برای شناخت زندگی یوهان اشتراوس دوم، کافی است خودتان را در یکی از سالنهای باشکوه وین در قرن نوزدهم تصور کنید. لوسترهای کریستالی از سقف آویزاناند، لباسهای فاخر در نور شمع میدرخشند و صدها زوج با صدای ارکستر، آرام و هماهنگ روی زمین صیقلی سالن میچرخند. درست در همین لحظه، رهبر ارکستر عصای خود را بالا میبرد و اولین نتهای یک والس به گوش میرسد؛ والسی که تنها چند ثانیه بعد همه را مسحور خود میکند. بله پشت این موسیقی مسحورکننده، مردی ایستاده که تاج پادشاهی والس را بر سر دارد و او کسی نیست جز «یوهان اشتراوس دوم»، مردی که اصلا قرار نبود که موسیقیدان شود.
هرچند که مطالعهی زندگی نامهی افراد معروف برای هرکسی لذتبخش است ولی اگر به تازگی یادگیری ویولن را شروع کردهاید و یا می خواهید سراغ آموزش آهنگسازی بروید، احتمالا از مطالعهی زندگینامهی یکی از بزرگترین ویولنیستها و آهنگسازهای جهان لذت بیشتری خواهید برد.
زندگی یوهان اشتراوس از تولد تا یادگیری پنهانی موسیقی
در 25 اکتبر 1825، از خانهی اشتراوسها، صدای گریهی نوزادی بلند شد که اسم پدر خانواده را رویش گذاشتند. هر چند که این نامگذاری تکراری یک جور ادای احترام به پدر خانوده و یا ایجاد صمیمت بیشتر بین پدر و فرزند بود ولی رابطهی یوهان اشتراوسها همیشهی خدا شکراب بود. چون یوهان پسر هم میخواست مانند پدرش یک موزیسین شود و پدرش سخت با این قضیه مخالف بود. یوهان اشتراوس پدر آهنگسازی مشهور و رهبر ارکستری موفق بود. او با ساختن والسهای شاد و پرانرژی، محبوبیت زیادی پیدا کرده بود و حتی یکی از مهمترین رقیبان، «یوزف لانر»، آهنگساز بزرگ آن زمان، محسوب میشد. با اینحال، اشتراووس پدر که خودش سرد و گرم این کار را چشیده بود، نمیخواست که پسرانش پا جای پای او بگذارند. او دلش میخواست که یوهان، کارمند بانک و یا تاجر شود که این شغلها به هیچوجه با روحیهی هنری یوهان اشتراوس پسر جور در نمیآمد.
یوهان که میل و علاقهی زیادی به یادگیری موسیقی داشت، تصمیم گرفت تا به صورت مخفیانه و دور از چشم پدرش، موسیقی یاد بگیرد. از همان کودکی، آموزش نوازندگی ویولن را نزد ویولنیست ارکستر پدرش «فرانتس آمون» یاد گرفت. وقتی که این ماجرا به گوش پدرش رسید، به شدت عصبانی شد و او را با بیرحمی با تازیانه تنبیه کرد.
البته بعد از اینکه پدرش، آنها را ترک کرد، یوهان با حمایت کامل مادرش اقدام به یادگیری آهنگسازی کرد و به دلیل استعداد ذاتی خود بعد از مدتی خلاقیت و هوش موسیقیاییاش شکوفا شد.
متاسفانه استعداد به تنهایی کافی نبود و در کمال ناباوری، به خاطر نفوذ و قدرت پدرش که همچنان با ورود او به حرفهی موسیقی مخالف بود، هیچ کدام از موسسات موسیقی حاضر به پذیرش او نبودند. به همین دلیل یوهان بعد از مدتها جستجو توانست اجازهی اجرا در یک کافهی محلی کوچک به اسم «دومایر» را پیدا کند.
ماجرای رقابت عجیبوغریب اشتراوسها
یوهان در سالهای فعالیت در کافه دومایر برخی از اولین آثار خود مثل «والس اپیگرام ها» ، «والس منافع» و «پولکای دورن قلب» را ساخت. مطبوعات محلی و منتقدان موسیقی در ستایش این آثار او اتفاق نظر داشتند. البته حتی با توجه به تشویق و تمجیدهای که از جانب اهل رسانه دریافت کرده بود اما بازهم زندگی سختی را به عنوان آهنگساز سپری میکرد. تا اینکه توانست اولین مقام افتخاری خود را تحت عنوان «کاپل مایستر هنگ دوم شهروند وین» به دست آورد.
از همان زمان، رقابتی عجیب میان پدر و پسر شکل گرفت. بسیاری از سالنهای موسیقی که با پدر قرارداد داشتند، حاضر نبودند به پسر فرصت اجرا بدهند. اما مردم کنجکاو بودند صدای نسل جدید خانواده اشتراووس را بشنوند و هر بار که فرصتی پیش میآمد، سالنها پر میشد.
بعد از آغاز فعالیت حرفهای یوهان اشتراوس در زمینهی آهنگسازی، درگیریهای جدیتری بین پدر و پسر به وجود آمد. آن سالها اوج انقلاب امپراطوری اتریش بود و یوهان اشتراوس جونیور تصمیم داشت تا فعایتهای موسیقی خود را در راستای فعالیت انقلابیون پیش ببرد. از طرفی اشتراوس پدر به سلطنت وفادار بود و این مسئله هم مشکلی بر مشکلات این دو موسیقیدان اضافه کرد.
در نهایت، در سال ۱۸۴۹، یوهان اشتراوس اول از دنیا رفت. پس از مرگ او، بسیاری از نوازندگان ارکستر پدر به ارکستر پسر پیوستند و یوهان دوم توانست رهبری یکی از بزرگترین ارکسترهای وین را بر عهده بگیرد.
آغاز فعالیت حرفهای تا نوشتن مارش ایرانی
بعد از مرگ پدر و ادغام ارکسترها، یوهان جونیور، شروع به ساخت تعدادی از مشهورترین مارشهای خود کرد که آنها را به امپراتور «هابسبورگ فرانتس یوزف اول» تقدیم کرد. از میان آنها میتوان به «مارش نجات و سلامتی امپراتور فرانتس یوزف» اپوس 67 و «مارش امپراتور فرانتس یوزف» اپوس 126 اشاره کرد. البته که در بین مارشهای معروف اشتراووس نباید «مارش ایرانی» را هم جا انداخت. مارشی که خود اشتراووس آن را خیلی دوست داشت.
داستان ساخت مارش ایرانی (Persischer Marsch)، از این قرار است که؛ اشتراوس این مارش را در پاییز ۱۸۶۴ برای ناصرالدینشاه قاجار نوشت و در ازای این تقدیم، نشان «خورشید ایران» را از شاه دریافت کرد. نخستین اجرای این اثر در دسامبر همان سال در وین برگزار شد، اما داستان آن به همینجا ختم نشد. نه سال بعد، زمانی که ناصرالدینشاه برای بازدید از نمایشگاه جهانی وین به اتریش سفر کرد، گروه موسیقی نظامی به دلیل در اختیار نداشتن نت سرود رسمی ایران، همین «مارش ایرانی» را به عنوان موسیقی خوشامدگویی به شاه نواخت. به این ترتیب، اثری که در ابتدا تنها یک تقدیمنامهی موسیقایی بود، به یکی از جالبترین پیوندهای فرهنگی میان ایران و اتریش در قرن نوزدهم تبدیل شد.
تبدیل والس از یک رقص محلی به موسیقی جهانی
اگرچه پیش از اشتراووس هم والس وجود داشت، اما او کاری کرد که این سبک موسیقی از مرزهای اتریش فراتر برود.
او با استفاده از ملودیهای بهیادماندنی، ارکستراسیون درخشان و مقدمههای باشکوه، به والس رنگوبویی تازه داد. آثارش دیگر فقط برای رقص نبودند؛ مردم آنها را گوش میدادند، زمزمه میکردند و در کنسرتها با شور و اشتیاق تشویقشان میکردند. در واقع، اشتراووس نشان داد که یک موسیقی رقص هم میتواند اثری هنری و ماندگار باشد.
اشتراوس در نهایت شهرتی بیش از پدرش پیدا کرد و به یکی از محبوبترین آهنگسازان والس در دوران خود تبدیل شد و با ارکستر خود تورهای گستردهای در اتریش، لهستان و آلمان برگزار کرد. او در سال 1863 در سمت رسمی مدیر موسیقی باله در مجلس سلطنتی و پادشاهی مشغول به فعالیت شد. در نهایت نیز لقب پادشاه والس را از آن خود کرد. دلیل این لقب فقط تعداد زیاد والسهای او نیست؛ بلکه اشتراووس ساختار والس را کاملتر کرد، ارکستر را غنیتر کرد و این سبک را از موسیقی سادهی مجالس رقص به هنری جدی و بینالمللی تبدیل کرد. او احساس، ظرافت، شادی و شکوه را در کنار هم قرار داد و سبکی آفرید که هنوز هم بعد از بیش از ۱۵۰ سال، تازگی خود را حفظ کرده است.
مروری بر بهترین آثار یوهان اشتراوس
یوهان اشتراوس بیش از پانصد اثر نوشت؛ از والس و پولکا گرفته تا مارش و اپرا. اما چند اثر او چنان محبوب شدند که حتی کسانی که نامش را نمیدانند، ملودی آنها را بارها شنیدهاند. معروفترین اثر او «دانوب آبی» است؛ قطعهای که در سال ۱۸۶۷ ساخته شد و خیلی زود به نماد موسیقی وین تبدیل شد. این اثر امروز هم در کنسرتهای سال نو ارکستر فیلارمونیک وین اجرا میشود و از شناختهشدهترین والسهای تاریخ به شمار میرود. از دیگر والسهای یوهان اشتراوس میتوان به « شراب، زنان و آواز »، «صدای بهار» و … اشاره کرد.
امروز، بیش از یک قرن پس از درگذشت یوهان اشتراوس، موسیقی او همچنان زنده است. هر سال با آغاز کنسرت سال نو وین، میلیونها نفر در سراسر جهان دوباره به والسهای او گوش میدهند. بسیاری از فیلمها، بالهها، برنامههای تلویزیونی و اجراهای ارکسترال هنوز از آثار او استفاده میکنند.
آخرین پرده از زندگی اشتراوس دوم
یوهان اشتراوس تا سالهای پایانی عمر همچنان به آهنگسازی و رهبری ارکستر ادامه داد. هرچند با افزایش سن کمتر روی صحنه میرفت، اما همچنان یکی از محبوبترین چهرههای موسیقی اروپا بود.
در نهایت او در ۳ ژوئن ۱۸۹۹، در ۷۳ سالگی، بر اثر ذاتالریه در وین درگذشت. پیکرش در گورستان مرکزی وین، در کنار بزرگان موسیقی مانند بتهوون، شوبرت و برامس به خاک سپرده شد.
جالب است بدانید که زندگی این آهنگساز و خانوادهاش که شامل پدر و برادرش یوزف اشتراوس هستند موضوع چندین فیلم سینمایی مختلف بوده است که از جملهی آنها میتوان به فیلمهای «والس بزرگ» (1991) ، «خانواده اشتراوس» (1972) و «سلسله اشتراوس» (1991) اشاره کرد. علاوه بر این فیلمها موسیقی ساخته شده توسط آهنگسازان اشترواس نیز در بسیاری از آثار سینمایی و تلویزیونی مورد استفاوه قرار گرفته است.

همانطورکه مطالعه کردید پدر یوهان، ظلم بزرگی در حق پسرش انجام داد، هرچند که خوشبختانه یوهان زیربار این زورگویی پدر نرفت و در نهایت هم به یکی از بزرگترین موسیقیدانهای جهان تبدیل شد. پس اگر شما هم عاشق یادگیری موسیقی هستید و یا دوست دارید که فرزندتان موسیقی یاد بگیرد، اشتباه پدر یوهان را انجام ندهید و بستر را برای شروع آموزش فرزندتان فراهم کنید. اگر دغدغهتان استاد خوب است و یا نمیتوانید فرزندتان را تا آموزشگاه ببرید و بیاورید، آموزش آنلاین موسیقی دقیقا برای چنین شرایطی ایجاد شده است. شما هر کجای دنیا که باشید و در هر زمانی که برای فرزندتان بهتر است، میتوانید در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنید. ما در آکادمی موسیقی وب نوازان به همراه اساتید باتجربه و اخلاقمدار خود، کنار شما هستیم تا بتوانید یک تجربهی لذتبخشی را از آموزش موسیقی داشته باشید. برای کسب اطلاعات بیشتر و آشنایی با اساتید و شرایط کلاسها میتوانید درخواست راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی کنید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.





