تفاوت فیدل با ویولن چیست؟ این سوال پرتکرار هنرجویان مبتدی ما در آغاز آموزش ویولن است. احتمالا شما به طور کامل، ساز ویولن را میشناسید و میدانید که ویولن، سازی جهانی است که در موسیقی کلاسیک، پاپ، و جَز جایگاه خاصی دارد. اما شاید در فیلمها، کتابها یا گفتگوهای موسیقیدانها، نام ساز فیدل (Fiddle) هم به گوشتان خورده باشد. شاید هم هنگام خرید ساز چشمتان ویولنی را گرفته باشد، ولی فروشنده در عین ناباوری به شما گفته است که این ساز، ویولن نیست! ولی واقعا ماجرا از چه قرار است؟ واقعیت این است که این دو ساز از نظر ظاهری با هم مو نمیزنند. تا حدی که اگر شما این دو ساز را کنار یکدیگر بگذارید، تشخیص آنها از هم امری غیرممکن است. به همین دلیل برای هنرجویان مبتدی این سوال پیش میآید که این دو ساز چه تفاوتی با هم دارند؟ آیا فیدل ساز مستقلی است یا همان ویولن با نامی متفاوت است؟ و مهمتر از همه، چه تفاوتهایی بین ویولن و فیدل وجود دارد؟
اگر ماجرا برای شما هم جذاب شده است و دوست دارید که سر از کار این دو ساز مشابه درآورید، با ما در مقایسه فیدل با ویولن همراه باشید.
تفاوت فیدل با ویولن چیست؟
فیدل در حقیقت نام دیگری برای ساز ویولن است. از نظر فیزیکی، این دو ساز یکسان هستند. یعنی هر دو ساز چهار سیم دارند که هر دو روی نتهای سل، ر، لا و می (G, D, A, E) کوک میشوند. برای نواختن ساز فیدل هم مانند ویولن از آرشه استفاده میشود. جالب است بدانید که ساختار هر دو ساز هم کاملا شبیه به هم است و هر دو دارای جعبهی طنینی، خرک، گوشیها و سوراخهای F شکل هستند.
به طور کلی این دو ساز از نظر ظاهری تفاوتی با یکدیگر ندارند و عمدهی تفاوت آنها در سبک نوازندگی و برخی از ساختارهای جزئیشان است. در بسیاری از فرهنگهای غربی، بهویژه در موسیقی فولکلور، محلی و رقصهای سنتی مانند «آیریش»، «کانتری» یا «بلوگرس»، ویولن را با نام فیدل میشناسند. درواقع، فیدل همان ویولنی است که در سبکهای غیرکلاسیک استفاده میشود و شیوهی نواختن آن بیشتر بر بداههنوازی، ریتم و ایجاد حالوهوای شاد و پرانرژی متمرکز است.
به طورکلی این دو ساز به اندازهای شبیه یکدیگر هستند که مقایسه فیدل با ویولن به یکی از موضوعات موردتوجه هنرجویان سازهای آرشهای تبدیل شده است. به همین دلیل ما هم قصد داریم که در این بخش این دو ساز را هم از جهت ساختمان ساز و هم از جهت سبک اجرایی مقایسه کنیم.
مقایسه بدنه و ظاهر
تقریبا میتوان گفت که تمام اجزای ساختاری در ساز فیدل و ویولن یکسان هستند و فقط ممکن است در برخی موارد تفاوتهای بسیار جزئی در ساختار آنها وجود داشته باشد. مثلا یکی از موارد مربوط به تفاوت فیدل با ویولن تنظیمات آنها است. ساز فیدل و ویولن معمولا در جنس سیمها، شکل پل و روش کوک کردن با یکدیگر متفاوتاند.
سیمها
در ویولن و فیدل معمولا سه نوع سیم مورد استفاده قرا میگیرد، سیمهایی از جنس روده گوسفند، سیم با هسته مصنوعی و روکش فلزی و سیمهای فلزی. معمولا ویولنیستها سیمهایی با جنس طبیعی مثل روده گوسفند را برای ساز خود ترجیح میدهند و این در حالیست که جنس سیمهای فیدل غالبا فلزی است.
پل ساز
نوازندگان فیدل در اکثر موارد از یک پل اصلاحشده برای ساز خود استفاده میکنند. منظور از پل اصلاح شده این است که بخشی از منحنی پل ساز صافتر است تا نواختن همزمان چندین سیم با یکدیگر راحتتر باشد. نواختن دو یا چند نت به طور همزمان روی سیمهای مجاور دابل یا تریپل نامیده میشود که انجام این کار به خاطر شکل خاص پل ساز در فیدل راحتتر از ویولن است.
نحوه کوک
در اینجا منظور از کوک ساز، امکاناتی است که هر ساز برای کوک کردن در اختیار نوازنده قرار میدهد. فرق فیدل با ویولن در نحوه کوک کردن ساز به تعداد فاین تیونرها (پیچ تنظیمکننده پایین ساز) بر میگردد. تقریبا تمام فیدلها 4 پیچ تنظیم کوک دارند اما در ویولن این تعداد ممکن است در مدلهای مختلف متفاوت باشد، مثلا اکثر ویولنهای حرفهای فقط یک عدد پیچ تنظیم کوک و آن هم برای سیم «می» دارند. همین موضوع کمی شیوهی کوک کردن ویولن را با فیدل، متفاوت میکند.
تفاوت در سبک موسیقی
اصلیترین تفاوت فیدل با ویولن در سبک موسیقی این دو ساز است. فیدل معمولا در موسیقیهای فولکلور مثل ترانههای محلی و موسیقی کانتری به کار میرود. نوازندهی فیدل کمتر به پارتیتور وابسته است و بیشتر بداههنوازی و انتقال حس و انرژی به مخاطب اهمیت دارد.
اما ویولن همانطور که احتمالا میدانید یکی از سازهای اصلی موسیقی کلاسیک، پاپ و جز است. در این سبکها دقت در اجرای نتها، ظرافت تکنیک و تبعیت از پارتیتور اهمیت ویژهای دارد.

تفاوت در تکنیکهای نوازندگی
سبک نوازندگی این دو ساز نیز با هم متفاوت است. ویولنیستهای کلاسیک دقیقا همانطورکه از سبک موسیقی کلاسیک انتظار میرود، کاملا مقید به اجرای دقیق از روی نتهای موسیقی هستند. به همین دلیل تمرکز زیادی روی ویبراسیونهای دقیق، آرشهکشی کنترلشده و تغییر پوزیسیونهای پیچیده دارند.
درحالیکه نوازندگان محلی فیدل تمایل دارند که کل موسیقی یا حداقل بخشی از آن را در لحظه و به صورت بداهه اجرا کنند. درواقع فیدلنوازان معمولاً از آرشهکشیهای کوتاه، ریتمیک و سریع استفاده میکنند و تغییر پوزیسیونها کمتر است. به همین دلیل فیدل برای اجرای ملودیهای پرانرژی و رقصآور مناسبتر است.
در بحث مقایسه فیدل و ویولن در نوازندگی نباید آرشهکشی و انگشتگذاری را جا انداخت. زیرا بین آرشهکشی و انگشتگذاری ویولن با فیدل هم تفاوتهایی وجود دارد. مثلا یکی از این تفاوتها این است که فیدلنوازان با وجود اینکه با تمپوی بسیار بالا اجرا میکنند اما هیچگاه از پوزیسیون اول خارج نمیشوند. اما در مقابل ویولنیستها ترجیح میدهند از تمام امکانات صوتی ساز خود برای نواختن استفاده کنند.
تفاوت در جایگاه فرهنگی
ویولن در نگاه عمومی نماد موسیقی هنری و کلاسیک است. سازی برای اجرا در سالنهای بزرگ و ارکسترهای حرفهای. ولی در مقابل، فیدل بیشتر با موسیقی مردمپسند و محلی شناخته میشود. سازی که در جشنها، رقصها و دورهمیهای دوستانه حضور دارد.
آیا آموزش فیدل و ویولن با هم فرق دارد؟
بعد از آشنایی و مقایسه فیدل با ویولن شاید برایتان سوال پیش بیاید که آیا یادگیری این دو ساز با یکدیگر متفاوت است یا نه؟ به طورکلی، مسیر یادگیری ویولن با فیدل کمی متفاوت است. در دورههای آموزشی ویولن، معمولاً تمرکز روی نتخوانی، تمرینهای تکنیکی و قطعات کلاسیک است. درحالیکه در آموزش فیدل، گوشسپاری، بداههنوازی و یادگیری ملودیهای فولکلور نقش پررنگتری دارند.
اگر ذهن شما را هم این سوال که یادگیری فیدل سختتر است یا ویولن؟ درگیر کرده است، خوب است بدانید که به دلیل شباهتهای ظاهری زیاد بین این دو ساز، به طور کلی هر ویولنیستی میتواند فیدل نیز بنوازد و برعکس. ولی اگر برایتان سوال پیش آمده است که آیا یادگیری ویولن سخت است یا فیدل؟ باید بگوییم که، نوازندگی ویولن به دلیل پیچیدگیهای تکنیکی و دقت زیادی که باید صرف جزئیات کرد، سختتر است. زیرا این حساسیتها در ساز فیدل وجود ندارد و به طورکلی فیدل از نظر فنی سادهتر است. زیرا تأکید بیشتری بر ریتم و حس دارد تا اجرای دقیق و کامل تکنیکهای پیچیده. البته بداههنوازی و اجرای قطعات فولکلور هم چالشهای خاص خودش را دارد.
نتیجهگیری
با توجه به آنچهکه گفته شد، می توانیم به این نتیجه برسیم که فیدل و ویولن از نظر سازشناسی یک ساز هستند، اما شیوهی استفاده و جایگاه فرهنگیشان متفاوت است. ویولن نماد موسیقی کلاسیک و اجرای دقیق و هنری است، درحالیکه فیدل بیشتر با موسیقی محلی، فولکلور و بداههنوازی شناخته میشود. برای هنرجویان مبتدی، دانستن این تفاوتها کمک میکند تا مسیر یادگیری خود را آگاهانهتر انتخاب کنند.

همانطور که پیشتر اشاره کردیم، یادگیری ویولن کمی چالشبرانگیز و دشوار است. البته با وجود یک استاد خوب و مسیر آموزشی درست، مطمئن باشید که این مسیر لذتبخش خواهد بود. آموزش درست و اصولی به شما کمک میکند که درجا نزنید و گامبهگام پیش بروید. همان مسیری که ما در وب نوازان به کمک اساتید کاربلدمان برای شما آماده کردهایم. هدف ما این است که به دلیل محدودیتهای مالی، مکانی و زمانی، حسرت یادگیری موسیقی در دل کسی باقی نماند. به همین دلیل آموزش آنلاین موسیقی را در پیش گرفتهایم. زیرا این شیوهی آموزشی علاوهبر مقرونبهصرفهبودن، محدودیت مکانی و زمانی نیز ندارد. پس شما هرکجای دنیا که باشید میتوانید یادگیری موسیقی را با حضور در کلاس آنلاین موسیقی آغاز کنید. اگر دوست دارید که دربارهی جزئیات مسیر بیشتر بدانید، میتوانید از راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی ما برخوردار شوید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.





