مهاجرت به کشور دیگر، ماجراهای زیادی دارد و من هم مثل هر ایرانی مهاجر دیگر با چالشهای زیادی دستوپنجه نرم کردهام ولی یکی از چیزهایی که هیچوقت فکر نمیکردم برایم چالشساز شود، زنگ زدن سیمهای سنتورم بود.
6، 7 سالی میشود که به استرالیا مهاجرت کردهام و برای اینکه بتوانم بعضی از لحظههای سخت را تحمل کنم و از فضای ایران هم خیلی دور نباشم، شروع به آموزش سنتور کردم. مدتی بود که به دلیل مشغلههای زیاد فرصت نمیکردم که تمرین کنم. تا اینکه یک روز تعطیل بارانی که حسابی دلم گرفته بود و واقعا دلتنگ بودم، رفتم سراغ سنتورم و همین که در جعبهی ساز را باز کردم؛ دیدم که روی سیمهای سازم، لکههای ریز قهوهای رنگی افتاده است. بهتزده و مستأصل به سنتورم خیره شدم و نمیدانستم که با این سیمهای زنگزده چه کار کنم!
دلیل زنگ زدن سیمهای سنتور چیست؟
راستش وقتی که در تهران بودم، سه تار میزدم و هیچوقت پیش نیامده بود که سیمهای سازم زنگ بزنند و این اتفاق برایم تازگی داشت. یعنی میدانستم که زنگزدگی واکنش طبیعی فلز با رطوبت و اکسیژن است، ولی فکرش را هم نمیکردم که در عرض چند هفته این اتفاق برای سازم بیفتد و سیمهای سازم کامل از کار بیفتند.
چیزی که من آن را دستکم گرفته بودم، تفاوت آبوهوایی ایران و استرالیا بود. در ایران و مخصوصا در شهرهایی با آبوهوای خشک، احتمال زنگ زدن سیمهای ساز خیلی کم است. ولی در کشوری مثل استرالیا، مخصوصاً در شهری که من زندگی میکنم و دریا بغل گوشم است، میزان رطوبت بالاست و این رطوبت بالا باعث میشود که فلز سیمها به مرور اکسید شود. دقیقا به همین دلیل آبوهوای مرطوب، مهمترین علت زنگ زدن سیمهای سنتور است.
اشتباه رایج هنرجویان مبتدی در مراقبت از سنتور در مناطق مرطوب
یکی از نکاتی که برای نگهداری اصولی از انواع سازهای موسیقی از جمله ساز سنتور، روی آن تأکید میشود، نگهداری از ساز در کاور است. من هم حواسم به این موضوع بود و بعد از هربار تمرین ساز را داخل کاورش میگذاشتم و به خیال خودم از آن خوب مراقبت میکردم. ولی گویا صرف در کاور بودن ساز، کافی نیست، زیرا شرایط آبوهوایی دائمی نکتهی خیلی مهمتری است. بماند که کاور سازم، کاور مناسبی برای این شرایط آبوهوایی نبود. کاور سازم، کاور سادهی پارچهای بود و به خاطر همین رطوبت را بیشتر جذب میکرد. راستش واقعا پشیمان شدم که چرا موقع خرید ساز، یک کاور فایبرگلاس نخریدم!
علائم زنگ زدن سیم سنتور چیست؟
خوب است بدانید که لکهدار شدن سیمها، تنها علامت زنگزدگی سیمهای سنتور نیست و باید حواستان به علائم و نشانههای دیگر باشد تا بلایی که سر ساز من آمد، برای شما هم تکرار نشود. درواقع تغییر رنگ سیمها آخرین علامت زنگزدگی سیمها است و پیش از آن با علامتهای دیگر میتوانید پی به زنگ زدن سیمهای سازتان ببرید. پس اگر شما هم در منطقهای مرطوب زندگی میکنید، حتما به این نشانهها دقت کنید:
- سخت کوک کردن سنتور؛
- از بین رفتن درخشش فلز روی سطح سیم؛
- صدای گرفته یا خشخش هنگام نواختن؛
- تغییر رنگ سیمها به قهوهای یا خاکستری.
اگر یکی از این علائم را دیدید، یعنی زنگزدگی در مراحل اولیه است و باید سریع دستبهکار شوید.
چطور از زنگ زدن سیمهای سنتور جلوگیری کنیم؟
بعد از تجربه آن روز تلخ، با مشورت استادم و دوستهای استرالیاییام، چند راهکار مؤثر پیدا کردم که حالا تبدیل به قانون زندگی موسیقاییام شدهاند:
انتخاب کاور مناسب
اولین کاری که کردم این بود که به جای کاورهای ساده که خیلی راحت رطوبت را از خود عبور میدهند، یک هاردکیس فایبرگلاس خریدم تا همهجوره از سازم مراقبت کند. خوبی هاردکیس این است که علاوهبر مراقبت از ساز در برابر رطوبت، موقع حمل و جابهجایی هم ایمنتر است.
تمیز کردن سیمها بعد از تمرین
هرچند که استادم پیشتر هم تأکید کرده بود که بعد از تمرین حتما سیمهای سنتورم را با دستمال خشک و نرم، پاک کنم ولی من به این موضوع توجه نمیکردم. اما حالا که تجربهاش کردهام، میدانم که چربی، آلودگی و عرق دستها و …، قاتل پنهان سیمهای سنتور هستند. به خاطر همین بعد از هربار تمرین، با دستمال میکروفایبر، سازم را تمیز میکنم تا رد هیچ آلودگیای روی آن نماند.
دوری از پنجره و رادیاتور
راستش قبلا خیلی اهمیت نمیدادم که سازم را کجا میگذارم! یعنی همینکه در ارتفاع نباشد و یا اینکه یک جایی باشد که ضربه نبیند، برایم کافی بود. آن روز بارانی هم که سنتورم را برداشتم که بنوازم، در طبقهی پایین کمدم بود. یعنی از قصد آنجا گذاشته بودم که زیر دستوپا نباشد و ضربه نبیند. ولی خب حواسم نبود که دیوارکمد دیواریام همان دیوار بیرونی خانه است و رطوبت در بیشترین حالت ممکن است.
پس یادتان باشد که برای نگهداری درست از سنتورتان باید به دمای محیط هم توجه کنید. هرچند که من قربانی رطوبت زیاد شدم ولی ممکن است که محل زندگی شما خیلی خشک باشد و هوای خشک به سازتان آسیب بزند. پس سازتان را نه کنار پنجره بگذارید و نه نزدیک بخاری یا کولر.
کنترل رطوبت محیط
من در شهر مرطوبی زندگی میکنم و باید خیلی خیلی حواسم به میزان رطوبت خانه و مخصوصا جایی که سنتورم را آنجا نگهداری میکنم، باشد. به خاطر همین یک دستگاه رطوبتگیر در اتاقی که سنتورم آنجاست ، گذاشتهام و به طور مرتب رطوبت اتاق را بررسی میکنم. راستش برای من هزینهای که برای این دستگاه دادم خیلی کمتر از هزینهای است که برای تعویض سیمهای سنتورم پرداختم. چون در اینجا پیدا کردن یک فرد متخصص که بتواند سازهای ایرانی را بشناسد و سیمهای سنتور را به درستی عوض کند، خیلی سخت است.
استفاده از سیلیکاژل
یک کار کم هزینهای که پیشنهاد میکنم حتما انجام دهید، گذاشتن سیلیکاژل در داخل کاور سازتان است. سلیکاژلها همان دانههای ضد رطوبتی هستند که برای کفش و وسایل الکترونیکی هم استفاده میشود. این کار تا حد زیادی از زنگ زدن سیم سنتور جلوگیری میکند. با توجه به رطوبت محیط هم باید هر چند هفته یکبار آنها را عوض کنید.
اگر سیمهای سنتور زنگ زدند چه کار کنیم؟
همانطور که در بخش علائم زنگ زدن سیمهای سنتور اشاره کردم، سنتور یکباره زنگ نمیزند و علائمی دارد. پس اگر خیلی زود متوجه این علائم شوید میتوانید تا حدی جلوی ادامهی زنگزدگی را بگیرید. ولی اگر کار از کار بگذرد، دیگر هیچ راهی برایتان باقی نمیماند جز عوض کردن سیمهای سنتور. چون اصولا سیمی که زنگ بزند، کیفیت خودش را از دست میدهد و صدای دلنشین اولیهاش را نخواهد داشت. به خاطر همین چارهای جز تعویض سیمهای سنتور باقی نمیماند. البته که من کاملا شماهایی را که در خارج از ایران زندگی میکنید، درک میکنم. در خارج از ایران پیدا کردن لوازم جانبی سازهای ایرانی، سخت و دشوار است. البته این مشکل امروزه با وجود، فروشگاههای اینترنتی تا حد زیادی رفع شده است. مشکل اصلی پیدا کردن کسی است که سیمهای سنتور را برایتان عوض کند. اگر خودتان از پس این کار بربیایید که خیلی عالی است! ولی مشکل زمانی حاد می شود که شما هم مانند من نتوانید خودتان سیمهای سازتان را عوض کنید. مگر این که شانس بیاورید، در شهر محل زندگیتان فروشگاه ساز ایرانی وجود داشته باشد که هم سیم را از آنجا تهیه کنید و هم بدهید و آن را برایتان عوض کنند. خوشبختانه من خوششانس بودم و توانستم در ملبورن یک تعمیرکار سازهای ایرانی را پیدا کنم که سیمهای سنتورم را برایم عوض کند. همچنین وجود فروشگاههای سازهای ایرانی، خرید و سفارش سنتور از ایران را هم خیلی راحت میکنند.
نتیجهگیری
بعد از این تجربه، من واقعا حواسم به سازم هست و سعی میکنم اصول نگهداری از سنتورم را رعایت کنم. چون واقعیت این است که من هوای مرطوب اینجا را که نمیتوانم عوض کنم ولی میتوانم مراقبت از سنتور در مناطق مرطوب را یاد بگیرم. چون سازم را واقعا دوست دارم. این ساز رفیق و همراه شبهای تاریک و طولانی من است. گاهی که کم میآورم، صدای سنتورم همان صدایی است که دوست دارم بشنوم. حتی اگر فالش بنوازم؛ حتی اگر نتوانم یک سری تکنیکها را خوب اجرا کنم؛ حتی اگر خیلی ناشیانه بنوازم باز هم دوست دارم که صدای نوازندگی خودم را بشنوم. همان صدایی که از عمق وجودم میآید. البته که در این یکی دو ساله واقعا پیشرفت کردهام و همهاش را هم مدیون استادم و آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان هستم.
پیشنهاد میکنم اگر شما هم دنبال آموزش آنلاین موسیقی میگردید از خدمات وب نوازان استفاده کنید. من از این آکادمی راضی هستم چون کلاس آنلاین موسیقی وب نوازان در یک پلتفرم تخصصی موسیقی برگزار میشود و کیفیت تصویر و صدا کاملا واضح است. ضمن اینکه این آموزشگاه به من این امکان را میدهد که در گوشهی خانهام در ملبورن استرالیا بنشینم و از استادم در تهران، نواختن سنتور را یاد بگیرم.
جدای از تمام اینها، تیم پشتیبانی این آکادمی واقعا در فرآیند آموزش، همراه و همقدم هنرجو هستند، تا بهحال که تمام چالشها و دغدغههای من را در زمان کوتاهی حل کردهاند.
من برای شرکت در کلاسهای وب نوازان در ابتدا شک داشتم ولی زمانیکه با کارشناسان آنها صحبت کردم، خیالم کاملا راحت شد. پس شما هم اگر دوست دارید میتوانید با درخواست راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی شروع کنید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.
