احتمالا چند روز بیشتر از خرید گیتارتان نگذشته است و هنوز بوی چوب تازهاش در اتاق میپیچد. بدون شک هر بار که سیمها را لمس میکنید، هیجان عجیبی وجودتان را در برمیگیرد. صدای اولین آکوردها برایتان مثل یک جادوست و هر بار با شوق بیشتری سراغ تمرین میروید. در این روزها احتمالاً با دقت زیادی مراقبید که مبادا خطوخشی روی بدنه بیفتد.
اما شاید با وجود همهی این مراقبتها، متوجه شدهاید که روی سیمها لکههای ریزی افتاده یا صدای ساز مثل روز اول شفاف نیست. اینجاست که کمکم به اهمیت نگهداری از گیتار پی میبرید و به دنبال راههایی برای مراقبت درست از آن میگردید. گیتار مثل یک دوست تازهوارد است؛ اگر به آن بیتوجهی کنید، خیلی زود کیفیت صدایش افت میکند. پس خوب است که در آغاز آموزش گیتار، یاد بگیریم چگونه از این همراه تازه مراقبت کنیم تا همیشه خوشصدا و سالم باقی بماند. در این مقاله شما را راهنمایی میکنیم تا طوری از سازتان مراقبت کنید که سالهای سال برایتان بنوازد و آخ نگوید.
چرا نگهداری از گیتار مهم است؟
مراقبت از گیتار، موضوعی است که خیلی از هنرجویان به آن اهمیتی نمیدهند. اگر شما یک هنرجو یا نوازندهی گیتار هستید و میخواهید تمرین و اجراهای موفقیتآمیزی داشته باشید، به یک ساز استاندارد نیاز دارید. قدم اول برای داشتن یک ساز استاندارد، مراقبت و نگهداری از آن است. برای نگهداری درست از ساز باید هم از ظاهر ساز و هم از صدای آن مراقبت کنید. فراموش نکنید که اگر از سازتان به درستی نگهداری کنید، مدت زمان طولانیتری آن را خواهید داشت.
گیتار از چوب ساخته شده و چوب به شدت تحتتأثیر رطوبت، دما و ضربه قرار میگیرد. سیمهای فلزی هم در تماس با عرق و رطوبت، زود زنگ میزنند. به همین دلیل اگر به مراقبت از گیتارتان اهمیت ندهید، امکان دارد که:
- گیتارتان تاب بردارد یا ترک بخورد.
- سیمها صدای زنگدار و کدر پیدا کند.
- ساز مدام کوک خالی کند و کوکش را به سختی نگه دارد.
در نتیجه، نهتنها سازتان آسیب میبیند، بلکه تمرینهایتان هم بیثمر میشود چون صدای خوبی از گیتار بیرون نمیآید.

راههای مراقبت از گیتار
همانطورکه مطالعه کردید، برای اینکه طول عمر سازتان افزایش پیدا کند و با صدای دلنشینی بنوازد باید از آن به خوبی مراقبت کنید. احتمالا شما هنوز تجربهی کافی برای محافظت از گیتارتان را ندارید و دلهره دارید که سازتان آسیب ببینید. در این بخش به طور کامل به روشهای مراقبت از گیتار در خانه، آموزشگاه و حین جابهجایی اشاره میکنیم. مطمئن باشید که با رعایت این نکات ساز شما تا مدتها برایتان خواهد نواخت.
محیط و دمای مناسب برای نگهداری از گیتار
یکی از نکات مهمی که باید برای محافظت از گیتارتان به آن توجه کنید، دمای محیط است. این که در چه فصلی از سال هستیم، اصلا اهمیت ندارد، چون گیتار باید در دمای مناسب خودش نگهداری شود. دمای مناسب برای نگهداری گیتار 18 تا 24 درجه سانتیگراد است. دمای پایینتر از 10 درجه و بالاتر از 30 درجه برای ساز مناسب نیست و صدای ساز را از حالت استاندارد خارج میکند. محیطهای خیلی سرد و خیلی گرم نیز برای گیتار مناسب نیستند. چون بدنهی گیتار از چوب ساخته میشود و به راحتی تحتتاثیر درجه حرارت و رطوبت، قرار میگیرد. به عنوان مثال قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید، رنگ آن را تغییر میدهد و زیبایی ظاهری آن را کاهش میدهد. از طرف دیگر کاهش دما هم میتواند اثرات منفی در تراز کردن گردن گیتار ایجاد کند و همچنین باعث خشکی چوب و ترکخوردگی آن شود.
رطوبت مناسب برای نگهداری از گیتار
رطوبت مناسب برای محافظت از گیتار بین ۴۵ تا ۵۵ درصد است. اگر گیتار زیر 40 درصد رطوبت قرار بگیرد منقبض میشود و ترک میخورد. اگر در شهری خشک زندگی میکنید، میتوانید از دستگاه بخور یا مرطوبکنندهی مخصوص داخل جعبهی گیتار استفاده کنید.
همچنین اگر سازتان در رطوبت بیشتر از 60 درصد قرار بگیرد احتمال باد کردن و موجدار شدن چوب آن زیاد است و امکان دارد که درزهایش نیز شکننده شوند. خوب است بدانید در محیطهای بیش از حد مرطوب، صدای گیتار خفه و گرفته میشود.
به طورکلی اگر رطوبت محیط زیاد باشد، فرتها و بدنهی ساز دچار برآمدگی میشوند، دستهی گیتار دچار تابخوردگی میشود. چسبندگی چسبهای ساز ضعیف میشود و در نهایت صدای ساز بد و ناموزون میشود. همچنین اگر در محیطی خشک زندگی میکنید، احتمال ترکخوردگی چوب، گزگز کردن سیمها، برآمدگی چسبها و یا کوچک شدن فرتها، وجود دارد. البته همهی این آسیبها زمانی رخ میدهد که شما از سازتان مراقبت نکنید، در صورت مراقبت درست، هیچ آسیبی گیتارتان را تهدید نمیکند. پس حالا که از بهترین دما و رطوبت برای نگهداری گیتار آگاه شدید، میتوانید با دقت بیشتری از سازتان مراقبت کنید.
تمیز کردن گیتار
تمیز کردن هم یکی از روشهای نگهداری از گیتار محسوب میشود که باید به آن توجه کنیم. منظور ما از تمیز کردن فقط گردوغبار نیست چرا که گردوغبار به راحتی از روی گیتار پاک میشود. اما مشکل اصلی زمانی است که شما با دستهای چرب یا عرقکرده، گیتار بنوازید. در این حالت چربی و عرق پوستتان به سیم منتقل میشود و با گردوغبار آمیخته شده و در طولانیمدت منجر به فرسودگی و زنگ زدن سیمهای فلزی میشود. به همین دلیل بعد از هر جلسه تمرین، سیمهای گیتار را تمیز کنید. بهترین راه برای تمیز کردن گیتار استفاده از پارچهی نرم و کمی نمدار است. میتوانید با محصولات مخصوص پولیش گیتار (که در فروشگاههای موسیقی موجود است)، بدنهی گیتار را تمیز کنید. اما دقت کنید از مواد شیمیایی یا دستمال خیس استفاده نکنید؛ این کار به چوب آسیب میزند.

محافظت از فینیش(finish)
گیتار دارای یک پوشش لاک الکلی است که این پوشش از گیتار محافظت نموده و آن را براق و شفاف میکند که به آن فینیش گیتار میگوییم. فینیش ظاهری براق و زیبا دارد، اما چربی و عرق، دشمن اصلی آن هستند که میتوانند آسیبپذیرش کنند. توجه کنید که برای تمیزکردن فینیش نباید از آب و الکل استفاده کنید. برای مراقبت از فینیش گیتار، کافی است به چند نکتهی زیر دقت کنید.
- بعد از اتمام هر جلسه تمرین، حتما با یک تکه پارچه نخی نرم و خشک گیتار خود را تمیز کنید.
- هنگام نواختن گیتار حتما لباس آستین بلند و تمیز بپوشید تا از برخورد مستقیم آرنج و بازو به گیتار جلوگیری شود.
- در هنگام نواختن گیتار باید حواستان به پوشش خود باشد چرا که ممکن است به طور ناخواسته خط و خراش روی گیتار ایجاد کند. برای مثال حواستان به انگشتر، زیپ لباس، سگک کمربندتان و … باشد.
مراقبت از سیمهای گیتار
سیمهای گیتار، حکم قلب را برای این ساز دارند که با وارد کردن ضربه به آنها، به تپش میافتند. از اینرو باید از آنها به درستی مراقبت کنید. اولین کاری که برای مراقبت از سیمهای سازتان باید انجام دهید، تمیز کردن مرتب آنها است. همانطورکه گفتیم عرق دستها و انگشتهایتان میتواند عمر ساز را کاهش دهد. نحوه تمیز کردن سیمهای گیتار کار سختی نیست و با یک دستمال نرم و به آرامی میتوانید سازتان را تمیز کنید.

نکتهی دیگری که در مراقبت از گیتار باید به آن توجه کنید، تعویض به موقع سیمهای گیتار است. به طورکلی توصیه میشود که هر شش ماه یکبار سیمهای ساز گیتار را عوض کنید ولی این موضوع به میزان استفادهی شما از سازتان هم بستگی دارد.

قرار دادن ساز در کیس
هیچوقت گیتار را بدون کاور جابهجا نکنید. زیرا همیشه، خطر ضربه یا افتادن وجود دارد. علاوهبراین، قرار دادن ساز در کیس مخصوص خود از آلوده شدن ساز و قرار گرفتن در معرض نور آفتاب جلوگیری میکند. به همین دلیل، خرید کاور مناسب برای نگهداری گیتار، ضروری است. به طور کلی، تهیهی یک کاور ضخیم کافی است، اما اگر زیاد سفر میکنید یا گیتار گرانقیمتی دارید، جعبهی سخت (Hard Case)، بهترین انتخاب است.

حملونقل ایمن
اگر گیتارتان را در خودرو میگذارید، آن را در معرض نور مستقیم، خورشید یا در صندوق عقب داغ رها نکنید. دمای زیاد میتواند به چوب و سیمها آسیب جدی بزند. از آنجاییکه نحوه نگهداری گیتار در سفر، موضوع بسیار مهمی است، با حملونقل ایمن، میتوانید به خوبی از سازتان مراقبت کنید.
گیتارتان را رگلاژ کنید
در راستای محافظت از گیتار باید حواستان به رگلاژ گیتارتان باشد. خوب است که به صورت دورهای سازتان را به فرد متخصصی بسپارید تا آن را برایتان رگلاژ کند.

کوک دقیق ساز و نگهداری دسته گیتار
نواختن با ساز ناکوک نه تنها در نوازندگی شما خلل ایجاد میکند، بلکه سلامت فیزیکی سازتان را نیز تهدید میکند. زیرا دستهی گیتار یکی از حساسترین بخشهای ساز است. پس باید همیشه مطمئن شوید که گیتار درست کوک شده باشد. فراموش نکنید که بیش از حد سفت کردن سیمها میتواند به دسته فشار بیاورد.
اگر برای مدتی طولانی قصد ندارید نوازندگی کنید، بهتر است کوک گیتار را کمی شل کنید تا فشار کمتری روی دسته باشد.
یک سری از نکات کلی هم برای نگهداری از گیتار وجود دارد که دانستن و توجه کردن به آن برای هر نوازندهای الزامی است:
- اگر گیتار را به مدت کوتاهی در حد چند روز استفاده نمیکنید آن را روی پایه گیتار یا جای امنی قرار دهید.
- برای نگهداری گیتار میتوانید از جعبههای محکم، گیگ بگها، نگهدارندههای گیتار و … استفاده کنید.
- هر 3 الی 4 ماه یک بار روی بدنه، پشت، کناره و سردستهی گیتار، واکس مخصوص بزنید.
وسایل جانبی مفید برای مراقبت از گیتار
- سیم اضافه؛
- تیونر (برای کوک دقیق)؛
- پولیش و دستمال مخصوص؛
- کاور یا هاردکیس مناسب؛
- رطوبتسنج و رطوبتگیر مخصوص جعبهی گیتار.
اشتباهات رایج در نگهداری گیتار
بسیاری از هنرجویان مبتدی به دلیل تجربهی کم، اشتباهاتی مرتکب میشوند که بسیاری از آنها بین هنرجویان زیادی رایج است که شامل موارد زیر میشوند:
- تمیز کردن گیتار با آب یا مواد شویندههای خانگی؛
- گذاشتن گیتار روی تخت یا صندلی (احتمال افتادن زیاد است)؛
- آویزان کردن گیتار روی دیوار در محیطهای مرطوب یا خشک؛
- بیتوجهی به تعویض سیمها و ادامهی نوازندگی با سیمهای زنگزده.
نتیجهگیری
گیتار ساز حساسی است، ولی اگر با دقت از آن مراقبت کنید، سالها بدون مشکل برای شما خواهد نواخت. تمیز نگه داشتن ساز، تعویض منظم سیمها، کنترل دما و رطوبت برای جلوگیری از ترک خوردن بدنه گیتار و استفاده از کاور مناسب، از مهمترین اصول نگهداری گیتار هستند. به خاطر داشته باشید که مراقبت از گیتار فقط یک وظیفه نیست، بلکه بخشی از عشق شما به موسیقی است. هر بار که گیتارتان را با دقت تمیز میکنید یا در جعبهی مخصوص میگذارید، در واقع دارید به هنر و علاقهی خود احترام میگذارید.
پس اگر تازه گیتار دست گرفتهاید، از همین امروز، نگهداری درست از آن را تمرین کنید. مطمئن باشید که نتیجهی آن را در صدای شفاف، ظاهر زیبا و طول عمر زیاد سازتان، خواهید دید.

بعد از اینکه اصول نگهداری از سازتان را یاد گرفتید، باید به فکر آموزش خوب و اصولی نیز باشید. استاد باتجربه و بادانش با آموزشهای اصولی به شما در مراقبت از سازتان به شیوهی درست کمک زیادی میکند. ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان بستری را فراهم کردهایم که شما از هر کجای دنیا بتوانید به استاد خوب و باتجربه دسترسی داشته باشید. زیرا با آموزش آنلاین موسیقی، بسیاری از محدودیتهای مکانی و زمانی رفع میشوند و در نتیجه شما به سادگی میتوانید در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنید. برای کسب اطلاع از فرآیند آموزش و یا دریافت راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی میتوانید روی کمک کارشناسان ما حساب باز کنید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


