فلوت ریکوردر، یکی از سادهترین و در عین حال دلنشینترین سازهای بادی است که بسیاری از هنرجویان موسیقی با آن مسیر یادگیری خود را آغاز میکنند. این ساز نهتنها برای کودکان مناسب است، بلکه برای بزرگسالانی که به دنبال شروعی آسان در دنیای موسیقی هستند نیز انتخابی عالی به شمار میرود. فرقی نمیکند که نوازنده، کودک باشد یا بزرگسال، زیرا آنچهکه در نواختن این ساز بسیار مهم است، درست قرار گرفتن انگشتها روی سوراخهای ساز است. به همین دلیل، انگشتگذاری فلوت ریکوردر جزء مباحث اصلی آموزش این ساز است. اگر فرزندتان در حال یادگیری فلوت ریکوردر است، بهتر است که شما هم این مبحث را یاد بگیرید و به او در حین تمرین کمک کنید. در این مقاله با اصول انگشتگذاری صحیح آشنا میشوید تا پایههای محکمی برای نوازندگیتان ایجاد شود.

اهمیت انگشتگذاری صحیح در فلوت ریکوردر
اولین چیزی که شما در دوره آموزش فلوت ریکوردر با آن آشنا میشوید، انگشتگذاری صحیح است. زیرا این مهارت پایهای، تأثیر مستقیمی بر صدادهی، درک نتها، رواننوازی و حتی علاقهمندی به ادامهی یادگیری دارد. در این بخش به طور کامل توضیح میدهیم که یادگیری این مهارت مهم چه مزایایی دارد.
صدادهی درست و شفاف
ساز فلوت ریکوردر مانند سایر سازهای بادی، دارای چندین سوراخ است که با قرار دادن انگشت روی سوراخها، نتهای مختلف اجرا میشوند. درواقع نحوهی قرار گرفتن انگشت روی سوراخ موردنظر، نت خاصی را اجرا میکند. به همین دلیل انگشتگذاری صحیح بسیار مهم است. مثلا اگر انگشت به خوبی روی سوراخ را نپوشانده باشد، صداها خفه، خشدار و ناصاف به گوش میرسند. بدون شک این صدای بیکیفیت روی انگیزهی شما تأثیر منفی میگذارد. شاید حساسیت هنرجوهای کودک به این موضوع کمتر از بزرگسالان باشد. با این حال صدای خوب و واضح، نتیجهی مستقیم انگشتگذاری دقیق و محکم است.
یادگیری دقیق نتها
در ریکوردر هر نت، با یک الگوی خاص از باز و بسته بودن سوراخها تولید میشود. انگشتگذاری درست باعث میشود هنرجو بتواند بهدرستی الگوهای انگشتگذاری هر نت را یاد بگیرد و آنها را با سرعت بیشتری به خاطر بسپارد. اشتباه در این مرحله، درک نادرستی از جایگاه نتها ایجاد میکند.
تسلط بر ملودی و قطعات
شما برای اینکه به سرعت رشد کنید و خیلی روان و سریع بنوازید و بتوانید سراغ نواختن قطعات موردنظرتان بروید باید در انگشتگذاری به مهارت کافی برسید.

پیشگیری از عادتهای غلط
اگر از همان ابتدای آموزش، انگشتگذاری فلوت ریکوردر را جدی نگیرید، امکان شکلگیری عادتهای نادرست در شما بالا میرود. قطعا میدانید که رفع اشکالات و تصحیح آنها بعد از تبدیل شدن به عادت، کار سخت و زمانبری است
آمادگی برای یادگیری سازهای پیشرفتهتر
اصولا فلوت ریکوردر به عنوان ساز مقدماتی شناخته میشود و علاقهمندان به موسیقی با این ساز پا به دنیای موسیقی میگذارند. پس اگر قصد دارید که در آینده سراغ سازهای دیگر مانند فلوت کلیدار، کلارینت یا حتی سازهای زهی بروید، عادت به انگشتگذاری درست و تمرکز روی دقت فیزیکی انگشتان، بسیار کمککننده خواهد بود.
احتمالا میدانید که فلوت ریکوردر یکی از سازهای اصلی در دوره آموزش ارف است. اینکه فرزند شما از همان ابتدا با انگشتگذاری صحیح آشنا شود، قطعا به او در آیندهی موسیقاییاش کمک بسیار زیادی خواهد کرد.

هماهنگی بین چشم، گوش و دست
در فرآیند آموزش ریکوردر، انگشتگذاری صحیح به ایجاد ارتباط بین دیدن نت (چشم)، شنیدن صدا (گوش) و اجرای آن با انگشتان (دست) کمک میکند. این هماهنگی یکی از پایههای مهم سواد موسیقایی است و از همان ابتدا باید پرورش داده شود.
کاهش خستگی دستها و فشار به انگشتان
انگشتگذاری اشتباه به مرور زمان باعث خستگی دستها و فشار بیش از حد به آنها میشود، به همین دلیل امکان آسیبدیدگی آنها زیاد است. اما انگشتگذاری صحیح که با حالت طبیعی انگشتان و رعایت ارگونومی همراه است، باعث راحتی بیشتر در نوازندگی میشود.
اصول مهم در انگشتگذاری فلوت ریکوردر
برای اینکه بتوانید صدای واقعی نتها را ایجاد کنید و خوب بنوازید، بهتر است که حتما به موارد زیر دقت کنید و دچار خطا نشوید.
پوشاندن کامل سوراخها
مهمترین اصل در انگشتگذاری فلوت ریکوردر این است که هر سوراخ باید بهطور کامل توسط نوک انگشت (یا در مواردی سطح نرم آن) پوشانده شود. اگر حتی کمی هوا از کنارههای انگشت عبور کند، صدای ساز دچار خشخش یا ناهنجاری میشود، درنتیجه صدای باکیفیتی به گوش نمیرسد.
در مراحل ابتدایی آموزش بهتر است که بعد از قرار دادن انگشت روی سوراخ، نفس بکشید و فوت کنید. اگر صدای نت درست درنیامد، بررسی کنید که آیا سوراخ را کامل گرفتهاید یا خیر.

استفاده از نوک انگشتها
انگشتها نباید با بندهای مفصلی یا کف دست به سوراخها فشار بیاورند. بهترین حالت، استفاده از قسمت نرم نوک انگشت است. این موضوع به ویژه در نواختن سریع و تعویض نتها اهمیت دارد.
جلوگیری از فشار بیش از حد
همانطورکه پیشتر هم اشاره کردیم، فشار بیش از حد، باعث خستگی دستها میشود و کیفیت نوازندگی را کاهش میدهد.
ساختار فلوت ریکوردر و آشنایی اولیه با سوراخها
حالا که با اهمیت انگشتگذاری صحیح در فلوت ریکوردر آشنا شدید، خوب است که یک شناخت کلی نیز دربارهی ساختار این ساز پیدا کنید. قطعا هرچه شناخت شما از ساز بیشتر شود، راحتتر و روانتر خواهید نواخت. فلوت ریکوردر معمولاً دارای ۷ سوراخ در جلوی ساز و ۱ سوراخ در پشت ساز است. سوراخ پشت ساز مخصوص انگشت شست دست چپ است و سوراخهای جلویی از بالا به پایین شمارهگذاری میشوند و انگشتان هر دو دست روی آنها قرار میگیرند. به طورکلی، دست گرفتن درست ساز اهمیت بسیار زیادی دارد. در این بخش به نحوهی دست گرفتن فلوت ریکوردر و انگشتگذاری صحیح روی آن میپردازیم:
- ساز را با دست چپ در بالا و دست راست در پایین بگیرید.
- انگشت شست دست چپ روی سوراخ پشت ساز قرار میگیرد، به این شکل هم سوراخ پشتی پوشانده میشود و هم تعادل در گرفتن ساز برقرار میشود. انگشتهای اشاره، وسط و انگشت حلقه نیز روی سوراخهای ۱، ۲ و ۳ قرار میگیرند.
- انگشتهای اشاره، وسط و حلقه دست راست روی سوراخهای ۴، ۵ و ۶ قرار میگیرند.
- برخی مدلها سوراخ هفتم را هم دارند که با انگشت کوچک دست راست گرفته میشود، ولی در مراحل ابتدایی کمتر مورد استفاده قرار میگیرد.

در صورتی که چپدست هستید، بهتر است همین حالت را حفظ کنید، چون بسیاری از کتابهای آموزشی و قطعهها با فرض دست چپ در بالا نوشته شدهاند. البته برخی نوازندگان چپدست ممکن است از روش معکوس استفاده کنند، اما در آموزش استاندارد، توصیه نمیشود.
تفاوت فلوت ریکوردر باروک و ژرمن و تفاوت آنها در انگشتگذاری
جالب است بدانید که فلوت ریکوردر ژرمن و باروک جزء انواع فلوت ریکوردر هستند که از نظر طراحی، صدا و سیستم انگشتگذاری تفاوتهایی دارند. این تفاوت مخصوصاً در سوراخ سوم از بالا خودش را نشان میدهد و روی نحوهی نواختن بعضی نتها تأثیر مستقیم دارد.

جدول انگشتگذاری فلوت ریکوردر باروک
فلوت ریکوردر باروک به دوران اوج این ساز یعنی دوران باروک بازمیگردد. در این نوع فلوت ریکوردر، سوراخ سوم کوچکتر از سوراخ چهارم است. این نوع فلوت برای نوازندههای حرفهای مناسبتر است و صدادهی دقیقتر و طبیعیتری دارد.
| B | سی | شست، 1 |
| A | لا | شست،۱، 2، ۳ |
| G | سل | شست،۱،۲، ۳ |
| F | فا | شست ، ۱، ۲، ۳، ۴، ۶، ۷ |
| E | می | شست ، ۱، ۲، ۳، ۴، ۵ |
| D | ر | شست ، ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶ |
| C | دو | شست، ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷ |
جدول انگشتگذاری فلوت ریکوردر ژرمن
در فلوت ریکوردر ژرمن، کاملا برعکس ریکوردر باروک، سوراخ سوم بزرگتر از سوراخ چهارم است. این طراحی بهطور خاص برای راحتتر کردن نواختن نتها، مخصوصاً نت فا (F) ایجاد شده است. این مدل بیشتر در فلوتهای آموزشی برای کودکان و هنرجویان مبتدی استفاده میشود و برای یادگیری در ابتدای آموزش مناسبتر هستند. زیرا در این نوع فلوت ریکوردر تمامی نتها به ترتیب انگشتگذاری میشوند.
| B | سی | شست، 1 |
| A | لا | شست، 1، ۲ |
| G | سل | شست، ۱، ۲، ۳ |
| F | فا | شست، ۱، ۲، ۳ ۴ |
| E | می | شست، ۱، ۲، ۳، ۴، ۵ |
| D | ر | شست، ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶ |
| C | دو | شست، ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷ |
آموزش نتهای فلوت ریکوردر و نحوهی انگشتگذاری
با توجه به آنچه که تا به اینجا گفتیم، متوجه شدید که با انگشتگذاری روی سوراخهای ساز، نتهای مختلف ایجاد میشوند. طبق آنچهکه در بالا اشاره کردیم، فلوت ژرمن برای هنرجوهای تازهکار بهتر و آسانتر است. پس در این بخش به معرفی چندین نت پرکاربرد و شمارهگذاری انگشتهای دست چپ و راست میپردازیم.
در تصاویر شما میتوانید، نحوهی گرفتن هر سوراخ را مشاهده کنید. سوراخهای توپر نشاندهندهی این است که باید آنها به طور کامل با نوک انگشت، پوشیده شوند. حفرههای کنار ساز هم نشاندهندهی سوراخ پشت ساز که باید با انگشت شست پوشانده شود.
نتهای دست چپ
نت سی (B)
اولین نتی که هنرجویان یاد میگیرند، نت سی است. برای به صدا درآوردن این نت، انگشت شست خود را روی سوراخ پشت ساز که به سوراخ صفر نیز معروف است بگذارید. سپس انگشت اشاره دست چپتان را روی سوراخ شماره 1 بگذارید و در ساز بدمید تا صدای نت سی به گوش برسد.
نت لا (A)
حالا نوبت به اجرای نت لا میرسد. در این مرحله نیز انگشت شست دست چپتان را روی سوراخ پشت ساز بگذارید، انگشت اشارهتان را روی سوراخ 1 و در نهایت انگشت وسط دست چپتان را روی سوراخ شماره 2 بگذارید.
نت سل (G)
برای اجرای نت سل کافی است که مراحل قبلی را انجام دهید و در نهایت انگشت حلقهتان را روی سوراخ شماره 3 بگذارید.
نت دو اکتاو بالا (C’)
انگشت شست دست چپتان را در پشت ساز قرار دهید و با انگشت وسط دست چپ سوراخ شماره 2 را بپوشانید.
نت ر در اکتاو بالا (D’)
در نهایت برای اجرای نت ر در اکتاو بالا، باید سوراخ پشتی ساز را آزاد بگذارید و بعد با کمک انگشت میانی دست چپ، سوراخ شمارهی 2 را بپوشانید.

نتهای دست راست
نت می (E)
اولین نتی که در انگشتگذاری دست راست آموزش داده میشود، نت «می» است. برای اجرای این نت، باید انگشت شست دست چپتان را روی سوراخ پشت ساز بگذارید. سپس به ترتیب انگشت اشاره، وسط و حلقه دست چپتان روی سه سوراخ بالای ساز بگذارید. حالا نوبت انگشتان دست راست است که به ترتیب، انگشت اشاره دست راست روی سوراخ چهارم و انگشت وسط دست راست روی سوراخ پنجم قرار میگیرند.
نت ر (D)
برای اینکه صدای نت «ر» را دربیاورید باید انگشت حلقه دست راستتان را روی سوراخ شش ساز بگذارید.
نت فا دیز (F#)
برای اجرای نت «فا دیز» دقیقا باید مانند نت«ر» پیش بروید. با این تفاوت که انگشت اشاره دست راستتان را از روی سوراخ چهارم بردارید. سایر انگشتهایتان همان حالت نت «ر» را دارند.
نت فا (F)
اجرای این نت نسبت به سایر نتها پیچیدهتر و دشوارتر است، پس اگر در اجرای آن کمی دچار سردرگمی شدید، نگران نباشید، با کمی تمرین میتوانید روی اجرای این نت نیز مسلط شوید. برای به صدا درآوردن نت «فا» باید طبق سایر نتها انگشت شست دست چپ را روی سوراخ پشت ساز قرار دهید. سپس انگشتهای اشاره، وسط و حلقهی دست چپتان را روی سوراخهای بالای ساز بگذارید. البته که هنوز کار تمام نشده و انگشتگذاری دست راستتان باقی مانده است. در این مرحله انگشت اشاره دست راست را روی سوراخ چهارم، انگشت حلقه را روی سوراخ ششم و در نهایت انگشت کوچک دست راستتان را روی سوراخ هفتم قرار دهید. با این نوع انگشتگذاری، نت فا اجرا میشود.
نت دو (C)
اگر قصد دارید که نت دو را به صدا درآورید باید با تمامی انگشتهای خود، انگشتگذاری را انجام دهید. در این نت نیز، انگشتگذاری دست چپ مانند سایر سازها انجام میشود. یعنی انگشت شست روی سوراخ پشت ساز و انگشتهای اشاره، وسط و حلقه را روی سوراخهای اول، دوم و سوم بخش بالای ساز قرار دهید. برای پوشاندن سوراخهای پایین ساز نیز انگشتهای اشاره، وسط، حلقه و انگشت کوچک را به کار بگیرید.

نتیجهگیری
همانطور که مطالعه کردید، انگشتگذاری در فلوت ریکوردر فقط یک مهارت فنی نیست، بلکه پایهای است برای ایجاد صدای زیبا، فهم موسیقی، پیشرفت سریعتر و حتی لذت از نوازندگی. به همین دلیل باید زیر نظر استاد حرفهای آموزش ببینید. فراموش نکنید که این مهارت نیز مانند هر مهارت دیگری، نیاز به تمرین منظم و صبوری زیاد دارد.
در نهایت اگر چالشهای زیادی برای یادگیری انگشتگذاری فلوت ریکوردر دارید و یا میخواهید آموزش را از همان قدم اول در جایی شروع کنید که خیالتان بابت استاد و دانشگاه جمع باشد، آکادمی وب نوازان در خدمت شماست. شما در وب نوازان به کمک اساتید باتجربه و سیستم آموزشی خوب، میتوانید به سرعت انگشتگذاری صحیح را یاد بگیرید. فقط کافی است که اشتیاق و علاقهی خود را با درخواست راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی به ما اطلاح دهید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


