ناخن یا مضراب سه تار؟ کدام یک برای نواختن سه تار مناسب است؟
یکی از سوالات رایج هنرجویان مبتدی برای نواختن ساز سه تار، این است که برای نواختن سه تار ناخن بهتر است یا مضراب فلزی؟ پاسخ این سوال بستگی به سبک نوازندگی، جنس صدا و راحتی نوازنده دارد. بسیاری از نوازندگان سنتی با ناخن طبیعی مینوازند، زیرا صدایی گرمتر و طبیعیتر تولید میکند و کنترل بهتری بر ظرافت دینامیک اجرا دارند. اما عدهای از نوازندگان، بهویژه در مراحل ابتدایی آموزش سهتار، به دلیل فرم ناخن یا شکنندگی آن، از مضرابهای فلزی کوچک استفاده میکنند. این مضراب، روی انگشت بسته میشود و صدایی شفاف و پرحجم ایجاد میکند. در آموزش سهتار، بهتر است هنرجو هر دو روش را تجربه کند تا بسته به هدف موسیقایی و راحتی دست خود، انتخاب آگاهانهتری داشته باشد.
انواع مضراب سه تار
همانطور که اشاره کردیم، سه تار هم مانند تار، جزء سازهای زخمهای به شمار میرود که با مضراب نواخته میشود. این مضراب هم میتواند ناخن انگشت سبابه باشد و یا ابزاری که نقش ناخن را بازی کند. به طور کلی اولین و راحتترین نوع مضراب سه تار، همان ناخن انگشت سبابه نوازنده است. برخی از هنرجویان و نوازندگان ترجیح میدهند که ساز سه تار را با همان ناخن خود بنوازند و از صدای نرم آن لذت ببرند. برخی دیگر مضراب زدن و نواختن را با مدلهای دیگر مضراب این ساز ترجیح میدهند که صدادهی هر یک متفاوت است و با توجه به سلیقهی هنرجو انتخاب میشود. در ادامه به معرفی انواع مضراب میپردازیم تا شما اطلاعات کاملی از هر دو این مضرابها داشته باشید.
مضرابهای سیمی
این نوع مضرابها از یک تسمه فلزی و یک سیم تشکیل شدهاند. اتصال سیم به این صورت است که یک حلقه به دو سمت تسمه فلزی وصل میشود. هنگام نواختن سه تار این مضراب را مانند انگشتر داخل انگشت سبابهی خود میکنید و سپس سیم را زیر ناخن ثابت میکنید. اگر حلقه در انگشتتان لق زد و شل بود، آن را کمی فشار دهید تا دور انگشتتان محکم شود.
از مشکلات این نوع مضراب این است که سیم حلقه شده، هنگام نوازندگی از جای خود خارج میشود و ایستایی چندانی ندارد. البته برای حل این مشکل، برخی سازندگان این مضراب را با دو سیم حلقهای میسازند که یکی از حلقهها که کوتاهتر است، پشت ناخن و بالای گوشت ناخن ثابت میشود و با حلقهی بلندتر بر سیمهای سه تار ضربه میزنند.
صدای مضرابهای سیمی نسبت به انواع دیگر مضرابها، تیزتر و شفافتر است. زیرا صدا از برخورد دو سیم به وجود میآید و درنتیجه صدای خروجی، رسا و شفاف است. مضرابهای سیمی به راحتی در بازار پیدا میشوند و بین نوازندگان محبوب است.
مضراب شاخ
نوع دیگری از مضراب سه تار، مضرابهای شاخ است که از شاخ حیوانات ساخته شده است. این مضرابها نیز مانند مضرابهای سیمی زیر ناخن قرار میگیرند اما حلقهی دور مضراب شاخ از جنس چرم است. مضرابهای شاخ دو مدل دارند که در تصویر زیر مشاهده میکنید.
صدایی که توسط مضرابهای شاخ ایجاد میشود، نرم و مخملی است. اصولا نوازندگانی از این نوع مضرابها استفاده میکنند که دوست دارند، صدایی که از مضراب زدن ایجاد میشود، مانند صدایی باشد که با ناخن تولیدمیشود.
نتیجهگیری
مضراب در سهتار تنها یک حرکت ساده نیست، بلکه زبان احساس نوازنده است. شناخت انواع مضراب و نحوه صدادهی آنها به هنرجویان کمک میکند تا نواختنی دقیقتر، زیباتر و احساسیتر داشته باشند. اگر در آغاز مسیر نوازندگی هستید، با تمرینهای ساده اما مداوم، میتوانید مضرابهای تمیز و متنوعی را اجرا کرده و صدای دلنشینتری با ساز خود ایجاد کنید.
به طور کلی، مضراب سه تار با توجه به سلیقه و انتظاری که هنرجو و یا نوازنده از صدای مضراب زدن خود دارد انتخاب میشود. همچنین راحت بودن مضراب در انگشت و لذت بردن از صدای آن، امری مهم در انتخاب یک مضراب است. میتوانید هنگام خرید سازتان از فروشنده یا سازنده بخواهید سه تار را با سه مدل مضراب (ناخن، سیمی، شاخ) بنوازد و سپس تصمیم بگیرید که از چه مدل مضرابی برای نواختن استفاده کنید.
در نهایت باید گفت که مضراب زدن سه تار بخش مهمی از نواختن این ساز است. به همین دلیل باید این تکنیک را به خوبی یاد بگیرید. البته که یادگیری درست و اصولی این تکنیک تا حد زیادی به نوع آموزشی که شما دریافت میکنید دارد. استاد شما باید با صبر و حوصله مضراب زدن را به شما آموزش دهد. در این میان لازم به ذکر است که اساتید ما در آکادمی وب نوازان، بسیار پرتجربه، با دانش و باحوصله هستند. آموزش گامبهگام با توجه به شرایط هنرجو، جزء برنامههای اساتید ما است. از اینرو اگر دوست دارید که خشت اول سهتارنوازی را درست بنا کنید، ما کنار شما هستیم. گفتنی است که با در پیش گرفتن آموزش آنلاین موسیقی، شرایط را برای شما آسان کردهایم و آموزشگاه را به گوشهی خانهتان آوردهایم.
اگر سوال یا ابهامی دربارهی شرایط ثبتنام، شیوهی آموزش و رزومهی اساتید دارید میتوانید از راهنمایی تخصصی و رایگان کارشناسان وب نوازان، بهره ببرید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.
