ساز نی، برخلاف بسیاری از سازهای بادی غربی، دارای زبانه یا مکانیزم کنترلی برای جریان هوا نیست. این به آن معناست که تمام صدادهی نی وابسته به تنفس نوازنده است. هر میزان از هوایی که وارد نی میشود، باید با دقت، آرامش و کنترل بالا صورت بگیرد. اگر نفسگیری درست انجام نشود، صدا میلرزد، ناپایدار میشود یا حتی قطع میشود. از این نظر نحوهی نفسگیری در نوازندگی نی اهمیت زیادی دارد. اگر شما هم حین نواختن نی نمیتوانید به خوبی نفس خود را کنترل کنید و با چالشهایی مواجه هستید، احتمالا مطالعهی این مطلب کمک زیادی به شما خواهد کرد.
چرا انجام تمرینهای نفسگیری برای نوازندگی نی مهم است؟
نفسگیری در نوازندگی نی به عنوان یکی از ارکان اصلی برای صدادهی این ساز به شمار میرود و جزء مواردی است که در آغاز آموزش نی، به هنرجویان یاد داده میشود. در نفسگیری صحیح، هوا از بینی وارد ریه میشود به طوریکه شکم به سمت بالا حرکت میکند و سینه ثابت میماند. در این حالت هیچگونه فشاری به شکم و هیچ یک از قسمتهای بدن وارد نمیشود. در این حالت شما میتوانید حدود چهل ثانیه نفس خود را نگه دارید و سپس برای خارج کردن هوا از لبهای خود استفاده کنید. برای این کار باید لبهای خود را کمی از هم باز کنید و هوا را مانند گفتن حرف «پ» از دهان خود خارج کنید.
به طور کلی نفسگیری صحیح در نواختن نی به دلایل زیر دارای اهمیت زیادی است:
- صدای کوک شده و ممتد زمانی از ساز به گوش میرسد که نوازنده روی میزان فشار و جریان هوا در تنفس خود کنترل داشته باشد.
- برای اجرای جملههای طولانی بدون لرز در صدا نوازنده باید بتواند نفس خود را به مدت طولانی حفظ کند.
- برای اجرای قطعات و تکنیکهای پیچیده نوازنده باید بتواند تنفس و دم و بازدم خود را به خوبی کنترل کند.
- هرچه نوازنده روی تنفس خود کنترل بیشتری داشته باشد و بتواند تنفس خود را به خوبی مدیریت کند، اضطراب و استرس کمتری را تحمل خواهد کرد.
تمرینات نفسگیری برای نوازندگان نی
بعد از اینکه به اهمیت نفسگیری و کنترل تنفس پی بردید نوبت به این میرسد که با تکنیکهای نفسگیری در نوازندگی نی آشنا شوید. به همین دلیل در ادامه به دو تمرین مهم که به شما کمک میکنند تا تنفس خود را بهتر کنترل کنید میپردازیم.
تمرین اول
یکی از بهترین راههای افزایش ظرفیت ریه برای نوازندگی نی این است که روی زمین دراز بکشید و تمام عضلات خود را شل کنید. سپس یک دست را روی سینه بگذارید و دست دیگر خود را روی شکمتان قرار دهید. سپس هوا را از بینی وارد ریههای خود کنید به طوریکه هوای وارد شده باعث بادکردن شکم شما شود و دستتان به سمت بالا حرکت کند. دقت کنید که در این حالت سینهتان نباید حرکت کند و باید در همان حالت اولیه خود باقی بماند. نفستان را تا جایی که میتوانید نگه دارند و سپس آن را به آرامی از لبهای خود بیرون دهید.
تمرین دوم
یکی دیگر از تمرینات نفسگیری در نوازندگی نی، این است که مانند تمرین قبل به آرامی به پشت خود دراز بکشید و یک کتاب سنگین را روی شکم قرار دهید. با نفس گرفتن کتاب را به سمت بالا حرکت دهید و با خارج کردن هوا از دهان، کتاب را پایین بیاورید. دقت کنید که خارج کردن هوا از شکم باید به صورت گفتن حرف «پ» و به آرامی صورت بگیرد.
این تمرین را تا جایی ادامه دهید که تمام هوا از شکم شما خارج شود. زمانی که این شیوه نفسگیری را یاد بگیرید علاوه بر نوازندگی ساز نی میتوانید از آن در موقعیتهای دیگری هم استفاده کنید. مثلا میتوانید زمانی که تمرکز ندارید با انجام این روش، روی کاری که میخواهید انجام دهید متمرکز شوید.
سعی کنید در هنگام انجام دادن تمرینات نفسگیری کاملا به دم و بازدم و شل بودن بدن خود دقت کنید. همچنین به یاد داشته باشید که زمانی که نفس میگیرید نباید آن را تا جایی نگه دارید که باعث آزار و سختی در شما شود.
به طور کلی، نوازندگی نی مانند مراقبه است؛ هرچه آرامتر و آگاهتر نفس بکشید، صدایتان زلالتر خواهد بود.
آیا نفسگیری در نی فقط با تمرین حل میشود؟
شاید برایتان سوال پیش بیاید که آیا صرفا با انجام تمرین، میتوانید تسلط زیادی بر نفسگیری در نوازندگی نی پیدا کنید. واقعیت این است که نفسگیری، نوعی مهارت به شمار میآید و هر مهارتی هم با تمرین و پشتکار قابل دستیابی است. با اینحال نباید فراموش کنید که وضعیت بدن، آرامش ذهنی و آگاهی بدنی نیز در سازی که نواخته میشود و صدایی که ایجاد می شود، تأثیر مستقیمی دارد. پس هنگام نوازندگی نی حتما به استایل نوازندگی خود توجه کنید و موارد زیر را همیشه رعایت کنید:
- بدن را صاف و رها نگه دارید؛
- شانهها را بالا نبرید؛
- فک و زبان را شل نگه دارید؛
- و در نهایت از تنش اضافی اجتناب کنید.
شیوهی نفسگیری صحیح حین نواختن نی چگونه است؟
با توجه به آنچهکه تا به اینجا گفتیم، متوجه اهمیت نفسگیری در نواختن نی شدید و تمرینهایی نیز برای تنفس صحیح آموزش دادیم. نکتهای که نباید فراموش کنید این است که در حین نوازندگی، نمیتوانید هر زمان که خواستید نفس بگیرید. بلکه باید نفسگیری را با جملهبندی موسیقی هماهنگ کنید؛ درست مثل یک خواننده که در پایان جملهی آوازی نفس میکشد. به همین دلیل رعایت نکات زیر به شما در مدیریت تنفستان کمک زیادی میکند.
- همیشه قبل از شروع جملهی موسیقی، نفسگیری کنید.
- اگر جمله طولانی است، از تکنیک «نفسگیری سریع» استفاده کنید، به این شکل که در یک لحظه کوتاه، با قدرت هوا زا به داخل بکشید.
- هنگام نواختن، تمام هوای موجود در ریهتان را مصرف نکنید. همیشه کمی ذخیره نگه دارید تا کنترل صدا حفظ شود.

هنگام نفسگیری نی باید از چه اشتباهاتی اجتناب کرد؟
اگر دوست دارید که با تسلط بیشتری نی بنوازید باید کمتر خطا و اشتباه کنید. در ادامه به تعدادی از مهمترین اشتباهاتی که هنرجویان مبتدی دچار آنها میشوند میپردازیم. اگر شما هم این اشتباهات را انجام می دهید باید اقدام به اصلاح آنها کنید:
- از بازدم ناگهانی و شدید جلوگیری کنید زیرا باعث پرش یا شکست در صدا میشود.
- بدانید که تنفس سطحی مکرر باعث خستگی و سردرگمی در حین نوازندگی میشود.
- قطع کردن جریان هوا بدون کنترل، باعث میشود که صدای نی قطع شود یا بد به گوش برسد..
- از تنفس از طریق دهان حین اجرا جلوگیری کنید زیرا پیوستگی جمله موسیقی را از بین میبرد.
نتیجهگیری
نفسگیری در نوازندگی نی، نهتنها یک مهارت فنی بلکه یک هنر درونی است. برای آنکه صدای نی شما دلنشین، مداوم و پر احساس باشد، باید تنفس دیافراگمی را یاد بگیرید، تمرینهای تنفسی را بهصورت منظم انجام دهید و بتوانید بین جملههای موسیقی و نفسگیریتان هماهنگی ایجاد کنید.

در نهایت فراموش نکنید که حرفهایها هم زمانی مبتدی بودهاند. پس صبور باشید و با تمرین و پشتکار و رفع نواقص و اشتباهات خود، سعی کنید رشد و پیشرفت کنید. روی نفسگیری خود تمرکز کنید تا کمکم صدای نی شما جان بگیرد. البته که برای رسیدن به چنین نقطهای باید از آموزش درست و اصولی برخوردار باشید تا از همان ابتدا بدون اشتباه، نواختن نی را یاد بگیرید. اگر به دلیل محدودیتهای مکانی و زمانی به آموزشگاه و استاد خوب دسترسی ندارید ما در وب نوازان کار را برای شما آسان کردهایم. زیرا با آموزش آنلاین موسیقی امکان یادگیری موسیقی برای همهی افراد در هر کجای این دنیا فراهم میشود. به همین دلیل شما خیلی راحت میتوانید در زمان درخواستی خود در کلاس آنلاین موسیقی حاضر شوید و با استاد خود، آموزشتان را پیش ببرید.
در این راستا اگر سوال و یا ابهامی دارید میتوانید، از راهنمایی تخصصی و رایگان کارشناسان ما برخوردار شوید و با آسودگی خاطر اقدام به ثبت نام کنید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.




