«آیا یادگیری پیانو بدون معلم شدنی است؟» این سوال در آغاز آموزش پیانو، ذهن خیلی از هنرجویان و علاقهمندان به پیانو را درگیر میکند. هدف ما هم در این مطلب این است که به این شیوهی یادگیری از زاویای مختلف بپردازیم و مزایا، معایب و چالشهای آن را بررسی کنیم. به محدودیتهای این شیوهی آموزشی اشاره کنیم و همچنین راهحلهایی برای مشکلات پیشرو پیشنهاد دهیم.
برای اینکه بتوانیم به این سوال از جوانب مختلف بپردازیم، سراغ مینو عزیز که تجربهی آموزش خودآموز پیانو را دارد، رفتیم و با او مصاحبه ای کردیم. پس اگر شما هم به فکر آموزش خودآموز پیانو هستید، این مطلب را تا انتها مطالعه کنید.
چه شد که سراغ یادگیری پیانو بدون معلم و به شکل خودآموز رفتید؟
من از وقتی که یادم می آید عاشق صدای پیانو بودم. یک روزی تصمیم گرفتم که صرفا شنونده نباشم و خودم شروع به یادگیری این ساز بکنم. با شوق و ذوق زیادی پیانو خریدم و همه چیز برای یادگیری پیانو، آماده بود. آن سالها، همه تصور میکردند که برای یادگیری موسیقی، مخصوصا پیانو، حتما باید در کلاسهای حضوری شرکت کرد و زیر نظر معلمهای باتجربه آموزش دید. ولی من وقت و هزینهی رفت و آمد برای شرکت در کلاس حضوری را نداشتم. مخصوصا اینکه آن سالها تعداد آموزشگاههای موسیقی کم بود و برای رفتن به آموزشگاه باید زمان زیادی را صرف میکردم. از طرف دیگر بچهها هنوز کوچک بودند و من هم شاغل بودم و وقت خیلی کمی داشتم.
با همهی اینها، چون عاشق پیانو بودم، عهد کردم که هرطور که شده، نواختن پیانو را یاد بگیرم. راستش نمیخواستم به کسی وابسته باشم، فکر میکردم که یادگیری تجربهای شخصی و آزاد است. میخواستم با آهنگهای مورد علاقهام تمرین کنم و هر وقت دلم خواست بنوازم و با هیچ برنامهی ثابتی محدود نشوم. به خاطر همین یادگیری پیانو را بدون معلم آغاز کردم. کلی کتاب و فیلم آموزشی تهیه کردم. هرچند که آن سالها وب فارسی هنوز رشد زیادی نکرده بود، ولی من انگلیسیام خوب بود و به سادگی به کلی منابع و فیلمهای آموزشی خوب دسترسی پیدا کردم.
اولش همه چیز خوب پیش میرفت و من خیلی خوب نت یاد میگرفتم. البته که انرژی و زمان زیادی را هم صرف میکردم و واقعا هم آدم صبوری بودم. البته وقتهای زیادی هم پیش میآمد که اشتباه میکردم و خودم متوجه میشدم که یک جای کار میلنگد ولی به خودم میگفتم با تمرین درست می شود.
مهمترین چالشهایتان در یادگیری پیانو بدون معلم چه بود؟
جالب است بدانید که وقتی دوستان و اطرافیانم، موفقیت من را در یادگیری پیانو به شکل خودآموز دیدند، تصمیم گرفتند که آنها هم به همین شیوه موسیقی یاد بگیرند. ولی خب علیرغم ذوق اولیهای که داشتند، خیلی زود خسته شدند و آن را کنار گذاشتند. آنوقتها من همیشه به آنها میگفتم که یادگیری پیانو به صورت خودآموز کاملا شدنی است ولی نباید چالشها و محدودیتهای این شیوهی آموزشی را نادیده بگیرید. مهمترین چالشهایی که من با آنها مواجه شدم، موارد زیر هستند:
نبود بازخورد حرفهای
یکی از مهمترین چالشهای من در یادگیری خودآموز، نبود بازخورد حرفهای بود. من این را به دوستانم هم میگفتم که هرچقدر هم که شما از منابع آموزشی باکیفیتی استفاده کنید ولی چون استاد بالای سرتان نیست که روی نوازندگیتان نظارت کند، احتمال خطا بسیار زیاد است. چون یکی از مهمترین نقشهای استاد، رفع اشتباهات در نواختن پیانو است. زمانی که استادی وجود نداشته باشد، این اشتباهات به قوت خود باقی میمانند و چه بسا تقویت هم بشوند. کاملا طبیعی است که به مرور زمان این اشتباهات به عادت تبدیل شوند و در نهایت نوازندگی شما را با نقص مواجه کنند.
خود من در طرز انگشتگذاری، میزان فشار کلاویهها، زاویهی مچ، اجرای برخی نتها و تکنیکها، برایم سوال ایجاد میشد. گاهی هم پیش میآمد که متوجه میشدم تکنیک خاصی را این همه مدت اشتباه اجرا میکردهام. بماند که، اصلاح همان اشتباه کلی از من وقت و انرژی میگرفت. راستش آن وقتها متوجه نبودم که این جزئیات چقدر روی کیفیت صدا موثر هستند.

افت انگیزه
بدون شک استاد خوب، کسی است که در روند آموزش، نقش روانشناس را نیز بازی کند. یعنی با توجه به خلقیات هنرجو، واکنشهای مختلفی داشته باشد. گاهی هنرجو دچار افت انگیزه میشود و استاد با یادآوری میزان پیشرفتهایش مانع از کاهش انگیزهی او میشود. گاهی هنرجو تنبلی میکند و استاد میتواند او را وادار به تمرین کند. گاهی نیز هنرجو دچار اضطراب و استرس میشود و هیچکس به اندازهی استاد نمیتواند او را آرام کند و … . با اینحال یکی از چالشهای آموزش خودآموز پیانو، نبود استادی است که بتواند این کارها را در موقعیتهای مختلف انجام دهد. به همین دلیل در این شیوهی آموزشی، حفظ انگیزه و استمرار در تمرین بسیار مشکل است.
من وقتهایی که تمرینهایم طولانی میشد، دچار افت انرژی و انگیزه میشدم. بارها پیش میآمد که درسهای قبلی را از صفحهی اول به خوبی می نواختم ولی وقتی به درس جدید میرسیدم با چند اشتباه کوچک، انگیزهام را از دست میدادم. حتی گاهی دچار این حس میشدم که نکند استعداد یادگیری پیانو را ندارم! هرچند که در طول زمان متوجه شده بودم که من واقعا استعداد موسیقایی دارم، ولی وقتهایی که انگیزه نداشتم، این فکرها توی سرم میچرخید. به خاطر همین افت انگیزه را یکی از چالشهای مهم آموزش خودآموز میدانم.
کند شدن پیشرفت
طبیعی است که اگر شما به استاد دسترسی نداشته باشید که به شما بازخورد بدهد و تشویقتان کند، به کندی، پیشرفت خواهید کرد. درواقع امکان تکرار اشتباهات در شیوهی آموزش خودآموز پیانو زیاد است و رفع این اشتباهات، زمان زیادی از هنرجو میگیرد. خود من که چندین سال است به شکل خودآموز پیانو یاد میگیرم، پیشرفت زیادی نکردهام. درحالیکه اگر همین مدت زمان را زیرنظر استاد آموزش دیده بودم، الان در سطوح پیشرفته مینواختم.
چطور توانستید چالشهای آموزش خودآموز پیانو را مدیریت کنید؟
خب همانطورکه گفتم با چالشهای زیادی در یادگیری به شکل خودآموز، دستوپنجه نرم کردم ولی به مرور زمان یاد گرفتم که به چه شکلی میتوانم از پس این چالشها بربیایم. من اصولا کارهای زیر را انجام میدادم.
فیلمبرداری از نوازندگی خود
اصولا وقتی که آدم مینوازد، متوجه ایرادها ونواقص نمیشود. به همین دلیل نوازندگیام را ضبط میکردم و آن را بارها تماشا میکردم و تازه آنوقت متوجه ایراداتم میشدم.
هدفگذاری کوچک و قابل دستیابی
راستش اولش که شروع به یادگیری کردم، ذوق زیادی داشتم و میخواستم یکشبه راه صد ساله را بروم. به خاطر همین خیلی به خودم سخت میگرفتم و برنامههای تمرینی طولانیمدتی برای خودم میچیدم. بعد از اینکه متوجه شدم این شیوه جواب نمیدهد، به هدفهای کوچکتر روی آوردم. مخصوصا چون تنها بودم و هیچ استادی بالای سرم نبود که راهنماییام کند، باید آرامآرام و به تدریج پیش میرفتم.
ایجاد عادت تمرین منظم
من اگر توانستم تا همین حد در آموزش خودآموز پیانو رشد کنم، مدیون عادتهای خوبی هستم که برای خودم ساخته بودم. مثلا من هر روز هرچند کوتاه تمرین میکنم، طوریکه اگر یک روز حتی 10 دقیقه تمرین نکنم، شب نمیتوانم راحت بخوابم. همچنین من عادت به شنیدن موسیقی داشتم و بعد از اینکه آموزش پیانو را شروع کردم به شکل جدیتر و هدفمندتر موسیقی گوش کردم. به خاطر همین الان گوش موسیقاییام قوی است. همچنین من همیشه مشتاق هستم که از پیانیستهای معروف یاد بگیرم به همین دلیل از عادتهای پیانیستهای موفق هم الگوبرداری میکنم.
آیا یادگیری خودآموز پیانو واقعا بدون هزینه است؟
جواب این سوال بستگی به این دارد که منظور شما از هزینه چیست؟ درواقع اگر منظورتان فقط هزینههای مادی است، خب قطعا آموزش پیانو به شکل خودآموز هزینهای ندارد. ولی خب، هرچند که آموزش خودآموز پیانو از نظر مالی، مقرون به صرفه است، ولی آیا از نظر زمان هم همینطور است؟ یا از نظر کیفیت مباحثی که هنرجو یاد میگیرد چطور؟ علاوهبراین، سرعت پیشرفت در یادگیری پیانو با استاد و بدون استاد، اصلا قابل مقایسه نیست.
تجربهی من نشان میدهد که یادگیری پیانو بدون معلم، هزینههای بیشتری دارد زیرا کندتر پیش میرود. همچنین امکان شکلگیری عادتهای اشتباه، بیشتر است. علاوهبراین، استاد و آموزشگاهی هم وجود ندارد که بخواهد در مواقع ضروری انگیزه بدهد. در یک کلام مهمترین چیزی که هزینهای که من در شیوهی خودآموز هزینه کردم، این بود که سالها وقتم را صرف یادگیری مباحثی کردم که با وجود استاد خیلی سریعتر میتوانستم آنها را یاد بگیرم. به هرحال سرعت یادگیری به شکل خودآموز و با وجود استاد قابل مقایسه نیست.

برای یادگیری پیانو به شکل خودآموز از چه منابعی استفاده کردید؟
چون که در شیوهی یادگیری خودآموز، استاد وجود ندارد، منابع آموزشی، اهمیت خیلی زیادی پیدا میکنند. درواقع باید به نحوی جای خالی استاد و آموزشهای او با منابع معتبر پر شود. به همین دلیل، در این شیوه من از چندین منبع متنوع استفاده کردم که شامل موارد زیر هستند:
کتابهای آموزشی
برای آموزش پیانو، کتابهای بسیار متنوعی وجود دارد. با اینحال برای افراد مبتدی که میخواهند بدون حضور استاد و به شکل خودآموز، نواختن پیانو را یاد بگیرند، شاید فهم کتابهای تئوری پیانو در ابتدا سخت باشد. برای من در ابتدا برخی از کتابها خیلی سخت بودند. من برای یادگیری خودآموز این ساز، از کتابهای زیر استفاده کردم.
- Alfred’s Basic Piano Library
- John Thompson’s Easiest Piano Course

ویدئوهای آموزشی
منبع دیگری که به من در یادگیری پیانو خیلی کمک کرد، ویدئوهای آموزشی بودند. از ویدئوهای رایگان گرفته تا آموزشهایی که در سطح وب فروخته میشوند، استفاده کردم. از جمله کانالهای رایگان آموزش پیانو در یوتیوب میتوانم به کانالها زیر اشاره کنم که آموزشهای ساختاریافتهای را ارائه میدهند.
- Piano Lessons On The Web
- Lypur
اپلیکیشنها و نرمافزارها
در سالهای اخیر هم گاهی از اپلیکیشنها و نرمافزارهای آموزش پیانو استفاده میکردم. البته این اپلیکیشنها برای من بیشتر جنبهی سرگرمی داشت و وقتهایی که انگیزهام را از دست میدادم از آنها استفاده میکردم. من از اپلیکیشنهای زیر استفاده میکردم:
- Simply Piano
- Yousician
- Flowkey
چه شد که به آموزش آنلاین پیانو روی آوردید؟
راستش همه چیز زیر سر پسرم بود! یعنی توی این سالها که من خودم آموزش میدیدم و تمرین میکردم، پسرم هم یکجورهایی عاشق پیانو شد. یک روز که حسابی درگیر مسائل مهاجرت و پذیرش گرفتن از دانشگاههای مختلف بود، گفت میخواهم نواختن پیانو را یاد بگیرم. پسرم آن روزها به موسیقی روی آورد تا کمی حالش بهتر شود. او از همان اول میخواست که با استاد پیش برود ولی برای شرکت در کلاس حضوری زمان، نداشت. تا اینکه در آکادمی وب نوازان ثبتنام کرد و آموزشش را به شکل آنلاین شروع کرد. راستش من اوایل به این شیوهی آموزش بدبین بودم، ولی گاهی از سر کنجکاوی به کلاس آنلاین پسرم سرک میکشیدم. تا این که به تدریج از این شیوه خوشم آمد، ولی با وجود اصرارهای پسرم زیر بار آموزش آنلاین نمی رفتم. تا این که پسرم مهاجرت کرد و من فقط برای این که تعداد جلسات باقی مانده از ترم او را تمام کنم، یه جای او در کلاس آنلاین شرکت کردم. بعد از آن، آنقدر این شیوه به نظرم جذاب آمد که آموزشم را به این شکل ادامه دادم.

به نظر شما، مزایای آموزش آنلاین پیانو در آکادمی وب نوازان چیست؟
راستش به نظر من، بین شیوهی یادگیری بدون معلم پیانو با روش آنلاین که استاد حضور دارد، تفاوتهای زیادی وجود دارد. یعنی درواقع مزایای آموزش موسیقی آنلاین بسیار بیشتر و قابلتوجهتر است.
بدون محدودیت مکانی و قابل دسترسی از تمام نقاط جهان
به نظر من اولین و مهمترین مزیت آموزش آنلاین موسیقی، نداشتن محدودیت مکانی است. چون یکی از مهمترین عواملی که من سالها پیش، آموزش خودآموز را به آموزش حضوری ترجیح دادم، دور بودن آموزشگاه و ترافیک سطح شهر بود. به خاطر همین حالا که میتوانم از گوشهی خانهام در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنم و از بازخورد استاد بهرهمند شوم، واقعا برایم لذتبخش است.
نداشتن محدودیت مکانی برای هنرجویان خارج از کشور هم یک فرصت خیلی خوب است. برای مثال پسر من بعد از مهاجرتش، آموزشش را ادامه داد.
مقرونبهصرفه
کلاس آنلاین موسیقی نسبت به کلاسهای حضوری کمهزینهتر هستند. مخصوصا این که هزینهی رفتوآمد هم حذف میشود. به نظرم این موضوع برای مهاجران بسیار مهم است. چون کلاسهای حضوری پیانو در کشورهای خارجی، هزینههای بالایی دارند و اصولا هر کسی از پس هزینههای آن برنمیآید. در مقابل، دورههای آنلاین وب نوازان، با هزینهی بسیار کمتری نسبت به دورههای حضوری برگزار میشوند.
پسر من دقیقا به همین دلیل توانست بعد از مهاجرتش، آموزشش را ادامه بدهد.
انعطافپذیری کامل در زمان
یکی از مزایای دوستاشتنی آموزش آنلاین، انعطافپذیری در زمان کلاس است. راستش کلاس من تا نیمههای ترم در یک ساعتی برگزار میشد و به دلیل برخی مسائلی که برایم پیش آمد نتوانستم در آن ساعت در کلاس شرکت کنم. ولی تیم پشتیبانی وب نوازان خیلی سریع این مشکل را برای من حل کردند و با استاد هماهنگیهای لازم را انجام دادند تا کلاس من در ساعتی که برای من مقدور بود، برگزار شود.
البته که من الان بازنشسته هستم و این موضوع خیلی دردسرساز نشده است برایم ولی به نظرم این انعطاف زمانی برای افراد شاغل، دانشآموزها و دانشجوها بسیار اهمیت دارد.
کیفیت بالای تصویر و صدا
کلاسهای موسیقی در آکادمی وب نوازان به شکل تصویری، خصوصی و کاملا تعاملی، در بستر گوگل کروم و از طریق سایت وب نوازان برگزار میشود. درواقع این آکادمی برای برگزاری باکیفیت و ساختارمند کلاسهایش، یک پلتفرم مختص موسیقی طراحی کرده است. به همین دلیل مشکل صدا و تصویر وجود ندارد. همچنین قابلیت ضبط و مشاهدهی فیلمها وجود دارد. راستش من بابت این قابلیت، واقعا رضایت دارم.
آموزش ساختاریافته و حرفهای
برخلاف تصور برخی افراد، دوره آنلاین موسیقی، تنها مجموعهای از ویدئوهای پراکنده نیست. بلکه در آکادمی وب نوازان، دوره به صورت تصویری و تعاملی طراحی شده است. استاد در کلاس حضور دارد و کلاس به شکل تصویری برگزار میشود و شما هرگونه سوالی که داشته باشید، میتوانید از استادتان بپرسید. آموزش مطالب نیز از پایهایترین مفاهیم، شروع میشوند و بهتدریج، هنرجو با تکنیکها، قطعات پیچیدهتر و تئوری موسیقی آشنا میشود. همچنین هرگونه مشکل، به سرعت پیگیری میشود. پشتیبانی دائمی هم از سمت تیم پشتیانی و هماهنگکننده وجود دارد.
مناسب برای کودکان
یکسری از دوستانم هستند که خیلی دوست دارند، بچههایشان موسیقی یاد بگیرند ولی وقت بردن و آوردن او را به آموزشگاه ندارند. حتی یکی دو تا از آنها از من خواستند که به بچههایشان راه و روش آموزش خودآموز را یاد بدهم! ولی راستش من همیشه به آنها میگفتم که شیوهی خودآموز، روش خوبی برای بچهها نیست.
حالا از وقتی که با آموزش آنلاین آشنا شدهام این شیوه را به آنها پیشنهاد میدهم. چون هم بچهها موسیقی یاد میگیرند و هم لازم نیست پدر و مادر از کار و زندگی بیفتند که او را به آموزشگاه ببرند.

اگر به عقب برگردید، هنوز هم آموزش خودآموز را انتخاب میکنید؟
واقعیت این است، آن سالها که من شروع به یادگیری پیانو کردم هنوز آموزش آنلاینی وجود نداشت. با اینحال من آن روزها شاغل بودم و زمانی برای شرکت در کلاس حضوری را نداشتم و برایم انعطاف زمانی در آموزش مهم بود. همچنین میخواستم که در خانهی خودم و کنار بچههایم باشم. از طرف دیگر نمیخواستم خیلی هزینه کنم. در نهایت آن زمان دسترسی به استاد خوب هم خیلی آسان نبود. به این دلایل من فکر کردم که آموزش پیانو بدون معلم، راهکار خوبی است.
اگر بخواهم صادق باشم، یادگیری خودآموز بد نیست. حتی برای کسی که انضباط بالایی دارد، وقت زیادی صرف تمرین میکند و از گوش قوی برخوردار است، میتواند مفید باشد. اما مشکل اصلی، نبود بازخورد فوری است. وقتی معلمی نیست تا اجرای شما را ببیند، اشتباهها تبدیل به عادت میشوند و اصلاح عادت، همیشه سختتر از یادگیری از صفر است.
درواقع هرچند که در آموزش خودآموز، آزادی زیادی داشتم، اما این آزادی گاهی باعث سردرگمی بیشتر من میشد. از بین کلی کتاب و ویدئو باید کتابی را که به درد سطح من میخورد، انتخاب میکردم که کار آسانی نبود. خب از نظر سطح پیشرفت هم واضح است که آموزش زیرنظر استاد، سریعتر نتیجه میدهد.
در یک کلام آموزش خودآموز، امکانپذیر است اما باید صبوری، تمرین زیاد، سردرگمی و آزمونوخطا را به جان خرید. به همین دلیل اگر آن سالها که من شروع به یادگیری پیانو کردم، آموزش آنلاین وجود داشت حتما، این شیوه را انتخاب میکردم.
نتیجهگیری
در نهایت طبق گفتههای مینو عزیز، یادگیری پیانو بدون معلم، هرچند که سخت است ولی تا یک سطحی امکانپذیر است. اما در این شیوه نباید انتظار داشته باشید که سریع به نتیجه برسید. همچنین باید برای روبهرو شدن با چالشهای زیادی آماده شوید.
با اینحال آموزش آنلاین موسیقی نقطهی تعادل بین آموزش حضوری و خودآموز است. آموزش آنلاین همان راهحلی است که به شما امکان میدهد بدون نیاز به رفتوآمد، بدون وابستگی به مکان و زمان خاص، از آموزش یک استاد خوب بهرهمند شوید. این سبک یادگیری، بهویژه برای آن دسته از هموطنانی که در خارج از کشور زندگی میکنند و به دنبال آموزش باکیفیت به زبان فارسی هستند، بسیار ارزشمند است.

پس یادگیری پیانو بدون شرکت در کلاس حضوری، دیگر یک رؤیا نیست؛ بلکه واقعیتی است در دسترس! شما چه در تهران زندگی کنید، چه در یک شهر کوچک یا در اروپا، آمریکا، استرالیا و شرق آسیا، امکان یادگیری اصولی پیانو را دارید. زیرا آموزش آنلاین پیانو، به شما این فرصت را میدهد که بدون وابستگی به زمان و مکان، موسیقی را وارد زندگیتان کنید. همهی اینها با درخواست راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی از تیم پشتیبانی وب نوازان، آغاز میشود.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


