بسیاری از هنرجویان مبتدی نمیدانند که نحوهی مراقبت از سنتور تا چه حد روی صدای خوش و افزایش طول عمر ساز تأثیر دارد. به همین دلیل در نگهداری از ساز خود کملطفی میکنند و بعد از مدت کوتاهی سازشان دچار مشکلات متعددی میشود. فرقی ندارد که این مشکل زنگزدگی سیمهای ساز باشد یا آسیبدیدگی خرکهای سنتور، چوب ساز متورم شده باشد یا حشره به جان ساز افتاده باشد. چیزی که مشخص است این است که همهی اینها به دلیل بیتوجهی و عدم مراقبت صحیح از سنتور رخ میدهد. اگر میخواهید که سازتان به این حال و روز نیفتد، از آن به خوبی مراقبت کنید. در این مقاله راه و رسم مراقبت و نگهداری اصولی از سنتور را به شما آموزش میدهیم.
اهمیت مراقبت از سنتور برای مبتدیان
درست است که هدف شما از آموزش سنتور، نواختن و لذت بردن است ولی حواستان باشد که با وجود ساز سالم است که میتوانید به خوبی بنوازید و حظ ببرید. از طرف دیگر سنتور به دلیل ساختار خاصی که دارد به رطوبت، ضربه، فشار و تغییر دما بسیار حساس است. حتی کوچکترین تغییر در محیط میتواند باعث:
- زنگزدگی سیمها؛
- آسیبدیدگی خرکها؛
- خارج شدن ساز از کوک؛
- تغییر رنگ و کیفیت صدا؛
- و … . شود.
برای اینکه ساز همیشه بهترین صدای ممکن را تولید کند، باید از همان روزهای اول یادگیری، اصول نگهداری از آن را رعایت کنید.
رایجترین اشتباهات هنرجویان مبتدی در نحوه نگهداری سنتور
عدم توجه به نحوهی مراقبت از سنتور میتواند به بهای از دست دادن سازتان تمام شود. پس بهتر است که از همین الان از سازتان به خوبی مراقبت کنید و اشتباهات رایجی را که بیشتر هنرجویان مبتدی مرتکب میشوند، تکرار نکنید. این اشتباهات شامل موارد زیر میشوند:
- نگهداری از سنتور در محیطهای مرطوب؛
- فشار بیش از حد به سیمها و خرکها؛
- نظافت سنتور با مواد شیمیایی.
چطور از سنتور محافظت کنیم؟
حالا که متوجه شدید سازتان تا چه اندازه حساس است و میتواند در شرایط نامساعد به سرعت آسیب ببیند، بهتر است که با اصول نگهداری از سنتور آشنا شوید. در این صورت میتوانید بهتر از آن محاظت کنید.
مراقبت از سنتور در برابر رطوبت
رطوبت یکی از مخربترین عوامل در آسیبدیدگی سنتور است. رطوبت حتی در مدت زمان کوتاه میتواند تأثیر بدی روی ساز شما بگذارد. رطوبت باعث زنگ زدن سیمهای سنتور میشود. اصولا هنرجویانی که در مناطق مرطوب و نزدیک دریا زندگی میکنند با این چالش زیاد دستوپنجه نرم میکنند. از طرف دیگر رطوبت، باعث تاب برداشتن و بادکردن چوب میشود و تنظیمات کل ساز را بهم میزند. مخصوصا اگر اتصالات با چسب چوب انجام شده باشد.
بهترین راه این است که سازتان را در کاورهای مخصوص و سخت نگهداری کنید و به دمای محیط هم توجه کنید. همچنین داخل کاور ساز رطوبتگیر قرار دهید.
توجه به دمای محیط
دما نیز عامل تأثیرگذاری در سلامت سنتور است. بالا یا پایین بودن دما میتواند تنظیمات و کوک سنتور شما را برهم بزند. زیرا دما به طور مستقیم روی انبساط و انقباض سیمها تأثیر میگذارد و چون تعداد سیمهای سنتور زیاد است، این موضوع به شدت مسئلهساز میشود.
پس نباید سنتور خود را در معرض سیستمهای گرمایشی و سرمایشی قرار دهید. چون به غیر از سیمها، چوب ساز نیز به تغییرات دمایی واکنش نشان میدهد.
مراقبت از سیمهای سنتور
یکی از حساسترین بخشهای ساز سنتور، سیمهای آن است. تعداد زیاد سیمها این حساسیت را بیشتر هم میکند. هر نوع آسیبی که به سیمها وارد میشود، کیفیت صدا را تحتتأثیر قرار میدهد. همانطورکه اشاره کردیم، رطوبت باعثزنگزدگی سیمها میشود و از طرف دیگر باقی ماندن آلودگیها روی سیمها مانند چربی دست و گروغبار، سلامت سیمها را تهدید میکند. خشک کردن سیمها بعد از تمرین تا حدودی از آسیبدیدگی سیمها جلوگیری میکند. همچنین تعویض سیمهای سنتور به شکل دورهای سلامت صدای ساز را تضمین میکند.
توجه به کوک سنتور
همانطور که میدانید کوک کردن سنتور به دلیل تعداد زیاد سیمها، کار زمانبری است. پس باید تا جای امکان حواستان به کوک سازتان باشد. ضمن اینکه تغییر مداوم کوک، فشار زیادی به ساز وارد میکند. همچنین شما نمیتوانید بدون توجه به نوع سنتورتان آن را کوک کنید. درواقع کوک سنتور باید متناسب با نوع آن باشد. چون برخی از سنتورها توانایی تحمل فشار زیاد سیمها را ندارد و به صفحهی ساز فشار وارد میکنند.
مضرابها؛ ابزار اصلی دست هنرجو
مراقبت از سنتور یعنی مراقبت از تمام اجزای آن و در این میان مضرابها نقش مهمی را ایفا میکنند. چون مضرابها بخش جداییناپذیر ساز سنتور هستند و نقش حساسی را در تولید صدا دارند. پس اگر مضراب شما سالم نباشد، صدای تولیدشده شفاف و یکدست نخواهد بود. شما باید مضرابتان را در جعبهی محافظ نگه دارید تا در برابر ضربه و تغییرات دمایی حفظ شود.
خرکها
یکی از دیگر اجزای مهم سنتور که باید حتما مراقب آن باشید، خرکهای ساز هستند. خرکهای سنتور هر چند کوچک هستند ولی نقش بسیار مهمی در انتقال ارتعاش و کیفیت صدا دارند، به همین دلیل باید به خوبی مراقبت شوند. رطوبت و تغییرات دمایی روی کیفیت خرکها تأثیر میگذارند. از طرف دیگر نباید بدون دانش و تجربه آنها را جابهجا یا تکان دهید. چون در این حالت، فواصل و کوک ساز به هم میریزد.
حمل و جابهجایی صحیح ساز
خیلی مواقع هنگام حمل و جابهجایی، ساز دچار آسیب میشود. چون سنتور ساز بزرگ و نسبتا سنگینی است، طبیعی است که هنگام جابهجایی باید خیلی مراقب باشید تا آسیبی به آن وارد نشود. اصولا بخش زیادی از این آسیبها هنگام رفتوآمد به آموزشگاه رخ میدهد. مخصوصا اگر از وسایل حملونقل عمومی برای رفتوآمد استفاده میکنید. برای جلوگیری از آسیبدیدگی به سازتان آن را داخل جعبهها و کیسهای سخت قرار دهید تا ضربه و دما آسیبی به ساز نرساند. همچنین هنگام قرار دادن ساز روی زمین هم دقت کنید که به اشتباه روی سیمها نباشد. تکان خوردن زیاد ساز هم عامل آسیبزای دیگری است.
جالب است بدانید که خیلی از این موارد با شرکت در کلاس آنلاین موسیقی برطرف میشود چون نیازی به رفتوآمد ندارید و در خانه همیشه جای سازتان امن است.
نظافت دقیق ساز
اگر بدانید که تمیز کردن سازتان چقدر در طول عمر آن نقش دارد، هیچوقت به این موضوع بیتوجهی نخواهید کرد. همانطورکه پیشتر هم اشاره کردیم، آلودگیهای دست، گردوغبار، چربی و … به مرور روی ساز مینشینند و ظاهر ساز و کیفیت صدای آن را تحتتاثیر قرار میدهند.
پس اگر میخواهید که حال سازتان همیشه خوب باشد، حتما بعد از هربار تمرین آن را تمیز کنید. حتی اگر مدتی است بین تمرینهایتان وقفه افتاده است، باز هم به شکل دورهای سازتان را تمیز کنید. گردگیری هفتگی باعث میشود که رنگ و صدای ساز کدر نشود. برای نظافت هم فقط از دستمال نرم و خشک استفاده کنید و به هیچوجه از اسپریهای چوب و براقکننده مبلمان استفاده نکنید.
نکاتی برای نگهداری بلندمدت
گاهی ممکن است به دلایل مختلف نتوانید برای مدت طولانی تمرین کنید و مجبورید که ساز را کناری بگذارید تا فرصت مناسب. فکر نکنید که سنتور در این شرایط نیاز به مراقبت ندارد، حتی در این شرایط هم باید از ساز خود مراقبت کنید. توصیهی ما انجام کارهای زیر است:
- رطوبتگیر داخل جعبه فراموش نشود.
- هرچند وقت یکبار از سازتان بازدید کنید.
- کوک ساز را کمی پایین بیاورید تا فشار از روی سیمها و صفحهی ساز کم شود.
- ساز را در جعبه قرار دهید و در محیطی با دمای ثابت نگه دارید و آن را خیلی جابهجا نکنید.
- کیف سنتور را به هیچوجه به شکل عمودی قرار ندهید تا به گوشیهای ساز فشار وارد نشود.
نتیجهگیری
همانطورکه مطالعه کردید، نگهداری و مراقبت از سنتور ضامن کیفیت صدای آن است. پس اگر سازتان را دوست دارید و نمیخواهید که آسیبی به آن وارد شود، حتما از آن به خوبی مراقبت کنید. به طورکلی نگهداری از سنتور کار دشواری نیست، فقط نیاز به دقت، نظم و توجه به جزئیات دارد. اگر هنرجوی مبتدی هستید، یادگیری نکاتی که اشاره شد به شما کمک میکند تا سازتان همیشه بهترین کیفیت صدا را داشته باشد.
احتمالا شما هم مانند خیلی از هنرجویان دیگر ترجیح میدهید در خانه آموزش ببینید تا لازم نباشد که سازتان را هر بار با خودتان تا آموزشگاه ببرید. آموزش آنلاین موسیقی دقیقا همان روشی است که میتواند سلامت سازتان را هم تضمین کند. این شیوهی آموزشی برای افراد پرمشغله هم راه بسیار مفیدی است. مخصوصا اگر مهاجر هم هستید و در خارج از ایران زندگی میکنید، بهترین راه، آموزش آنلاین سنتور است.
در این میان ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان کنار شما هستیم تا فرآیند آموزشتان را سریع، راحت، به سادگی، با کیفیت بالا و لذتبخش طی کنید. آموزشهای ما به صورت آنلاین، تصویری، کاملا خصوصی و صرفا با حضور شما و استاد در بستر گوگل کروم و در پلتفرم مخصوص کلاس موسیقی برگزار میشود.
برای دریافت راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی میتوانید روی کمک کارشناسان ما حساب باز کنید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.
