افتادن پوست تار؛ تجربهای آشنا برای خیلی از هنرجویانی است که در شهرهای مرطوب زندگی میکنند. شهرهایی مثل وین! شهری که اسمش با کنسرت، سالنهای قدیمی، آهنگسازان بزرگ و تاریخ موسیقی گره خورده است. اما برای آرش، این همهی ماجرا نیست! برای او وین، شهریست با بارانهای طولانی، آبوهوای مرطوب و در نتیجه افتادن پوست تارش!
آرش چند سالیست که برای ادامهی زندگی و کار به وین مهاجرت کرده است. آموزش تار را از همان زمان که در ایران بود شروع کرد. وقتی که به وین مهاجرت کرد، تارش تبدیل به دوست، یار، رفیق و همراه همیشگیاش شد. یکجورهایی تار برای او صرفا یک ساز نیست، بلکه بخشی از هویت ایرانی او است. به خاطر همین هر اتفاق بدی که برای تارش میافتد ، انگار که هویتش زیر سوال رفته است.
اولین بار که دچار این حس شد، اوایل مهاجرتش بود. وقتی که برای رهایی از فشارهایی که مهاجرت به او وارد کرده بود، سراغ تارش رفت، ولی صدایی که انتظارش را داشت از ساز خارج نشد. صدا خفه بود، هیچ کششی نداشت و بیجان بود. آرش وقتی پوست شلشده و جابجا شدن خرک روی پوست را دید، شستش خبردار شد که مشکل از کجا آب میخورد ولی توی این شهر و کشور، سازگر از کجا پیدا میکرد؟ پوست جدید را باید از کجا میخرید؟ خلاصه که صدای رفیقش درنمیآمد و آرش حسابی کلافه شده بود.
تابهحال در شرایط آرش قرار گرفتهاید؟ راهکار شما چیست؟ دوست دارید بدانید آرش چطور از پس این مشکل برآمد؟ پس دعوتتان میکنیم به مطالعهی ادامهی این مطلب.
چرا افتادن پوست تار در مناطق مرطوب رایجتر است؟
پوست ساز تار، برخلاف سایر اجزای تار، مثل یک موجود زنده رفتار میکند و خیلی سریع به تغییرات دما و رطوبت، واکنش نشان میدهد. حالا در شهرهایی مثل وین که رطوبت هوا در بخش زیادی از سال بالاست، پوست تار به مرور رطوبت را جذب میکند، شُل میشود و کشش طبیعیاش را از دست میدهد. در این شرایط تنظیمات خرک به هم میریزد و ثبات خودش را از دست میدهد. بالا یا پایین رفتن ارتفاع خرک باعث تغییر طول سیم ها و تغییر فاصله شان از دسته و در نتیجه بهم ریختن کوک ساز می شود.
مشکل از جایی جدیتر میشود که این اتفاق، نه یکبار، بلکه بارها تکرار میشود. ممکن است بار اول ساز را کوک کنید و با هر دشواری، بنوازید و دو روز بعد دوباره همین اتفاق بیفتد. البته صدایی که میشنوید با صدای طبیعی تار متفاوت خواهد بود. همین تجربهی تکرارشونده باعث میشود افتادن پوست تار در مناطق مرطوب، فقط یک مسئلهی فنی نباشد، بلکه به یک چالش ذهنی و فرساینده برای نوازنده تبدیل شود.

افتادن پوست تار در شهرهای مرطوب؛ تفاوت تجربهی هنرجویان داخل و خارج از ایران
این مشکل را اصولا هنرجویان ساکن شمال ایران هم دارند ولی مسئله اصلی در دسترسی به سازگر و خرید لوازم جدید مانند پوست است. گاهی در چنین شرایطی هیچ راهی غیر از تعویض پوست تار باقی نمیماند. درواقع برای هنرجویان خارج از ایران که در شهرهای مرطوبی مثل وین، لندن، آمستردام، نیویورک، سیدنی، شانگهای، سئول و … زندگی میکنند، این موضوع مسئلهسازتر است. زیرا برای هنرجویان خارج از ایران مسئله صرفا یک مسئله فنی نیست. در اینجا هنرجویان بیشتر دچار اضطراب و نگرانی میشوند چون یا باید هرطور شده یک سازگر پیدا کنند که اصولا کار مشکلی است و یا باید تنهایی از پس این مشکل بربیایند.
در داخل ایران، هنرجو وقتی متوجه میشود که پوست تارش افتاده است، ابتدا با استادش مشورت میکند و احتمالا با راهنمایی استادش، تلاش میکند شرایط نگهداری تار را به درستی رعایت کند یا در حالت حاد سازش را پیش یک سازگر میبرد تا پوستش را عوض کند. اما هنرجویان خارج از ایران تقریبا دستشان به جایی بند نیست. اتفاقی که برای آرش افتاد و فکر او را تا مدتی مشغول کرد. او مدام با خودش کلنجار میرفت که:
- توی این شهر کسی پیدا میشود که بتواند پوست تارم را عوض کند؟
- آیا خودم میتوانم پوست سازم را عوض کنم؟ اگر به سازم آسیب وارد کنم چه؟
- اگر صدای سازم هیچوقت مثل روز اولش نشود چه؟
- اصلا پوست را از کجا تهیه کنم؟
درواقع یک موضوعی که برای هنرجویان داخل ایران طبیعی است برای آرش تبدیل به یک چالش بزرگ شده بود. تا جاییکه مجبور شد چند جلسه کلاسهایش را کنسل کند و تمرین کردن را هم به وقفه بیندازد. نه برای اینکه وقت نداشت، بلکه چون هر بار که نگاهش به ساز میافتاد، ته دلش خالی میشد. چون احساس میکرد که کنترلی روی شرایط ندارد و درنتیجه اعتمادبهنفسش کم میشد و انگیزهاش هم برای یادگیری تار روزبهروز کاهش پیدا میکرد.

از اضطراب تا اقدام؛ تصمیم آرش برای نجات سازش
بعد از مدتی آرش متوجه شد که اینطور نمیتواند پیش برود و باید هرطور شده فکری به حال سازش بکند. با خودش فکر کرد که: «تا کی باید مدام کلاسهایم را کنسل کنم و تمرین نکنم؟ آخرش که چه؟ بالاخره باید خودم سازم را نجات بدهم.»
بالاخره او دست به کار شد، از طریق یک سایت که سازهای ایرانی و لوزام جانبی سازهای ایرانی را میفروخت و به سراسر اروپا ارسال میکرد، پوست خرید. از طریق ویدئوها و آموزشهای موجود در اینترنت و با راهنماییهای استادش، توانست پوست تارش را عوض کند. البته که به همین سادگیها هم نبود و با چالشهایی مواجه شد ولی این تنها راه برای نجات سازش بود.

چطور میتوان از افتادن پوست تار جلوگیری کرد؟
بعد از مدتی آرش، دوباره متوجه افتادن پوست تارش شد. هرچند که اینبار دیگر مثل دفعهی اول، شوکه و دستپاچه نشد. حالا دیگر راه و روش عوض کردن پوست تار را یاد گرفته بود. ضمن اینکه دوماه پیش از یکی از دوستانش که به ایران سفر کرده بود، خواسته بود که برایش پوست باکیفیت ببرد. به همین دلیل او اینبار خیلی سریع آستینهایش را بالا زد و دستبهکار شد و پوست سازش را عوض کرد. بدون اینکه کلاس پیش رویش را کنسل کند و یا از برنامهی تمرینیاش جا بماند.

البته آرش به این نتیجه رسید که زندگی در شهری مثل وین یعنی پذیرفتن این شرایط و رخ دادن دوباره این اتفاق. با این وجود او میخواست که تا حد امکان شرایط را بیشتر کنترل کند. درنتیجه شروع به جستوجو، خواندن و دیدن تجربههای دیگر هنرجویان خارج از کشور کرد. در نهایت نیز به این نتیجه رسید که اگر قرار است سالها در آبوهوای مرطوب زندگی کند، باید مراقبت از تار را یاد بگیرد تا هر بار شوکه نشود. او الان برای مراقبت از سازش کارهای زیر را انجام میدهد:
- ساز را همیشه داخل کاور سخت قرار میدهد و داخل کاور نیز از جاذب رطوبت استفاده میکند.
- از قرار دادن ساز کنار پنجره یا فضای مرطوب جلوگیری میکند.
- برای تمرین اتاقی را انتخاب می کند که در آن کولر گازی روشن هست و هوای خشک در اتاق جریان دارد.
درواقع حالا دیگر آرش میداند که این اتفاقات ناگهانی بخشی از مسیر نوازندگی و هنرجویی است. تا جای ممکن باید از آن پیشگیری کند. اما در صورت رخ دادن باید به فکر چاره باشد و سریع دست به اقدام بزند.
نتیجهگیری
اگر در منطقهای مرطوب زندگی میکنید و اگر به سازگر دسترسی ندارید، خوب است بدانید که افتادن پوست تار یک بحران نیست و میتوانید آن را مدیریت کنید. قبل از هرچیز باید مراقبت از ساز را یاد بگیرید و بعدش نحوهی انداختن پوست، تعویض و کوک کردن تار را یاد بگیرید. یادگیری این کارها اعتمادبهنفس شما را افزایش میدهد.
ولی از همه چیز مهمتر این است که بتوانید در مواجهه با هر گونه مشکل و آسیبی که به سازتان وارد شده، هجاناتتان را کنترل کنید و آرام باشید. مطمئن باشید با چنین رویکردی میتوانید از یک هنرجوی منفعل که فقط نواختن با ساز را بلد است، تبدیل به یک نوازندهی فعال شوید. نوازندهای که در شرایط بحرانی دست رفیقش را میگیرد و همه چیز را راستوریست میکند و حالش را حسابی کوک میکند. یادتان باشد، گاهی درست همانجایی که فکر میکنید شرایط علیه شماست، دارید مهارتی را یاد میگیرید که خیلیها هیچوقت مجبور به یادگرفتنش نمیشوند.

و اما اگر در خارج از کشور به یک آموزشگاه خوبی که بتوانید آنجا تار یاد بگیرید، دسترسی ندارید چرا آموزش آنلاین موسیقی را امتحان نمیکنید. ما در آموزشگاه موسیقی آنلاین وب نوازان قدمبهقدم کنار شما هستیم تا از هرجای جهان، بتوانید نواختن تار و موسیقی ایرانی را یاد بگیرید. ما دوست داریم که از خانهی هر ایرانی حتی در دورترین نقطهی جهان، صدای موسیقی ایرانی به گوش برسد.
کلاس آنلاین موسیقی وب نوازان در پلتفرمی که به طور خاص برای آموزش موسیقی طراحی شده است، برگزار میشود. به همین دلیل به هیچ وجه نگران کیفیت تصویر و صدا نباشید. کلاسها هم به شکل خصوصی است و فقط شما و استاد حضور دارید. شما میتوانید با راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی شروع کنید. کارشناسان ما در خدمت شما هستند تا به سوالات و ابهاماتتان پاسخ دهند.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


