اصولا هنرجویان مبتدی پیانو در آغاز آموزش، آنقدر هیجانزده هستند که به تنها چیزی که فکر نمیکنند، نحوهی نگهداری از پیانو است. درحالی که بیجا نیست اگر بگوییم که پیانو شما مانند موجود زندهای است که بیتوجهی به آن میتواند صدایش را ضعیف و دلخراش کند. درواقع شما تنها زمانی میتوانید صدای پرشکوه و دلنشینی با سازتان تولید کنید که به خوبی از آن مراقبت کنید. پیانو شما چه آکوستیک باشد و چه دیجیتال، نیاز به مراقبت اصولی دارد. فکرش را بکنید با وجود صرف هزینههای زیاد، به دلیل یک جابهجایی نادرست یا بیاحتیاطی در برابر رطوبت، سازتان دچار مشکل شود. دقیقا برای جلوگیری از چنین رخدادهایی تصمیم گرفتیم این مطلب را بنویسیم. پس اگر با اصول نگهداری و مراقبت از ساز پیانو آشنا نیستید، با مطالعهی این مطلب، کارتان راه میافتد.
چرا نگهداری از پیانو اهمیت دارد؟
شما همزمان با آغاز آموزش پیانو باید بدانید که پیانو ساز ظریفی است و به همین دلیل مراقبت از آن اهمیت زیادی دارد. فرقی ندارد که پیانو شما آکوستیک باشد یا دیجیتال، به هرحال باید از سازتان به خوبی مراقبت کنید. پیانوی آکوستیک به دلیل داشتن، بیش از ۸۸ کلاویه، چکشها، سیمها و صفحهی صدا بهطور هماهنگ با هم کار میکنند و کوچکترین تغییر در شرایط محیطی میتواند به صدا و عملکرد آنها آسیب بزند. همچنین در پیانوی دیجیتال هم اگرچه خبری از سیم و چکش نیست، اما مدارهای الکترونیکی، بلندگوها و کلاویههای حساس نیازمند مراقبت هستند. به طور کلی اگر از سازتان بهدرستی مراقبت کنید:
- عمر مفید آن افزایش مییابد.
- هزینههای تعمیر یا کوک کاهش پیدا میکند.
- صدای ساز همیشه شفاف و دقیق باقی میماند.
- انگیزهی شما برای تمرین و یادگیری بیشتر میشود.
اصول نگهداری از پیانو دیجیتال و آکوستیک
اکنون که با اهمیت مراقبت از ساز پیانو خود آشنا شدهاید، احتمالا دوست دارید بدانید که چطور و با چه روشهایی میتوانید از سازتان به درستی مراقبت کنید. در این بخش به تمامی مواردی که ساز شما با رعایت آنها، صدای خوبی خواهد داشت اشاره میکنیم.
حمل پیانو
اصولا مراقبت از پیانو با حمل صحیح و نحوهی جابهجایی آن آغاز میشود. احتمال قوی، شما هم یادگیری پیانو را با خرید این ساز آغاز کردهاید و حالا باید آن را به سلامت از فروشگاه به خانهتان منتقل کنید. شاید هم از قبل این ساز در خانهتان وجود داشته و حالا که شما قصد یادگیری آن را دارید، تصمیم دارید مکان آن را جابهجا کنید. در هر دو صورت، باید این کار را با دقت و توجه زیادی انجام دهید.
فراموش نکنید که حمل پیانو یک تخصص محسوب میشود، زیرا پیانوها تجهیزات حساسی هستند و دارای قطعاتی با ظرافتهای زیبا میباشند. حمل پیانو باید به طور صحیح، حرفهای، تکنیکی و با تسمههای مخصوص صورت بگیرد. اگر پیانو به طرز صحیحی جابهجا نشود، احتمال بروز مشکلاتی مانند زخمی شدن بدنه ساز، ترک برداشتن دک یا شل شدن گوشیها را به همراه دارد. در این صورت همهی هزینه و زمانی را که صرف به دست آوردن این ساز زیبا و گرانبها کردهاید، به راحتی از بین میرود.
مکان مراقبت از پیانو
بعد از خرید پیانو و حمل صحیح و ایمن آن به خانه، نوبت به تعیین محل قرارگیری ساز میرسد. مکان نگهداری پیانو اهمیت زیادی دارد و نباید این موضوع را سرسری بگیرید. زیرا ساز حساسی است و باید در برابر سرما، گرما، تابش نور خورشید، گردوغبار، رطوبت و … از آن به درستی مراقبت کنید. به طور کلی، قرار دادن پیانو در شرایط نامساعد محیطی و هوایی میتواند در کوک و تنظیمات این ساز اثر بگذارد. پس پیانو را نزدیک پنجرهی آفتابگیر، بخاری، شومینه یا کولر قرار ندهید. تغییرات ناگهانی دما و تابش مستقیم نور خورشید به چوب، آسیب جدی به آن وارد میکند. بهترین مکان، دیواری داخلی در اتاق است که در معرض جریان مستقیم هوا نباشد.
توجه به دما و رطوبت مناسب
نکتهی دیگر در نظر گرفتن دمای مناسب برای پیانو است. محلی که پیانو خود را در آن قرار میدهید باید دما و رطوبت متعادلی داشته باشد. همچنین باید از ساز خود در برابر تغییرات ناگهانی دما و رطوبت مراقبت کنید. این موضوع در زمان تغییر فصل اهمیت زیادی پیدا میکند. مناسبترین دما برای نگهداری از پیانو بین 18 تا 27 درجهی سانتیگراد و بهترین رطوبت 50 الی 60 درصد است.
اهمیت توجه به این موضوع به این دلیل است که رطوبت زیاد و تغییرات زیاد دما روی عملکرد سیمها و چکشهای پیانو آکوستیک، تأثیر منفی میگذارد. از طرف دیگر، مدارهای الکترونیکی پیانو دیجیتال بسیار حساس هستند و رطوبت بالا میتواند به بردهای داخلی آن آسیب برساند.
نگهداری و تمیز کردن پیانو
نکتهی دیگری که برای نگهداری از پیانو دیجیتال و آکوستیک خود باید به آن توجه کنید، تمیز کردن مرتب آن است. تمیز کردن پیانو کار خیلی سختی نیست و با رعایت کردن یکسری نکات میتوانید آن را کاملا تمیز نگه دارید. در این صورت میتوانید انتظار داشته باشید که سازتان سالهای سال کار کند و صدای خوبی داشته باشد.
یکی از شایعترین موارد، نشستن گردوغبار بر سطح ساز و نفوذ به قسمتهای داخلی آن است. وجود گردوغبار روی سیمها، قطعات اکشن و درون مکانیسم پیانو در طولانیمدت باعث ایجاد اختلال در عملکرد این قسمتها میشود و کیفیت صدای ساز را پایین میآورد. برای جلوگیری از این مشکل میتوانید از پوششهای مخصوص روی سیم پیانو استفاده کنید.
برای تمیز کردن پیانوی خود باید از دستمالهای پنبهای و نرم و یا از پارچههای مخصوص این کار استفاده کنید. این پارچهها دارای مواد خاصی هستند و هنگام برخورد با پیانو به علت الکتریسیته گردوغبار را به خود جذب میکنند. علاوهبراین، چربی و عرق موجود در انگشتان میتواند به راحتی گردوخاک را به خود جذب کند و باعث کثیف شدن کلاویهها شوند. برای تمیز کردن کلاویهها هم میتوانید پارچهای نرم را به مقدار بسیار کمی مرطوب کنید و به آرامی روی کلیدها و سطح اطراف آن بکشید.
تمیز کردن پیانو با دستمال کاغذی، روشی نامناسب برای نظافت این ساز است. همچنین هیچگاه از مواد شویندهی شیمیایی یا الکل استفاده نکنید. ضمن اینکه از اسپری کردن مواد شوینده یا آب به همه جای ساز جلوگیری کنید، چون کنارهی کلیدهای پیانو، فاقد روکش هستند و نفوذ آب و مواد شوینده به داخل آنها، برای ساز مضر است.
عدم قرار دادن هرگونه شی بر روی پیانو
بر روی پیانو نباید هر چیزی قرار بگیرد چرا که قرار دادن اشیا یا هر وسایل تزیینی دیگری باعث خسارت زدن به درب، رویه و رنگ آن میشود. اگر پیانو شما، آکوستیک است باید به این موضوع اهمیت زیادی بدهید. چون رطوبت یا سنگینی میتواند به صفحهی صدا آسیب بزند.
کوک پیانو
پیانو مانند بقیه سازها برای داشتن صدای خوب و دلنشین نیاز به کوک دارد. کوک کردن پیانو نسبت به سازهای دیگر سخت و پیچیدهتر است. زیرا این ساز بیش از 230 سیم دارد که این موضوع کوک آن را تخصصی میکند. البته خبر خوب این است که پیانو کوک پایداری دارد و نسبت به سازهای دیگر، دیرتر به کوک مجدد نیاز پیدا میکند. به طورکلی، ساز پیانو را نباید مدام کوک کنیم، بلکه باید طی زمانبندی منظم و دقیق آن را تنظیم کنیم تا طول عمر بیشتر و صدای بهتری داشته باشد. البته همهی این نکات مربوط به پیانو آکوستیک است و اگر ساز شما دیجیتال است، چون نیازی به کوک ندارد، خیالتان از این جهت آسوده باشد.
تعمیر و سرویس به موقع ساز
اگر به مدت طولانی از پیانوی خود استفاده میکنید، ممکن است به مرور زمان دکمهها، صفحه نمایش دیجیتال، کلاویه و بقیه اجزای کیبورد به مشکل بخورند. اگر چنین اتفاقی برای دکمه یا کلاویهی پیانو شما پیش آمد باید خیلی سریع اقدام به تعمیر آن کنید. چون تمام قطعات پیانو، قابل تعمیر و تعویض هستند، از این نظر مشکلی در راستای پیدا کردن قطعه نخواهید داشت. ولی از آنجایی که هزینههای تعمیر و نگهداری پیانو آکوستیک زیاد است، توصیه میکنیم که به درستی از ساز خود مراقبت کنید تا به مرحلهی تعمیر نرسد.
استفادهی صحیح از کلاویهها و پدالها
نکتهی دیگری که برای مراقبت درست و اصولی از سازتان باید بدانید، استفادهی درست از کلاویهها و پدالها است. هنگام تمرین، فشار بیش از حد به کلاویهها وارد نکنید. قدرت صدا در پیانو از وزن دست و تکنیک صحیح میآید، نه از ضربههای شدید. پدالها را هم با فشار ملایم و کنترلشده به کار ببرید تا مکانیزم داخلیشان دچار آسیب نشود.
نکات کلی نگهداری از پیانو دیجیتال و آکوستیک
صرفنظر از اینکه ساز شما آکوستیک باشد یا دیجیتال، رعایت چند نکتهی ساده باعث افزایش طول عمر آن توصیه میشود:
- مکانهایی در خانه مانند موتورخانه، پارکینگ یا طبقات زیرزمین به دلیل گرما و رطوبت زیاد برای محافظت از پیانو مناسب نیستند.
- اگر روی پیانو موادی مانند لاک و موارد مشابه آن بریزد برای پاکسازی آن نباید هرگز از استون یا الکل استفاده کنید. زیرا باعث ایجاد خوردگی یا ذوب شدن کلاویهها میشود.
- برای جلوگیری از ورود گردوغبار به اجزای داخلی پیانو بهتر است که از کاورهای مخصوص پیانو استفاده کنید.
- برای کوک کردن پیانو از اساتید و افراد حرفهای و متخصص کمک بگیرید و سعی کنید در مواقع خرابی یا ایجاد مشکل ابتدا با یک متخصص مشورت کنید.
- مراقب باشید که کابلهای اتصال به هدفون، اسپیکر یا کامپیوتر در پیانوهای دیجیتال، بیش از حد کشیده یا خم نشوند. همچنین در صورت عدم استفادهی طولانیمدت، بهتر است کابلها جدا شوند.
- هنگام استفاده از پیانو دیجیتال، همیشه از آداپتور و تجهیزات برقی اصلی خود ساز استفاده کنید. استفاده از وسایل غیر استاندارد میتواند به مدارها آسیب بزند.
- فراموش نکنید که تمیز نگه داشتن دستها قبل از نوازندگی باعث افزایش طول عمر آن میشود.
- شاید برایتان جالب باشد، بدانید که تمرین منظم و درست، باعث میشود کلاویهها و پدالها روان باقی بمانند. سازهایی که مدتها بدون استفاده میمانند، بیشتر در معرض خرابی هستند.
تفاوت در نگهداری از پیانو دیجیتال و آکوستیک
هرچند که مراقبت از ساز یک امر بدیهی است و فرقی ندارد که ساز شما دیجیتال باشد یا آکوستیک، ولی با اینحال بین مراقبت از این پیانوها، تفاوتهایی وجود دارد.
کوک
پیانوهای آکوستیک نیاز به کوک منظم دارند، درحالیکه این موضوع در پیانوهای دیجیتال مطرح نیست.
حساسیت به رطوبت
در پیانوهای آکوستیک، چوب و سیمها بیشتر تحتتأثیر رطوبت هستند ولی در پیانوهای دیجیتال، رطوبت مدارهای الکترونیکی ساز را تهدید میکند.
هزینهی نگهداری
مراقبت از پیانوهای آکوستیک پرهزینهتر است، چون نیاز به کوک و گاهی تعمیرات مکانیکی دارند.
حملونقل
پیانوی دیجیتال سبکتر است و راحتتر جابهجا میشود. درحالی که پیانوهای آکوستیک حتما باید توسط افراد متخصص حمل شود.
نتیجهگیری
بدون شک بعد از مطالعهی این مقاله به اهمیت مراقبت از پیانو پی بردهاید و پاسخی برای سوال چگونه طول عمر پیانو را افزایش دهیم؟ پیدا کردهاید. میدانید که از سازتان باید مانند یک دوست ارزشمند مراقبت کنید. در این صورت میتوانید انتظار داشته باشید که سازتان هم با صدای زیبا و دلنشین سالهای سال برای شما بنوازد. فراموش نکنید که ساز سالم و خوشصدا، نهتنها انگیزهی شما را برای تمرین کردن بیشتر میکند، بلکه لذت موسیقی را نیز برایتان دوچندان میکند. به طور کلی محافظت از پیانو کار سختی نیست، اما نیازمند دقت و توجه مداوم است.
با این حساب اگر پیانوی آکوستیک دارید، مهمترین وظیفهی شما کنترل رطوبت و دمای محیط، کوک منظم و تمیز نگهداشتن ساز است. اما اگر پیانوی شما دیجیتال است، باید مراقب مدارها، کابلها و تمیزی کلاویهها باشید.
با وجود رعایت تمام این نکات اگر از سازتان استفاده نکنید و ننوازید، بیشتر دچار آسیب میشود. شرط اولیهی پیانونوازی هم یادگیری آن است. احتمالا شما هم به دلایلی مانند محدودیتهای مکانی و زمانی و یا داشتن دغدغهها و مشکلات مالی و یا شاید هم مسئولیتهای اجتماعی و خانوادگی، تا به حال فرصت یادگیری پیانو را نداشتهاید. اما اکنون میتوانید با امکاناتی که آموزش آنلاین موسیقی در اختیارتان میگذارد، از هرکجای دنیا و در هر زمانی که برایتان مقدور است، موسیقی یاد بگیرید. در این شیوهی آموزشی دیگر فرقی ندارد که شما در کجای این کرهی خاکی به سر میبرید، زیرا از همه جا، کلاس آنلاین موسیقی در دسترس شما است.
در این راستا ما در آکادمی موسیقی وب نوازان، با در پیش گرفتن آموزش آنلاین موسیقی سعی میکنیم که شرایط مناسبی را برای هنرجویانمان فراهم کنیم. تجربهی این سالها و نظرات هنرجویان سابقمان ثابت میکند که در این مسیر موفق بودهایم. اگر شما هم دوست دارید که یادگیری موسیقی را با ما تجربه کنید و یا نیاز به راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی دارید، ما در خدمتتان هستیم.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.
