«اگر از همین حالا شروع کنم، چقدر طول میکشد تا بتوانم نی بنوازم؟ مدت زمان یادگیری نی برای کسی در سنوسال من چقدر است؟ اصلا یادگیری نی در 45 سالگی شدنی است؟»
اینها اولین سوالات فرهاد بود که وقتی با آکادمی تماس گرفت با دغدغهی زیاد از من پرسید. او گفت که همیشه به صدای این ساز علاقه داشته است و حالا در 45 سالگی تصمیم گرفته که رویایش را محقق کند. به خاطر همین برایش مهم بود که بداند چقدر طول میکشد تا بتواند به خوبی نی بزند. او میخواست بداند که برای یادگیری این ساز چقدر باید وقت بگذارد و تمرین کند؟ فرهاد نگران بود که نفس کم بیاورد و نتواند از پس این ساز بربیاید. مدام میپرسید که در این سنوسال، یادگیری نی سخت است؟
سؤالهای فرهاد برایم آشنا و قابل درک بود. خیلی از هنرجویان پیش از شروع یادگیری یک ساز، دوست دارند بدانند چه مسیری در انتظارشان است و چه زمانی میتوانند نتیجه تمرینهایشان را ببینند. برای همین، تصمیم گرفتم قدمبهقدم درباره مدت زمان یادگیری نی و عواملی که روی سرعت پیشرفت هنرجو تأثیر میگذارند، به او توضیح بدهم.
مدت زمان یادگیری نی چقدر است؟
من از گفتوگویی که با فرهاد داشتم متوجه شدم که برای یادگیری نی، انگیزهی زیادی دارد ولی از طرف دیگر، به شدت هم عجول است. او میخواست بداند که اگر از همین امروز شروع کند، کی میتواند یک ملودی را از اول تا آخر بنوازد؟
عجلهی او برایم قابل درک بود، ولی وظیفهی خودم میدیدم که به طور کامل به او توضیح دهم که باید آرام، صبور و با تمرکز پیش برود. به همین دلیل اولین چیزی که به او گفتم این بود که برای یادگیری ساز نی نمیتوان یک زمان مشخص را برای همه در نظر گرفت. بعضی هنرجوها زودتر با ساز ارتباط برقرار میکنند و بعضی دیگر برای رسیدن به صدای مطلوب به تمرین بیشتری نیاز دارند.
در نینوازی، یکی از نخستین چالشها، تولید صدای صحیح است. برخلاف بعضی سازها که هنرجو از همان جلسههای اول میتواند صدای نسبتاً واضحی از آنها بگیرد، در نی باید شیوهی قرار گرفتن ساز در دهان، جهت و فشار جریان هوا و نحوه دمیدن را بهتدریج یاد گرفت. به همین دلیل، ممکن است بخشی از زمان اولیه آموزش صرف تمرین همین مهارتها شود.

بعد از اینکه هنرجو نحوهی دست گرفتن و شیوهی صحیح نواختن نی را یاد گرفت، به تدریج با تولید صداهای مختلف، انگشتگذاری و اجرای نتها آشنا میشود و کمکم میتواند سراغ ملودیهای ساده برود. در مراحل بعد، کنترل بهتر صدا، نفسگیری مناسب و اجرای روانتر قطعات، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
به فرهاد توضیح دادم که سرعت یادگیری هنرجوها با یکدیگر متفاوت است و به عوامل مختلفی مانند میزان تمرین، کیفیت آموزش، توانایی اولیه و هدف هنرجو از یادگیری نی بستگی دارد. اما با اینحال طبق یک برآورد کلی از سرعت یادگیری هنرجویانمان در این سالها، هنرجویانی که به طور منظم تمرین میکنند، طی چند هفته تا چند ماه در تولید صدا پیشرفت خوبی میکنند و میتوانند ملودیهای ساده را به درستی بنوازند
آیا یادگیری نی در بزرگسالی امکانپذیر است؟
یکی دیگر از دغدغههای مهم فرهاد این بود که آیا میتواند در این سنوسال نواختن نی را یاد بگیرد و یا تلاشش برای یادگیری نی، مثل آب در هاون کوبیدن است؟ به او توضیح دادم که سنوسال به خودیخود مانع یادگیری نیست. خیالش را راحت کردم که ما در آکادمیمان هنرجویان بزرگسال زیادی داریم که با نظم، برنامهریزی و تمرین منظم، موسیقی یاد میگیرند. چه بسا در بیشتر مواقع انگیزهی هنرجویان بزرگسال از کودکان و نوجوانان بیشتر هم است. چون آنان مدت زمان زیادی را با رویای خود سر کردهاند و حالا دوست دارند که آن را محقق کنند. همچنین اصولا هدف بزرگسالان از یادگیری موسیقی مشخص است.
فرهاد توضیح داد که صاحب یک فروشگاه لوازم خانگی است و بیشتر طول روز را در فروشگاه به سر میبرد و زمان زیادی برای تمرین ندارد. من هم یکی از هنرجویانمان را که شرایط مشابه فرهاد را دارد برای او مثال زدم و توضیح دادم که ایشان سازشان را با خودشان به مغازهشان میبرند و هر زمان که فرصت دست بدهد، تمرین میکنند.

درواقع به فرهاد توضیح دادم که لازم نیست از همان ابتدا سراغ قطعات پیچیده و سخت برود، همچنین تمرینهای کوتاه ولی با تمرکز از تمرین طولانیمدت بدون تمرکز، تأثیر بیشتری دارد. به او توضیح دادم که اگر یک برنامهریزی با توجه به شرایط کاری و زندگیاش تنظیم کند و طبق آن پیش برود، خیلی زود به نتیجه میرسد. در این مسیر هم بهتر است که هیچوقت خودش را با شخص دیگری مقایسه نکند و تمرکزش را روی میزان پیشرفت خودش بگذارد.
آیا نواختن نی به نفس زیادی نیاز دارد؟
همانطورکه پیشتر هم اشاره کردیم، یکی از دغدغههای فرهاد این بود که موقع نواختن نی، نفس کم بیاورد و نتواند ادامه دهد. او تصور میکرد برای نواختن نی باید نفس بسیار زیادی داشت و میترسید نتواند از پس این کار بربیاید.
برای او توضیح دادم که در نینوازی، فقط حجم نفس اهمیت ندارد؛ نحوه استفاده از هوا و کنترل آن نیز نقش مهمی دارد. هنرجو باید یاد بگیرد چطور جریان هوا را تنظیم کند، صدای پایدارتری بسازد و در جای مناسب نفس بگیرد. این مهارتها بهتدریج و در جریان آموزش با تمرین صحیح شکل میگیرند.
درواقع نمیتوان صرفا بر اساس سن هنرجو نتیجه گرفت که حتما هنگام نی نوازی دچار کمبود نفس میشود. زیرا توانایی تنفسی افراد با یکدیگر متفاوت است و اگر شخصی مشکل تنفسی نداشته باشد، میتواند به خوبی نی بنوازد.
نتیجهگیری
در پایان مکالمه، فرهاد دوباره به سؤال اولش برگشت. او همچنان میخواست بداند اگر همین روزها یادگیری نی را شروع کند، چه زمانی میتواند از نتیجه تمرینهایش لذت ببرد؟
به او گفتم طبق تجربهی سایر هنرجوها، اگر هر روزی به طور منظم نیم ساعت تمرین کندف بعد از یک ماه میتواند ملودیهای ساده را به خوبی بنوازد.
البته که به او پیشنهاد کردم، بهتر است به جای تعیین یک مهلت قطعی، برای چند مرحله از یادگیری هدف بگذارد. ابتدا روی تولید صدای صحیح کار کند، بعد سراغ اجرای نتها و ملودیهای ساده برود و در ادامه، مهارت خود را برای نواختن قطعات کاملتر افزایش دهد. هر مرحله میتواند نشانهای از پیشرفت او باشد و زمان رسیدن به آن نیز به شرایط و تمرینهایش بستگی دارد. خیالش را راحت کردم که در طول مسیر آموزش، استاد قدمبهقدم همراه اوست و کمکش میکند تا سریعتر این مسیر را طی کند و به سطح دلخواش برسد. به او یادآوری کردم که بهتر است به جای صرف انرژیاش برای پیدا کردن پاسخی به این که مدت زمان یادگیری نی چقدر است؟ آموزشش را شروع کند تا سریعتر به نتیجه برسد.
درواقع پاسخ این سوال که چقدر طول میکشد تا نی نوازی را یاد بگیرد، هیچ مشکلی را از او حل نمیکند ولی اینکه بداند چه هدفی از نواختن نی دارد، به او در مسیر یادگیری کمک زیادی میکند.
درنهایت فرهاد بعد از دریافت راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی تصمیم گرفت که آموزشش را با ما در وب نوازان شروع کند. او ترجیح داد که خودش را در مسیر بسنجد و به پاسخ سوالهایش در جریان آموزش برسد. فرهاد به دلیل مشغلههای کاری و برای اینکه باید در فروشگاهش به سر میبرد، آموزش آنلاین موسیقی را ترجیح داد. در حال حاضر هر هفته کلاس آنلاین موسیقی را بدون دغدغه در مغازهاش برگزار میکند.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


