تنبک، نه تنها صدای پرانرژی و زندهای دارد، بلکه به دلیل تنوع در ساخت، طراحی و متریال، انتخابهای زیادی را پیشروی هنرجویان و نوازندگان میگذارد. این ساز با داشتن ویژگیهای منحصر بهفرد و صدای خاصش به هنرجویان این امکان را میدهد تا مطابق با سلیقه و علاقهی خود، ساز مورد نظرشان را انتخاب کنند. البته اگر بدون شناخت انواع ساز تنبک، به بازار بروید، احتمالا میان مدلهای مختلف دچار سردرگمی میشوید. پس بهتر است که ابتدا اقدام به شناخت انواع تنبک کنید و در نهایت با توجه به سطح نوازندگی، هدف هنری، قیمت و … ساز موردنظرتان را تهیه کنید. به همین دلیل ما در این مقاله، به بررسی انواع تنبک برای هنرجویان مبتدی میپردازیم تا بتوانید در انتخاب ساز مناسب، تصمیمی آگاهانه بگیرید.
ساز تنبک و انواع آن
به عنوان هنرجوی مبتدی آموزش تنبک، حتما میدانید که یکی از کاملترین و حرفهایترین سازهای کوبهای در جهان، ساز تنبک است. این ساز برخلاف ظاهر سادهای که دارد، دارای تکنیکهای مختلف برای نوازندگی است. در جایجای تاریخ موسیقی ایران آثاری از حضور تنبک مشاهده میشود که گواه آن نیز نقاشیها و نگارههایی است که از دوران ساسانیان و چه بسا پیشتر برجای مانده است. تنبکی که امروزه مورد استفاده نوازندگان قرار میگیرد به زمان قاجار برمیگردد.
لازم به ذکر است که ساز تنبک فقط با یک مواد خاص تهیه نمیشود. درواقع آنچهکه باعث شده صدای این ساز همواره در طول تاریخ شنیده شود، امکان ساخت آن با مواد مختلف و در شکلها و اندازههای مختلف بوده است. در ادامه به طول کامل به انواع ساز تنبک می پردازیم.
دستهبندی تنبک بر اساس متریال بدنه
انواع ساز تنبک را معمولا بر اساس تکنیکها و موادی که برای ساخت آنها مورداستفاده قرار میگیرد طبقه بندی میکنند. جالب است بدانید که امکان ساخت تنبک با موادی مانند چوب، سفال و پلیمیر وجود دارد. درواقع در هر برهه ای از تاریخ، تنبکها بیشتر با یکی از این موارد ساخته میشدند.
تنبک چوبی
تنبکهای چوبی، رایجترین نوع این ساز هستند. بدنهی این تنبکها معمولاً از چوب درختان گردو، توت، افرا یا عناب ساخته میشود. چوب نهتنها زیبایی طبیعی دارد، بلکه صدای پرحجم و گرمی نیز دارند و برای اجراهای حرفهای بسیار مناسب هستند. از جمله معایب تنبکهای چوبی، قیمت بالای آنها و حساسیت زیادشان به تغییرات رطوبت و دما است.
تنبک فایبرگلاس
تنبک فایبری یکی از مدلهای نسبتا جدید تنبک است. این تنبک برخلاف مدلهای رایج در ساختار خود هیچگونه قطعهی چوبی ندارد. بدنه تنبک فایبری از پلاستیک فشرده فایبرگلاس ساخته میشود. تولید این ساز بسیار سریع و راحت است، زیرا توسط دستگاههای مخصوصی انجام میشود. این نوع تنبکها معمولاً برای هنرجویان مبتدی، تمرینات روزمره یا استفاده در مناطق مرطوب مناسب هستند. علاوهبراین از مزایای تنبکهای فایبرگلاس میتوان به وزن کم، قیمت مناسب، مقاومت بالا در برابر شرایط آبوهوایی اشاره کرد.
اما همانطوری که انتظار میرود کیفیت صدای این تنبک خیلی ضعیفتر از تنبکهای سنتی چوبی است. به همین علت اکثر اساتید و نوازندگان تنبک، استفاده از این مدل را توصیه نمیکنند.

تنبک سفالی
در نهایت تنبکهای سفالی از جنس سفال و خاک رس هستند و صدایی خاص و خالص تولید میکنند. به همین دلیل برای خلق آثار خاص، بداههنوازی و سبکهای نوآورانه مناسب هستند. به طور کلی این نوع تنبک برای هنرجویان مبتدی پیشنهاد نمیشود زیرا بسیار شکننده هستند.

تنبکها بر اساس اندازه و طراحی
عامل دیگری در طبقهبندی انواع تنبک، اندازهی ساز و شکل ظاهری آن است. به طور کلی تنبک را از نظر اندازه در سه دسته میتوان جای داد.
تنبک بزرگ (کنسرتی)
این نوع تنبکها بدنهای بزرگ و دهانهای پهن دارند و برای اجرای صحنهای و صدادهی قوی طراحی شدهاند. معمولاً وزن بیشتری نیز دارند. براین اساس برای نوازندگان حرفهای و اجراهای گروهی مناسب است. حجم صدای این نوع تنبک زیاد و قوی است.
تنبک متوسط (آموزشی)
به طور کلی تنبکهای متوسط برای هنرجویان سطح متوسط و نوازندگی و تمرین روزانه طراحی شدهاند. اندازه این نوع تنبکها مناسب است و حملشان نیز راحتتر است.
تنبک کوچک (کودک یا نوجوان)
برای کودکان یا نوجوانانی که هنوز توانایی نگهداشتن سازهای بزرگتر را ندارند، تنبکهای کوچک طراحی شدهاند. این سازها وزن کمی دارند و طوری طراحی شدهاند که مناسب دست کودک باشند و دسترسی به پوست راحتتر باشد.

انواع ساز تنبک براساس نوع پوست
عامل دیگری که در خرید تنبک باید به آن توجه کنید، پوست ساز است. درواقع سازگران برای دهانهی تنبک اصولا دو نوع پوست استفاده میکنند. پوست طبیعی و پوست مصنوعی.
بدون شک، پوستهای طبیعی صدای زنده و گرمی تولید میکنند. اما در برابر تغییرات رطوبت حساساند و ممکن است که پوست در برابر رطوبت تغییر شکل و حالت دهد.
برخی تنبکها از پوستهای مصنوعی ساخته میشوند که ثبات بیشتری دارند. اگر هر روز تمرین میکنید و یا در مناطقی مرطوب و خشک زندگی میکنید، تنبکهایی با پوست مصنوعی برای شما بهتر است.
انواع تنبکهای چوبی
همانطورکه پیشتر هم اشاره کردیم، چوب از بهترین مواد برای ساخت تنبک به شمار میرود. سازگران تنبک برای ساخت این ساز معمولا از چوبهای با کیفیت و مستحکمی مثل چوب درخت گردو یا توت استفاده میکنند. این چوبها علاوه بر استحکام و مقاومتی که در برابر فشار و شکستن دارند، به علت رنگهای زیبا و نقشونگارهای طبیعی چوب، ظاهر زیبایی به ساز میبخشند. سازندگان این ساز پس از تراش و شکلدهی به بدنه تنبک، آن را برای مدت زمان چهار ماه در کیسههای مخصوصی نگهداری میکنند. سپس آن را به مدت یک سال در معرض هوای آزاد میگذارند و پس از گذشت این مدت، پوست موردنظر را روی آن میکشند. معمولا برای تنبک از پوست حیواناتی مثل شتر، بز یا گوساله استفاده میشود. در ادامه به انواه تنبک چوبی اشاره میکنیم.
تنبک یکتکه
ساخت تنبک یک تکه، کمی دشوار است؛ زیرا همانطوری که از نام این مدل پیداست، از چوب یک تکه و بدون هیچ برشی شاخته میشود. سازگران پس از آماده کردن چوب با ابزارهای خاص چوببری بدنه را شکل میدهند و در نهایت روی آن پوست میکشند و ساز را آماده میکنند. تنبک یکتکه به علت مشکلاتی که در ساخت دارد، کمتر مورد توجه سازگران و نوازندگان قرار میگیرد.

تنبک چندتکه
این تنبک برعکس تنبک یکتکه از چندین قطعه چوب تشکیل میشود که توسط چسب به هم متصل میشوند. به همین علت ساخت آن برای سازگران بسیار آسانتر از مدل یک تکه است. از طرفی چند تکه بودن چوب تنبک میتواند ظاهر زیبا و خیرهکنندهای به ساز بدهد. این مسئله توجه بسیاری از طرفداران این ساز را به خود جلب میکند.
تنبک ترکهای
یکی دیگر از انواع ساز تنبک، تنبک ترکهای است. برای ساخت این ساز از تکههای چوب نازک یا به اصطلاح، ترکه استفاده میشود که در کنار هم فشرده میشوند و بدنه تمبک را میسازند. یکی از مزیتهای این مدل سبک بودن و راحتی ساخت آن است.

نتیجهگیری
تنبک، با اینکه در نگاه اول سازی ساده بهنظر میرسد، دنیایی از تنوع و انتخاب پیش روز شما میگذارد. از متریال چوبی گرفته تا فایبرگلاس، از پوستهای طبیعی تا مصنوعی و از تنبکهای کوچک تمرینی تا تنبکهای بزرگ صحنهای! هر نوازندهای میتواند سازی متناسب با نیاز خود پیدا کند. احتمالا با مطالعهی این مطلب، برای شما هم انتخاب و خرید ساز راحتتر از پیش شده است.
به طور کلی ساز تنبک معمولا مخاطبان زیادی چه به صورت تخصصی و چه برای یادگیری ضرب و ریتم در کنارهای سازهای ملودیک دارد. به همین دلیل افراد زیادی دوست دارند که این ساز را یاد بگیرند.

ما در آکادمی وب نوازان شرایطی را فراهم کردهایم که شما از هر کجای جهان بتوانید در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنید و نواختن ساز را یاد بگیرید. فرقی نمیکند که کجای این کرهی خاکی هستید و چه محدودیتهای زمانی دارید، زیرا با آموزش آنلاین موسیقی بسیاری از محدودیتها رفع میشود.
کلاسهای وب نوازان به صورت کاملا خصوصی و تنها با حضور استاد و هنرجو به صورت آنلاین برگزار میشود. به این شکل شما هر سوالی که داشته باشید به سادگی میتوانید از استاد بپرسید و همان لحظه پاسختان را دریافت کنید. در نهایت اگر مایل هستید تا اطلاعات بیشتری کسب کنید و یا نیاز به راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی دارید می توانید روی کمک کارشناسان ما حساب باز کنید.
سوالات متداول
- بهترین نوع تنبک برای اجراهای صحنهای چه نوع تنبکی است؟ برای اجراهای صحنهای و نوازندگان حرفهای بهترین تنبک، تنبک چوبی بزرگ است که روی دهانهی آن پوست طبیعی کشیده شده باشد.
- تفاوت تنبک چوبی و فایبرگلاس چیست؟ تنبکهای چوبی، صدای گرم و عمیقی دارند و به همین دلیل برای اجراهای صحنهای و حرفهای مناسبتر هستند. البته که قیمت بالاتری نسبت به تنبکهای فایبرگلاس دارند و به شرایط محیطی مانند دما و رطویت نیز حساس هستند.
- مناسبترین تنبک برای کودکان و نوجوانان چه نوع تنبکی است؟ تنبک مناسب برای کودکان و نوجوانان، تنبکی است که متناسب با جثهی کودک باشد و وزن مناسبی داشته باشد، به طوری که کودک را حین نوازندگی خسته نکند. درواقع دست کودک برای زدن ضربه روی ساز باید به سادگی به پوست ساز برسد.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


