بیبروبرگرد ساز گیتار انتخاب اول بسیاری از علاقهمندان به یادگیری موسیقی است. این ساز محبوب، بین جوانان طرفداران زیادی دارد و در سراسر دنیا هنرجویان جوان زیادی اقدام به یادگیری آن میکنند. احتمالا شما هم از طرفداران پرپاقرص گیتار هستید و دوست دارید که خودتان هم این ساز را مانند نوازندگان محبوبتان بنوازید. با این حساب اولین کاری که باید انجام دهید این است که این ساز را خوب بشناسید. ما در این مقاله کار را برای شما آسان کردهایم و اطلاعات کاملی دربارهی گیتار ارائه دادهایم.
معرفی ساز گیتار
اولین چیزی که در آموزش گیتار باید بدانید این است که گیتار سازی زهیـزخمهای است؛ یعنی صدا از طریق ارتعاش سیمها تولید میشود و این ارتعاشها به کمک بدنهی چوبی و یا آمپلی فایر تقویت و پخش میشوند. به همین دلیل جزء سازهای گروه کوردوفون به شمار میرود. گیتار را هم میتوان با ناخن (فینگر استایل) و هم با پیک (پیک استایل)، نواخت. انتخاب استایل نواختن به راحتی و سلیقهی شما بستگی دارد، میتوانید در طول دورهی آموزش گیتار، هر دو این استایلها را امتحان کنید و بعد تصمیمگیری کنید. گیتار سازی قدیمی است که همگام با تحولات غرب، پیشرفت چشمگیری پیدا کرده و توانسته جایگاه خاصی در موسیقی جهانی پیدا کند.
بسیاری از صاحبنظران معتقدند که مادر گیتار، ساز عود یا بربط است و عدهای ساز لوت را مادر گیتار میدانند. با اینحال آنچه که از تاریخچه ساز گیتار کاملا پذیرفته شده است این است که اسپانیا زادگاه گیتار است و صدای این ساز برای اولین بار از این کشور به گوش رسیده است.
بررسی اجزای ساز گیتار
فرض کنید که سر کلاس نشستهاید و استاد به شما میگوید که انگشتتان را روی سیم چهارم بگذارید و یا به فرت بورد نگاه کنید! درحالی که شما نمیدانید سیم چهارم کدام سیم است و فرت بورد دقیقا کجا است؟ پس اگر میخواهید که خیلی زود با سازتان رفیق شوید، باید آن را خوب بشناسید و از همهی بخشهایش سر در بیاورید. هرچند که انواع گیتار اجزای مختلفی دارند ولی برخی بخشها در تمامی سازهای گیتار مشترک هستند که در ادامه به آنها اشاره میکنیم. بهتر است سازتان را بیاورید و هر بخش را که معرفی میکنیم روی سازتان پیدا کنید.
گوشیها
سیمهای گیتار در سوراخ پایینی گوشیها گره میخورند و با چرخاندن آنها، سیم کشیده میشود و ساز کوک میشود. اگر گوشیهای ساز جنس خوبی نداشته باشند به مرور زمان، کوک ساز خالی میشود.
سردسته
به گیتار خود نگاهی بیندازید و سراغ بخش بالایی یعنی همان بخشی که گوشیها روی آن قرار گرفتهاند بروید، به این بخش سردسته میگویند.
شیطانک
به زیر سردسته نگاه کنید، جسم سفیدرنگی میبینید؟ به این بخش که داری شیارهایی با فاصلهی یکسان است، شیطانک میگویند. هر سیم در داخل یک شیار قرار میگیرد و به این شکل فواصل معین و مساوی نسبت به هم پیدا میکنند. همچنین ارتفاع سیمها یا همان اکشن گیتار از فرت برد نیز به کمک شیطانک تنظیم میشود.
دسته گیتار
بخشی که در دست میگیرد و فرتها و صفحهی انگشتگذاری روی آن قرار دارد، دسته گیتار است.
پاشنه گیتار
به بخشی که دستهی گیتار به بدنهی ساز متصل میشود، پاشنهی گیتار میگویند.
فرت و فرت بورد (صفحه ی انگشتگذاری)
یکی از مهمترین اجزای ساز گیتار که تأثیر بهسزایی در صدادهی این ساز دارد بخش فرت، پرده یا بند است. فرتها میلههای باریکی هستند که در دستهی ساز فرو میروند و ساز را از نظر فرکانس به نتهای مختلف تقسیم میکنند. به صفحهای که فرتها روی آن قرار میگیرند، فرت بورد یا صفحهی انگشتگذاری میگویند. این صفحه جای نتها را به نوازنده نشان میدهد. نوازنده با انگشتگذاری صحیح در این بخشها، نتهای درست و دلخواه را مینوازد. نتهای هر فرت در گیتار با نت مربوط به فرت قبلی و بعدی خود به اندازه نیمپرده موسیقی فاصله دارد. نت مربوط به هر سیم نیز با نت فرت اول همان سیم به اندازه نیم پرده از هم فاصله دارند. اجرای آکورد که یکی از کارهای اساسی گیتاریستها است، وابسته به فرتهاست.
سیمهای گیتار
بدون شک یکی از مهمترین اجزای ساز گیتار، سیمهای آن است. دروقع صدای خوش این ساز در مرحلهی اول حاصل ضربه زدن به سیمها و ارتعاش آنها است. تعداد سیمها و جنس آنها در انواع ساز گیتار متفاوت است. معمولا در گیتارهای کلاسیک و فلامنکو، سه تا از سیمها فلزی و سه تای دیگر نایلونی هستند. سیمهای نایلونی، صدای زیری تولید میکنند و سیمهای فلزی، صدای بم دارند. در گیتارهای الکتریک شش سیم فلزی هستند و صدای بمی دارند. لازم است بدانید که سیمهای گیتار را از پایین به بالا به ترتیب از 1 تا 6 ، شمارهگذاری میکنند. حالا نگاهی به سازتان بیندازید، روی سیمها دست بکشید و ببینید که چه جنسی دارند. برای اینکه ذهنتان را برای روز کلاس آماده کنید، چندینبار سیمهای ساز را به ترتیب بشمارید و روی سیمهای مختلف انگشت بگذارید.
بدنه یا محفظه صدا
به بخشی از گیتار که روی پاهایتان قرار دارد و شامل صفحههای رویی، پشتی و کنارهها است، محفظهی صدا میگویند که صدای گیتار را تقویت میکند.
دهانه صدا
به دایرهای که روی صفحهی رویی قرار دارد و صدا از آن جا به محفظه وارد میشود، دهانه صدا میگویند.
صفحه رویی
صفحهای که دهانه و سیمها روی آن قرار دارند، صفحهی رویی گیتار است که صدا از این صفحه وارد محفظهی صدا میشود، پس جنس آن نقش زیادی در ارتعاشات و صدایی که تولید میشود، دارد.
صفحه کناری
Side یا صفحاتی که دو طرف گیتار را در برمیگیرند و در شکلگیری محفظهی صدا نقش دارند، صفحه کناری میگویند.
صفحه پشت
این بخش هم در پشت ساز قرار میگیرد و به back نیز معروف است که محفظهی صوتی ساز را تکمیل میکند.
پل یا بریج
به آخرین بخش در ساز گیتار که روی صفحهی رویی قرار میگیرد و سیمها در آنجا به پایان میرسند، پل یا بریج میگویند.
خرک
اگر روی پل ساز خود دست بکشید با جسمی مواجه میشوید که به آن خرک میگویند که سیمهای ساز را بالا نگه میدارد و اکشن ساز را تنظیم میکند.
معرفی انواع ساز گیتار
یکی از دلایل اینکه گیتار در جهان بسیار محبوب است و طرفداران زیادی دارد، تنوع در نوع ساز و سبکهای گیتارنوازی است. درواقع گیتار در بین سایر سازهای موسیقی انواع مختلفی دارد که هر یک ویژگیهای صوتی خاص خودشان را دارند و طیف وسیعی از علائق و سلائق را در برمیگیرند. مهمترین دستهبندی ساز گیتار شامل گیتارهای آکوستیک و الکتریک است که از نظر ظاهری و تولید صدا با هم تفاوتهایی دارند. در ادامه به معرفی انواع گیتار میپردازیم.
گیتار آکوستیک
گیتارهای آکوستیک شامل تعداد زیادی گیتار هستند که مهمترین ویژگی آنها، بدنه و یا محفظهی صدا است. درواقع گیتارهای کلاسیک، فلامنکو، گیتار آکوستیک سیم فلزی، گیتار صفحه تخت را در بر میگیرند. تمامی این سازها، بدنهی توخالی دارند که ارتعاشات صدا را تقویت میکند. این محفظه از صفحههای رویی، پشتی و کنارهها، ساخته میشود. لازم به ذکر است که گیتارهای آکوستیک شش تا سیم دارند.
گیتار کلاسیک
درواقع ساز گیتار کلاسیک، نوعی گیتار آکوستیک است و در زیرمجموعهی گیتارهای آکوستیک قرار میگیرد. چون برای شنیده شدن صدای آن نیازی به آمپلی فایر نیست و محفظهی صدا، باعث تقویت صدای آن میشود. با اینحال، گیتار کلاسیک، تفاوتهایی با گیتارهای آکوستیک دارد.
گیتارهای کلاسیک نسبت به گیتارهای آکوستیک، کوچکتر هستند و از بین شش سیم، سه سیم نایلونی هستند و سه سیم، فلزی. به همین دلیل صدای گیتار کلاسیک نرم و گرمتر است و صدای کمتری دارند. سیمهای نایلونی، صدای زیر را در این ساز تولید میکنند و سیمهای فلزی صدای بمی دارند. اصولا هنرجویان برای شروع یادگیری گیتار از این نوع ساز شروع میکنند. این گیتارها برای نواختن سبکهای کلاسیک و پاپ مناسب هستند.
گیتار فلامنکو
گیتار فلامنکو نیز در زیرمجموعهی گیتارهای آکوستیک قرار میگیرد و شباهت زیادی به ساز گیتار کلاسیک دارد. اما اصولا صفحهی رویی گیتار فلامنکو نسبت به گیتار کلاسیک نازکتر است. همچنین برای اینکه صدای شفافی داشته باشد، ساختار محفظهی صدا در این نوع گیتار با گیتار کلاسیک متفاوت است.
گیتار الکترو آکوستیک
این نوع گیتار از نظر ظاهری هیچ تفاوتی با نوع آکوستیک ندارد ولی از نظر صدا تفاوت خاصی با هم دارند. درواقع گیتار الکترو آکوستیک ترکیبی از گیتار آکوستیک و الکتریک است. یعنی هم میتوان آن را بدون برق نواخت و هم به آمپلیفایر متصل کرد. درواقع این نوع از گیتار را میتوان مانند گیتارهای الکتریکی نواخت. یعنی صدا از طریق پیکاپ به سیگنال الکتریکی تبدیل میشود و در نهایت صدا با آمپلیفایر تقویت و با اسپیکر به گوش میرسد.
گیتار الکتریک
گیتار الکتریک یا همان گیتار برقی معروف، نوعی گیتار است که بدنهی توپری دارد و صدای آن بهوسیله تقویتکنندهی الکتریکی به نام پیکاپ تشدید یا تغییر میکند. درواقع ارتعاش سیمها به سیگنالهای الکتریکی تبدیل و از طریق سیم به آمپلیفایر منتقل میشود.
استفاده از این ساز در موسیقی، از دهه ۱۹۳۰ شروع شد. زیرا صدای گیتار آکوستیک در همنوازیها، در مقابل صدای سایر سازها مانند درامز و بیس ضعیف بود و درواقع بین آنها گم میشد. به همین دلیل موسیقیدانها به فکر تقویت صدای گیتار افتادند و چه چیزی بهتر از تکنولوژی و علم الکترونیک میتوانست صدای این ساز را تقویت کند؟ در این ساز، امکان استفاده از افکتها و صداسازی وجود دارد و دست نوازنده در این سبک از گیتارنوازی بازتر است. به همین دلیل در دهههای اخیر طرفداران زیادی پیدا کرده است.
ساز گیتار الکتریک در سبکهای مختلفی از جمله راک، متال، بلوز، پاپ، جاز و کانتری استفاده میشود. اما در سبک راک و بلوز به عنوان ساز اصلی مورد استفاده قرار میگیرد. مدلهای اصلی، معروف و پرکاربرد گیتارهای الکتریکی شامل: لس پاول، هالوبادی، استرتوکستر، تله کستر؛ و انواع خاص دیگری مخصوص سبک متال؛ هستند.
گیتار بیس
از دیگر انواع ساز گیتار باید به گیتار بیس اشاره کرد که شباهت زیادی به گیتار الکتریک دارد و نحوهی تولید صدا در آن مشابه گیتار الکتریک است. اما گیتارهای بیس دستهی بلندتری نسبت به گیتارهای الکتریک دارند و اصولا 4 سیم دارند، هرچند نمونههایی از گیتار بیس وجود دارد که شش سیم دارند. سیمهای گیتار الکتریک روی صدای باس کوک میشود و صدای بمتری نسبت به گیتار الکتریک دارند. از این نوع گیتار در سبکهای جز، راک و پاپ استفاده میشود.
دلایل محبوبیت گیتار چیست؟
همانطور که پیشتر اشاره کردیم، ساز گیتار در سراسر جهان جزء محبوبترین سازها است و طرفداران زیادی دارد. اما آیا تا به حال به این فکر کردهاید که چرا این ساز را تا این اندازه دوست دارید؟ اصولا دلایل زیر باعث شده که این ساز غوغا کند:
- به سادگی قابل حمل و جابهجایی است.
- قیمت مناسبی دارد و برای شروع یادگیری موسیقی، نیازی به هزینه کردن بسیار بالا نیست.
- با سبکهای مختلف سازگار است و از پاپ و راک گرفته تا کلاسیک و فولک قابل استفاده است.
- منابع آموزشی فراوانی دارد و میتوان به شیوههای مختلف یادگیری آن را شروع کرد مانند کتابها، فیلمها، دورههای آنلاین و اساتید متعدد.
- یادگیری آن دشوار نیست و میتوان در مدت کوتاهی نتایج قابل قبولی به دست آورد.
برندهای معروف گیتار
چون که ساز گیتار بسیار محبوب است، طبیعی است که بازار بزرگی هم داشته باشد و برندهای مختلف کوچک و بزرگی اقدام به تولید این ساز کنند. در چنین شرایطی خرید ساز از بین برندهای مختلف سخت و سردرگمکننده میشود. به همین دلیل شناخت تعدادی از برندهای معروف گیتار در خرید این ساز به شما کمک میکند. از معروفترین برندهای گیتار می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- گیسبون؛
- یاماها؛
- مارتین؛
- فندر؛
- الحمبرا؛
- تیلور؛
- آیبانز؛
- ایپفون.
معروفترین نوازندگان گیتار در تاریخ موسیقی
گیتاریستهای زیادی در طول تاریخ وجود داشتهاند ولی تعدادی از آنها به دلیل نوآوریها، استفاده از تکنیکهای خاص، افسانهای شدهاند و نامشان همیشه جاودانه شده است. گیتاریستهایی مانند جیمی هندریکس، بی بی کینگ، جان ویلیامز، فرانسیسکو تارگا، اریک کلیپتون و … . از بین مشهورترین گیتاریستهای ایرانی نیز میتوان به لیلی افشار، فرزاد دانشمند و مهرداد پاکباز اشاره کرد.
نتیجهگیری
همانطورکه مطالعه کردید، گیتار، ساز شگفتانگیز و پرطرفداری است که طی قرنها، رشد کرده و درحالحاضر به سبکهای مختلفی نواخته میشود. گیتار دارای انواع مختلفی است که تفاوتهای خاصی نیز با یکدیگر دارند. با اینحال برای یادگیری گیتار در هر سبکی باید صبور باشید.
در نهایت اگر متوجه تفاوت انواع ساز گیتار نشدهاید و نمیدانید که نواختن گیتار را از چه سبکی آغاز کنید، میتوانید از راهنمایی تخصصی و رایگان کارشناسان ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان بهرهمند شوید. احتمالا شما دانشآموز و یا دانشجو هستید و درس و کلاسها وقتی برایتان باقی نمیگذارد؟ شاید هم شاغلاید و از صبح تا شب سر کار هستید؟ در هر دو صورت در طول روز آنقدر درگیرید که به آموزشهای کلاسهای حضوری نمیرسید. یا شاید هم از حمل و جابهجایی سازتان خسته شدهاید؟ تمامی این مسائل در کلاس آنلاین موسیقی برطرف شدهاند. شما کافی است در گوشهی دنج خانهتان بنشینید و در کلاس آنلاین گیتار شرکت کنید. تازه فرقی نمیکند که کجای دنیا باشید، با آموزش آنلاین موسیقی به سادگی به اساتید خوب و باتجربه و فارسیزبان دسترسی دارید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.
