ترس از خواندن جلوی دیگران یکی از رایجترین چالشهای هنرجویان آواز است. یعنی یا از خواندن در جمع طفره میروند و یا اینکه دچار تپش قلب میشوند، صدایشان میلرزد و یا دهانشان خشک میشود. احتمالا این تجربه برای تو هم آشناست. پس اگر هنگام خواندن در جمع، خجالت میکشی یا میترسی، خوب است با راهکارهای خاصی بر ترست غلبه کنی. در این مقاله با هم این راهکارها را مرور میکنیم.
دلایل ترس از خواندن جلوی دیگران
به عنوان هنرجوی آموزش آواز احتمالا اضطراب اجرا در جمع را تجربه کردهای. این اضطراب و ترس از خواندن جلوی دیگران، فقط در جمعهای بزرگ و حرفهای رخ نمیدهد، گاهی برخی از افراد حتی از خواندن جلوی دوستان و خانوادهشان هم امتناع میکنند. اگر تو هم آدم پراسترسی هستی احتمالا این اضطراب را در موقعیتهایی مانند تمرین گروهی، اجرای کلاسی، جمعهای دوستانه یا حتی ضبط یک ویدیو برای شبکههای اجتماعی تجربه کردهای. در این بخش به مهمترین دلایل بروز این اضطراب میپردازیم.
ترس از قضاوت و بازخورد منفی
یکی از مهمترین دلایل بروز اضطراب و ترس از خواندن در جمع، قضاوت دیگران است. زیرا صدا بخش مهمی از هویت انسان را میسازد. پس زمانی که این بخش از هویت ما مورد قضاوت دیگران قرار میگیرد، انگار که تمام هویتمان مورد ضربوشتم قرار گرفته است. به همین دلیل، تحمل شنیدن نظرات افراد را دربارهی صدای خود نداریم. قضاوتهایی مانند «صدات هنوز خیلی خامه»، «صدات چقدر میلرزه»، «وای گوشهام کر شد!» و … . خیلی وقتها دوستان و اطرافیان حواسشان نیست که با این شوخیها چه تیشهای به ریشهی علایق ما میزنند.
پس در این شرایط، راحتترین راه این است که از قضاوت شدن دوری کنیم و در جمعها زیر بار خواندن نرویم. طبیعی است که در این حالت به ظاهر، آرامش بیشتری را تجربه میکنیم. ولی آیا واقعا هدف ما از خواندن آواز همین است؟ آیا دوست نداریم که حداقل خانواده و دوستان نزدیکمان، صدایمان را بشنوند و تشویقمان کنند؟

تجربههای ناخوشایند گذشته
مسئلهی وارد شدن آسیب به هویت بین هنرجویان نوجوان بیشتر مطرح است. یعنی وقتی که مورد قضاوت قرار میگیرند، احساس میکنند که تمام هویتشان زیرسوال رفته است. به همین دلیل از خواندن آواز در جمع پرهیز میکنند.
در مقابل اصولا هنرجویان بزرگسال از تکرار شدن تجربههای ناخوشایند گذشتهشان پرهیز میکنند. پس اگر تو هم به همین دلیل از خواندن جلوی جمع اجتناب میکنی، خوب است مدام به خودت یادآوری کنی که قرار نیست همیشه خراب کنی و شکست بخوری. همچنین خیلیوقتها ما از ریشه و دلیل این اجتناب آگاه نیستیم و صرفا چیزی در ناخودآگاهمان باعث این اجتناب میشود. پس یکی از کارهای مفیدی که میتوانید انجام دهید این است که ریشه و دلیل این اجتناب را پیدا کنید. گاهی حتی یک اتفاق کوچک که سالها پیش رخ داده میتواند دلیل رفتار امروزتان باشد. مثل خندیدن و مسخره کردن همکلاسیهای دوران مدرسهتان وقتی که داشتید یک کار جدیدی را تجربه میکردید.

کمالگرایی و توقع غیرواقعی از خود
اگر تو هم جزء آن دسته از افرادی هستی که فکر میکنی باید عالی شوی و بعد صدایت را رها کنی و در جمع بخوانی باید بگوییم که حسابی در اشتباهی. چون هر رشد و پیشرفتی در طی یک فرآیند طولانیمدت اتفاق میافتد. ضمن این که خواندن در جمع هم میتواند اعتمادبهنفست را تقویت کند و هم میتواند انگیزهی لازم را به تو بدهد. از طرف دیگر با خواندن در جمع میتوانی ضعفهایت را برطرف کنی.
یادت باشد که این نگاه کمالگرایانه و سختگیرانه باعث میشود که کوچکترین لرزش و اشتباه تبدیل به اضطراب زیادی شود.
واکنش طبیعی بدن به استرس
طبیعی است که وقتی یک کاری را برای اولین بار پیش دیگران انجام بدهی، بدنت واکنش نشان بدهد. مثلا صدایت بلزد، صورتت قرمز شود، تنت گر بگیرد و … . این واکنشها کاملا طبیعی است و دلیلش این است که این کار برای مغز، جدید و ناشناخته است و مغز به هر اتفاق ناشناختهای واکنش نشان میدهد. یعنی توی مغزت آدرنالین ترشح میشود و در نتیجه تپش قلب پیدا میکنی، تنفست سریع میشود و دهانت خشک میشود. پس این واکنش طبیعی است و ربطی به ضعف صدای تو ندارد. بعد از مدتی هم که این کار را تکرار کردی، آواز خواندن در جمع برای مغزت عادی میشود و دیگر چنین واکنشی نشان نمیدهد.
علائم ترس از خواندن جلوی دیگران
اصولا هنرجویان در آغاز یادگیری آواز که ترس خواندن در جمع را دارند با علائم زیر زیاد مواجه میشوند. خوب است بدانی که اکثر هنرجویان این شرایط را تجربه میکنند؛ فقط برخی از آنها با تمرین و ممارست زیاد از پس آنها برمیآیند. ضمن اینکه این علائم را به پای صدای بد و نداشتن استعداد در خواندن آواز نمیگذارند. علائمی مانند:
- لرزش صدا؛
- کم آمدن نفس؛
- سفت شدن گلو یا شکم؛
- فراموشی متن یا ملودی؛
- عدم کنترل بر حجم یا ارتفاع صدا.
اگر تو هم این نشانهها را تجربه میکنی، خوب است بدانی که در مسیر طبیعی یادگیری هستی و حتی خوانندگان حرفهای هم این مراحل را پشتسر گذاشتهاند.
چگونه بر ترس از خواندن جلوی دیگران غلبه کنیم؟
حالا که با دلایل ترسیدن از آواز خواندن جلوی جمع و تأثیرات استرس روی صدا آگاه شدی، قطعا دوست داری بدانی که چطور میتوانی از پس این مشکل بربیایی؟ با چه کارهایی میتوانی اضطرابت را کنترل کنی و با اعتمادبهنفس بالا در جمع آواز بخوانی؟ در این بخش به این نکته پرداختهایم.
ضبط کردن صدا
برای اینکه بتوانی اعتمادبهنفس خواندن در جمع را پیدا کنی، از ضبط کردن صدایت شروع کن. صدایت را ضبط کن و به آن گوش بده و هربار نواقص را برطرف کن. ضبط کردن صدایت باعث میشود که:
- با تُن واقعی صدایت آشنا شوی؛
- از اشتباهاتت آگاه شوی و آنها را بدون خجالت بررسی کنی؛
- از فرآیند رشد خودت آگاه شوی و احساس کنترل و پیشرفت کنی.

شروع با جمعهای بسیار کوچک
ما هر کاری را برای اولین بار پیش افراد مورداعتمادمان انجام میدهیم. پس آواز خواندن در جمع را هم از افراد مورد اعتماد و امن شروع کن. افرادی که همواره به تو انگیزه میدهند و هیچوقت تو را مسخره نمیکنند. با این کار، ذهنت هم به مرور به این شرایط عادت میکند و آماده خواندن در سایر جمعها و اجراهای حرفهای میشود.

انتخاب قطعه ساده و مناسب محدوده صوتی
شاید تو هم یادگیری آواز را از وقتی شروع کردی که دلت خواست قطعهی موردعلاقهات را بخوانی و یا مانند خوانندهی موردعلاقهات بخوانی. ولی واقعیت این است که یادگیری آواز فرآیندی زمانبر است و باید گامبهگام پیش بروی تا بتوانی قطعات مختلف را بخوانی. همچنین مهمتر از هر کار دیگری این است که گسترهی صوتی خودت را بشناسی و طبق آن پیش بروی. پس در انتخاب قطعه برای خواندن جلو جمع حتما به گسترهی صوتیات توجه کن.
تنفس صحیح قبل از شروع خواندن
معجزهی تنفس عمیق را فراموش نکن. اگر فشار درونی زیادی را تحمل میکنی و ترس از خواندن جلوی جمع داری میتوانی با تنفس عمیق تا حدی آن را کنترل کنی. چون تنفس عمیق بدنت را در حالت آرام قرار میدهد و صدایت نرمتر و پایدارتر میشود.
پذیرش اشتباهات
درنهایت یکی از کارهایی که میتوانی ترس از صحنه را مدیریت کنی، این است که اشتباهاتت را کتمان نکنی و آنها را بپذیری و سعی کنی که آنها را رفع کنی. اگر بتوانی این را به ذهنت بقبولانی که هیچ خوانندهای بدون اشتباه نیست، دیگر از خواندن در جمع نمیترسی. چون پذیرش این موضوع، فشار ذهنیات را کاهش میدهد و باعث آزاد شدن صدایت میشود.
مدیریت افکار منفی
خیلی مواقع هیچ فاجعهای در بیرون رخ نمیدهد و همه چیز در ذهن ما اتفاق میافتد. مثلا میخواهی در یک اجرای کلاسی بخوانی ولی استرس و اضطراب زیادی داری و ذهنت شروع میکند به ساختن بدترین سناریوها. اگر این افکار را بنویسی و دلیل و ریشهی خیلی از آنها را بررسی کنی متوجه میشوی که خیلی از آنها وجود خارجی ندارند و حتی اگر هم داشته باشند، به وحشتناکی چیزی که تو در ذهنت ساختهای نیستند.

توصیههای مخصوص هنرجویان مبتدی
- اگر نوجوان هستی و در حال یادگیری آواز هستی، بدان که صدایت در حال تغییر و شکلگیری است و و به هیچوجه صدایت را با دیگران مقایسه نکن.
- یادت نرود که اعتمادبهنفس یک مهارت است و این مهارت با اجرایهای کوچک بهتدریج رشد میکند.
- به عنوان یک فرد بزرگسال خوب است بدانی که سن هیچ محدودیتی برای یادگیری آواز ایجاد نمیکند.
- اگر بار اول لرزیدی، نفس کم آوردی، دهانت خشک شد و … کاملا طبیعی است. پس همین مسیر را ادامه بده و به هیچوجه جا نزن.

نتیجهگیری
قبول داریم که خواندن در جمع و حتی از آن بزرگتر اجرا در صحنه همراه با ترس، دلهره و اضطراب است. ولی واقعیت این است که این ترس و دلهره در دنیای واقعی به اندازهای بزرگ نیست که در ذهن هنرجو بزرگ است. پس اگر دوست داری که گاهی در دورهمیهای دوستانه و خانوادگی آواز بخوانی، به جای ترسیدن یا خجالت کشیدن فقط صدایت را رها کن. مطمئن باش که به مرور زمان، ترس و اضطرابت کاهش پیدا میکند.
یادت باشد که در آواز علاوه بر تکنیک، احساس هم نقش مهمی را ایفا میکند. پس اجازه بده احساس واقعیات بروز پیدا کند. مطمئن باش در این صورت، شنونده هم احساس خوشایندی از تو دریافت خواهد کرد.
البته ما منکر این نیستیم که هرچه بر تکنیکهای آواز مسلطتر باشی، اعتمادبهنفست در اجرا هم بیشتر میشود. برای تقویت فنون و تکنیکهای آوازخواندن باید به درستی آموزش ببینی. در این میان ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان همراه با اساتید مجرب خود کنارت هستیم تا گامبهگام خواندن آواز را یاد بگیری.

اگر به دلیل مشغلههای تحصیلی یا کاری فرصت زیادی نداری هم هیچ اشکالی ندارد چون با آموزش آنلاین موسیقی، آواز خواندن ممکن میشود. دیگر فرقی هم ندارد که در کدام نقطه از جهان به سر میبری، چون به سادگی میتوانی در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنی. اگر نیاز به راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی هم داری، کارشناسان ما آمادهی کمک کردن به تو هستند.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


