احتمالا به عنوان کسی که اگر تازه یادگیری پیانو را شروع کرده وقتی پشت پیانو مینشینید کمی نگران میشوید و از خودتان میپرسید: «چطور باید با این ده انگشت، این همه کلاویه را بنوازم و نتها را درست اجرا کنم؟» البته که نگرانیتان کاملا بهجا است. مدیریت درست انگشتها روی کلاویههای پیانو و هماهنگ نگه داشتن آنها، اصلا کار آسانی نیست. ممکن است که یک دفعه انگشت شستتان روی کلید اشتباهی بنشیند، انگشت اشارهتان دیر حرکت کند و انگشت وسطتان بین راه گیج شود و نداند که الان باید کدام نت را اجرا کند.
اگر این تجربه را داشتهاید، باید بدانید که این موضوع کاملاً طبیعی است و تقریباً همهی هنرجویان مبتدی همین مسیر را طی میکنند. ولی چه باید کرد؟ پاسخ کوتاه است و ساده، باید شمارهگذاری انگشتان در پیانو را یاد بگیرید. چطور؟ در این مقاله به طور کامل به این موضوع میپردازیم.
چرا شمارهگذاری انگشتان در پیانو مهم است؟
بسیاری از هنرجویان مبتدی در آغاز آموزش پیانو نمیدانند که باید کدام انگشت را روی کدام کلاویه بگذارند و با ترتیب قرارگیری انگشتها هم آشنایی ندارند. پس اگر انگشتهای شما هم موقع نواختن کلاویهها گیج و سردرگم هستند و هر کدام ساز خودشان را میزنند، به خاطر این است که آنها را شمارهگذاری نکردهاید.
به همین دلیل یکی از اولین نکاتی که استادان پیانو آموزش میدهند، شمارهگذاری انگشتها است. این کار ساده، در نگاه اول شاید فقط یک تکنیک آموزشی باشد، اما در واقع پایهی اصلی پیشرفت سریع و جلوگیری از اشتباهات حرکتی در نوازندگی پیانو است.
دلیل اصلی شمارهگذاری انگشتها این است که هر انگشت نقش خاصی در اجرای نتها دارد و باید به شکل منظم روی کلاویهها حرکت کند. اگر شمارهگذاری رعایت نشود، هنرجو ممکن است هنگام نواختن قطعات ساده هم دچار سردرگمی شود و حتی عادتهای حرکتی اشتباهی در دستهایش ایجاد کند که بعدها اصلاح آنها بسیار سخت است.

بهطور خلاصه، اهمیت شمارهگذاری انگشتها در ساز پیانو به دلایل زیر است:
- کمک به اجرای روان ملودیها و آکوردها؛
- ایجاد نظم و هماهنگی حرکتی بین دو دست؛
- پیشگیری از خستگی و فشار غیرضروری روی دستها؛
- یادگیری سریعتر قطعات و درک بهتر از انگشتگذاری درست روی نتها.
احتمالا در برخی از نتهای موسیقی، دیدهاید که برخی از نتها با اعداد خاصی نشان داده شدهاند. این اعداد، شماره انگشتهایی است که آهنگساز به نوازنده پیشنهاد داده است. البته فقط چند نت در کل یک قطعه وجود دارد که برای استفاده از آنها، انگشت پیشنهادی داده میشود. زیرا معمولاً مشخص است که برای هر نت باید از کدام انگشت استفاده کرد، بنابراین آهنگساز معمولاً فقط برخی از نتها را که چندان واضح نیستند با شماره نشان میدهد. البته که این شماره انگشتان پیشنهاد شده، اجباری نیستند و بیشتر برای راهنمایی و کمک به هنرجویان است.

شمارهگذاری انگشتان در پیانو به چه صورت انجام میشود؟
حالا که با اهمیت و نقش شمارهگذاری انگشتها در افزایش سرعت یادگیری پیانو آشنا شدید، وقتش رسیده است که با نحوه شمارهگذاری انگشتان در پیانو آشنا شوید. به طورکلی انگشتان هر دست شما از 1 تا 5 شمارهگذاری میشود. به ترتیب 1 برای انگشت شست، انگشت اشاره شماره 2 و… در آخر 5 برای انگشت کوچک. بنابراین به جای اینکه هر دو دست را از 1 تا 10 شمارهگذاری کنید که کار را دشوارتر میکند، از یک مدل شمارهگذاری برای هر دو دست استفاده میشود.
سیستم شمارهگذاری انگشتها برای تدریس معلمها هم بسیار مفید است. زیرا با وجود سیستم شمارهگذاری، تدریس نیز سادهتر و سریعتر اتفاق میافتد. به این صورت هنرجو به مرور زمان به این سیستم عادت کرده و یادگرفتن برایش آسان میشود. در ادامه تصویری آورده شده که به شما کمک میکند تا بهتر متوجه سیستم شمارهگذاری انگشتها شوید و این کار را راحتتر انجام دهید.

البته که ممکن است با وجود شمارهگذاری انگشتهایتان باز هم در انجام درست انگشتگذاری پیانو دچار اشتباه شوید. این موضوع در ابتدا آموزش طبیعی است. ولی حتما باید از انجام اشتباهات زیر خودداری کنید:
- کلاویهها را محکم فشار ندهید.
- شست خود را سفت نگه ندارید و اجازه دهید که روی کلاویهها روان و نرم حرکت کند.
- ممکن است بعضی وقتها حوصله نداشته باشید و با هر انگشتی که راحت بودید، نتها را اجرا کنید. این کار در قطعات ساده شاید برایتان مشکلی ایجاد نکند ولی در اجرای قطعات پیچیده قطعا با چالشهای جدی مواجه میشوید.
نتیجهگیری
پس همانطورکه متوجه شدید، در درجهی اول، انگشتهای شما باید شمارهگذاری شوند تا به شما در شناسایی انگشتانی که باید روی یک نت خاص یا مجموعهای از نتها استفاده شود، کمک کنند. هرچند که این تکنیک در مقایسه با سایر تکنیکهای پیانونوازی ساده است ولی جزء پایهایترین تکنیکها است و به شما در اجرای سایر تکنیکها نیز کمک میکند. هنرجویانی که از همان ابتدا به این موضوع اهمیت میدهند، خیلی سریعتر پیشرفت میکنند و کمتر دچار عادتهای حرکتی اشتباه میشوند.
در نهایت اگر میخواهید از همان ابتدا کاملا اصولی پیانو را یاد بگیرید و زیرنظر استاد خوب و کاردرستی آموزش ببینید، روی آکادمی وب نوازان حساب باز کنید. ما در وب نوازان از اساتید باتجربه و باسوادی کمک میگیریم که دغدغهشان آموزش درست و اصولی است. به همین دلیل از همان ابتدا از الفبای نوازندگی پیانو شروع میکنند و به مرور و پلهبهپله و با صبر و آرامش مسیر آموزش را پیش میبرند. همچنین اگر خارج از کشور زندگی میکنید و یا در ایران هستید و از محدودیت زمانی برخوردار هستید و قصد آموزش آنلاین موسیقی را دارید، جای درستی آمدهاید.

ما از سال 1396 آموزش آنلاین موسیقی را شروع کردهایم و در طی این سالها، تجربهی لازم را برای برگزاری هرچه بهتر کلاس آنلاین موسیقی به دست آوردهایم. پس از بابت کیفیت آموزش و برنامهی آموزشی خیالتان راحت باشد. اگر هنوز شک و تردید دارید و یا سوالهای زیادی ذهنتان را درگیر کرده است، میتوانید از راهنمایی تخصصی و رایگان کارشناسان ما بهرهمند شوید و با خیال آسوده آموزش خود را آغاز کنید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


