا با فشار زیاد نواخته شوند، حالت روان و تزیینی خود را از دست میدهند.
نتیجهگیری
دراب یکی از آن تکنیکهای تار و سه تار است که شاید ساده بهنظر برسد، اما در اجرا نیازمند دقت، ظرافت و تمرین زیاد است. این تکنیک نهتنها باعث غنای قطعه میشود، بلکه بیان موسیقایی نوازنده را نیز ارتقا میدهد. برای هنرجویان مبتدی، یادگیری صحیح دراب میتواند آغاز مسیری باشد که به درک عمیقتر موسیقی ایرانی و اجرای زیباتر آن منتهی میشود.
فراموش نکنید که مانند همه تکنیکهای موسیقی، یادگیری دراب هم در وهلهی اول نیاز به آموزش صحیح و بعد تمرین منظم و گوش دادن به نوازندگی اساتید دارد. در این راستا اگر به دنبال آموزشگاه معتبری هستید که از همان قدم اول درست و اصولی نواختن سه تار را یاد بگیرید، وب نوازان را به خاطر بسپارید. ما در آکادمی وب نوازان به همراه اساتید باتجربه و بااخلاقمان به شما کمک میکنیم تا مسیر آموزشی لذتبخشی را تجربه کنید.
لازم به ذکر است که ما شیوهی آموزش آنلاین را برای آموزش موسیقی انتخاب کردهایم چون دوست داریم که فراتر از مرزهای مکانی و زمانی پیش برویم. به این صورت دست هنرجوهای علاقهمند و مشتاق را در دست اساتید باتجربهی خود میگذاریم. لازم به ذکر است که کلاس آنلاین موسیقی وب نوازان به صورت آنلاین، تصویری و خصوصی برگزار میشود. درنتیجه شما میتوانید تدریس استاد را مشاهده کنید و هرجایی که برایتان سوال پیش آمد را بپرسید و همان جا برای استاد بنوازید و او نواقصتان را رفع کند. لازم به ذکر است که زمان کلاسها طبق درخواست شما و در زمانی که شما امکان حضور در کلاس را دارید، تنظیم میشود. در نهایت اگر سوال و یا ابهامی دارید میتوانید با درخواست راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی، از مشاوره کارشناسان ما بهرهمند شوید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.
