وقتی یک کودک شروع به نواختن ساز میکند و تلاش میکند که یک ملودی ساده را اجرا کند، اصولا از بیرون فقط مشغول نواختن چند نت به نظر میرسد. اما در ذهن او اتفاقهای بیشتری در جریان است. کودک باید به صداها گوش کند، ترتیب نتها را به خاطر بسپارد، حرکت انگشتهایش را کنترل کند، ریتم را دنبال کند و اگر جایی اشتباه کرد، دوباره تلاش کند.
به همین دلیل، وقتی درباره تاثیر موسیقی روی ذهن کودک صحبت میکنیم، موضوع فقط یادگیری یک ساز یا سرگرم شدن با چند آهنگ نیست. فعالیتهای موسیقایی میتوانند بخشهای مختلفی از فرایند یادگیری کودک را درگیر کنند؛ از حافظه و تمرکز گرفته تا هماهنگی، پردازش اطلاعات و بیان احساسات.
فرقی ندارد که کودک شما در حال یادگیری چه سازی است. تازه آموزش موسیقی کودک را شروع کرده و یا چند وقتی است که یک ساز تخصصی مانند پیانو، ویولن یا تنبک را یاد میگیرد. به هر حال موسیقی میتواند تجربه متفاوتی برای ذهن و احساس کودک ایجاد کند و بد نیست بدانید تأثیر موسیقی روی ذهن کودک فقط به یادگیری نتها و نواختن یک ساز محدود نمیشود. با مطالعه این مطلب با تاثیرات و فواید موسیقی برای کودکان بیشتر آشنا میشوید.
بررسی تاثیر موسیقی روی ذهن کودک
کودک از همان روزهای نخست زندگی با موسیقی آشنا میشود. از لالاییهایی که مادر برای او میخواند تا جغجغههایی که با آنها بازی میکند؛ همگی به نوعی او را با موسیقی درگیر میکند. تا اینکه آرامآرام موسیقی تبدیل به بخشی از تجربه روزمره کودک میشود. شعر خواندن، دست زدن، گوش دادن به یک قطعه یا بازیهای ساده موسیقایی، همگی کودک را با صدا، ریتم و الگوها درگیر میکنند.

طبیعی است که وقتی کودک به شکل فعالانه درگیر موسیقی شود، نوع ارتباطش با موسیقی بیشتر و عمیقتر میشود. برای مثال، هنگام نواختن یک ساز، کودک فقط صدا را نمیشنود؛ بلکه باید آنچه میشنود یا در نت میبیند را به حرکت تبدیل کند و نتیجه کارش را هم بشنود و ارزیابی کند. همین رفتوبرگشت مداوم میان شنیدن، فکر کردن و انجام دادن، یکی از ویژگیهای مهم فعالیت موسیقایی است که به طور مستقیم روی ذهن کودک تاثیر میگذارد. در ادامه به مهمترین تاثیرات موسیقی روی ذهن کودک میپردازیم:
موسیقی به تقویت هوش، حافظه و تمرکز کودک کمک میکند
تحقیقات نشان میدهند که حتی گوش دادن منفعلانه به موسیقی، کودکان را باهوشتر میکند. یعنی اگر از سنین کودکی فرزندتان را در معرض موسیقی قرار دهید به روند رشد ذهنی او کمک زیادی میکنید. اما بدون شک این دسته از کودکان قابل مقایسه با کودکانی نیستند که به صورت فعالانه یعنی نواختن یک ساز، به تمرین موسیقی میپردازند.
موسیقی یک مهارت چندجانبه است و به همین دلیل کودکانی که موسیقی یاد میگیرند، از هوش بالا و حافظه بهتر برخوردار هستند.
یکی از جنبههای مهم تأثیر موسیقی بر رشد ذهنی کودک، درگیر شدن حافظه و توجه اوست. کودک هنگام یادگیری یک قطعه باید ترتیب نتها، ریتم و الگوی ملودی را به خاطر بسپارد. اگر قطعه شامل چند بخش باشد، باید بداند هر قسمت از کجا شروع میشود و بعد از آن چه چیزی قرار است اجرا شود.
در فعالیتهای موسیقایی، چنین تمرینهایی بارها تکرار میشوند. کودک یک الگوی ریتمیک را میشنود و آن را تکرار میکند، بخشی از یک آهنگ را به خاطر میسپارد یا سعی میکند شعر یک ترانه را درست و به ترتیب بخواند.
بنابراین موسیقی میتواند فرصت خوبی برای تمرین حافظه و تمرکز باشد؛ بهخصوص زمانی که کودک به جای شنونده بودن، خودش در اجرای موسیقی مشارکت دارد.

موسیقی کمک میکند تا کودک اطلاعات را با سرعت بیشتری پردازش کند
یکی دیگر از ویژگیهای جالب فعالیتهای موسیقایی، سرعت واکنش موردنیاز در بعضی تمرینهاست. مثلاً مربی یک ریتم را میزند و از کودک میخواهد همان الگو را تکرار کند. درواقع، وقتی که کودک همزمان باید به صدا گوش کند، آن را به خاطر بسپارد و با حرکت دست یا ساز به آن پاسخ دهد، چند فرایند ذهنی را با هم تجربه میکند. تأثیر موسیقی روی ذهن کودک را میتوان در همین فعالیتهای ساده دید؛ فعالیتهایی که کودک را وادار میکنند با دقت گوش دهد، تمرکز کند و بین چیزی که میشنود و کاری که انجام میدهد ارتباط برقرار کند.
در گروههای موسیقی نیز شرایط پیچیدهتر میشود. کودک باید هم به اجرای خودش توجه کند و هم ریتم و صدای دیگران را بشنود تا بتواند هماهنگ با گروه پیش برود. این فعالیتها به کودک فرصت میدهند گوش دادن دقیق، توجه، پردازش اطلاعات و پاسخ دادن به محرکهای شنیداری را تمرین کند.
موسیقی به پیشرفت تحصیلی کودک کمک میکند
نتیجه یک تحقیق 10 ساله روی 75 هزار دانشآموز نشان داد، کودکانی که به نواختن موسیقی میپردازند نسبت به کسانی که چنین مهارتی را ندارند، از توانایی بیشتری در مهارتهای خواندن و درک ریاضیات برخوردار هستند. این کودکان نسبت به همسالان خود از هوش بیشتری برخودار بودند و نمرههای بالاتری دریافت کرده بودند.
با این حال، نمیتوانیم از این یافتهها نتیجه بگیریم که یادگیری موسیقی بهتنهایی باعث باهوشتر شدن کودک یا افزایش نمرات ریاضی او میشود. چون رابطه بین آموزش موسیقی و عملکرد تحصیلی پیچیده است و عواملی مثل کیفیت آموزش، میزان تمرین و شرایط کلی کودک نیز اهمیت دارند.
چیزی که میتوان با اطمینان گفت این است که فعالیت موسیقایی فرصتهایی برای تمرین مهارتهایی مانند توجه، حافظه، تشخیص الگو و پردازش شنیداری فراهم میکند؛ مهارتهایی که در فرآیند یادگیری و پیشرفت تحصیلی نیز کاربرد دارند.
موسیقی چه تاثیری بر اعتمادبهنفس کودک دارد؟
فواید موسیقی فقط منحصر به ذهن و مغز کودک نیست و روی ویژگیهای شخصیتی او نیز تاثیرات مهمی ایجاد میکند. وقتی کودک بعد از چند هفته یا چند ماه تمرین بتواند قطعهای را که قبلاً برایش دشوار بوده اجرا کند، به این معنی است که توانسته از پس یک کار مهم بربیاید. این تجربه میتواند احساس توانمندی و اعتمادبهنفس کودک را بیشتر کند. این حس با اجرای قطعهای در جمع خانواده و یا در یک برنامه کوچک هنری، بیشتر میشود و در نهایت به او نشان میدهد که میتواند با تمرین، از پس کارهای دشوار برآید.
البته اگر فرزند شما کمرو و خجالتی است، نباید انتظار داشته باشید که موسیقی بهتنهایی تمام مشکلات مربوط به کمرویی یا اعتمادبهنفس او را برطرف کند. اما بدون شک یادگیری یک مهارت مانند موسیقی، دریافت بازخورد و تشویق گرفتن، احساس اعتمابهنفس و توانمندی به کودک میدهد.

موسیقی به رشد عاطفی کودک کمک میکند
فراموش نکنید که موسیقی فقط یک فعالیت ذهنی نیست و فقط با حافظه و تمرکز کودک سروکار ندارد و میتواند بخشی از رشد عاطفی کودک هم باشد.
یکی از بخشهای مهم موسیقی که گاهی در بحثهای مربوط به فواید آن فراموش میشود، احساسات است. موسیقی میتواند به کودک کمک کند احساسات مختلف را تجربه و تفاوت میان حالوهوای قطعات را بهتر درک کند.
شما نیز به عنوان والد میتوانید بعد از شنیدن و یا نواختن یک قطعه از او بخواهید، حسی را که تجربه کرده است، بیان کند. البته که شاید در ابتدا برای کودک سخت باشد ولی به مرور که احساسات مختلف را شناخت، میتواند به خوبی احساس درونیاش را بیان کند.

یادگیری موسیقی، تمرین صبر و استمرار است
یادگیری موسیقی میتواند یکی از تجربههایی باشد که کودک را با مفهوم تمرین، صبر و پیشرفت تدریجی آشنا میکند. چون موسیقی یک مهارتی است که یک شبه به دست نمیآید و نیاز به تمرین و صبوری زیاد دارد.
طبیعی است که کودک نمیتواند یک سازی مانند پیانو را در چند جلسه یاد بگیرد، البته که در روزهای ابتدایی شاید کلافه شود ولی به مرور یاد میگیرد که صبور باشد تا به نتیجهی دلخواهش برسد. او به مرور یاد میگیرد که حتی در صورت اشتباه کردن هم ادامه دهد و تمرین کند.
کودک بهتدریج میفهمد که برای رسیدن به نتیجه باید یک مهارت را چند بار تمرین کند. ممکن است امروز فقط بتواند چند میزان از یک قطعه را بنوازد و چند هفته بعد، همان قطعه را کامل اجرا کند. در نهایت کودک یاد میگیرد که هر اشتباهی به معنی شکست نیست و با تمرین زیاد میتواند عملکردش را بهتر از قبل کند.
نتیجهگیری
همانطورکه مطالعه کردید موسیقی میتواند به طور مستقیم و غیرمستقیم ذهن و شخصیت کودک را تحتتاثیر قرار دهد. از تقویت هوش و حافظه گرفته تا افزایش قدرت ذهن برای تحلیل اطلاعات. اما با این وجود، وقتی از تاثیر موسیقی روی ذهن کودک صحبت میکنیم، بهتر است انتظارمان فقط این نباشد که کودک روزی یک نوازنده حرفهای شود.
کودکی که موسیقی یاد میگیرد، در مسیر تمرین با موقعیتهای مختلفی روبهرو میشود؛ باید گوش کند، به خاطر بسپارد، تمرکز کند، الگوها را تشخیص دهد، حرکتش را با صدا هماهنگ کند، اشتباه کند و دوباره تلاش کند.
به عنوان یک پدر و مادر دغدغهمند، احتمالا دوست دارید که بتوانید کاری برای فرزند خود بکنید و به رشد همه جانبهی او کمک کنید. یکی از کارهایی که برای فرزند خود در این سن میتوانید انجام دهید، آشنا کردن او با دنیای موسیقی است. اگر فرزند شما زیر هفت سال است، موسیقی کودک، بهترین گزینه است و اگر بزرگتر است و به ساز خاصی علاقه دارد، میتواند از همان ساز موردعلاقهاش شروع کند. اما اگر هنوز نمیدانید که چه سازی مناسب فرزندتان است، توضیه میکنیم که از راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی استفاده کنید.

ما در آکادمی آنلاین موسیقی وب نوازان کنار شما و دلبندتان هستیم تا یک تجربه دلچسب و به یادماندنی از یادگیری موسیقی را برایتان رقم بزنیم. به ویژه اینکه کلاسهای ما به صورت آنلاین، تصویری و کاملا خصوصی برگزار میشود. آموزش آنلاین موسیقی بهترین روش برای مادران پرمشغله است که فرصت رفتوآمد تا آموزشگاه را ندارند. مخصوصا اینکه برای کودکان کوچک در گرمای تابستان و سرمای زمستان، بیرون از خانه بودن واقعا سخت و خطرناک است.
با این حساب شما هر کجای این دنیا که باشید، فرزندتان میتواند به سادگی از خانه و جلو چشم خودتان، در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کند و موسیقی را به شکل اصولی و گامبهگام یاد بگیرد.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


