ارتفاع سیمهای ویولن از صفحه انگشتگذاری یا همان فینگربرد، یکی از عواملی است که روی راحتی انگشتگذاری و کیفیت نوازندگی تأثیر میگذارد. اگر این فاصله کم یا زیاد باشد، قطعا هنگام نوازندگی با مشکلاتی مواجه میشوید. مثلا هنگام انگشتگذاری مجبور میشوید، بیش از حد به سیمها فشار بیاورید. یا بعد از چند دقیقه تمرین، نوک انگشتانتان بیشتر از حد معمول درد میگیرد. به عنوان هنرجوی مبتدی که به تازگی آموزش ویولن را شروع کردهاید، شاید تصور کنید که این مشکلات به دلیل تمرین کم یا تکنیک نادرست ایجاد میشوند، اما گاهی مشکل از تنظیم نبودن ارتفاع سیمهای ساز است.
حالا سوال اینجاست که فاصلهی سیمها تا فینگربرد باید چقدر باشد؟ چطور باید متوجه شویم که سازمان تنظیم است یا نه؟ فقط کافی است یک خطکش بردارید و تا انتهای مطلب همراه ما باشید.
ارتفاع سیمهای ویولن به طور استاندارد باید چقدر باشد؟
پیش از اینکه سراغ اندازهگیری فاصلهی سیمهای ویولن از صفحهی انگشتگذاری بروید خوب است بدانید که فاصلهی استاندارد سیمهای ویولن از صفحه انگشتگذاری باید چقدر باشد.
همانطورکه میدانید، ویولن چهار سیم به نامهای سل، ر، لا و می دارد. ارتفاع این سیمها از فینگربرد یکسان نیست؛ اما برای تعیین ارتفاع مناسب فقط باید به ارتفاع سیم اول و آخر ساز توجه کرد. معمولاً سیم سل نسبت به سیم می فاصله بیشتری از صفحه انگشتگذاری دارد. در بسیاری از ویولنهای استاندارد با اندازه ۴/۴، فاصله متداول سیمهای سل و می از انتهای فینگربرد به این صورت است:
- سیم سل: (G) حدود ۵ تا ۵٫۵ میلیمتر
- سیم می: (E) حدود ۳ تا ۳٫۵ میلیمتر
البته این اندازهها قطعی نیستند و ممکن است با توجه به نوع سیم، ساختار ساز و تنظیمات آن کمی متفاوت باشند. نکته مهم این است که ارتفاع سیمها باید بهگونهای تنظیم شود که هم انگشتگذاری راحت باشد و هم سیمها هنگام نواختن، صدای اضافی و نامطلوب ایجاد نکنند. دقت کنید که این اندازهها مختص ساز ویولن است، در ساز ویولا به دلیل تفاوتهایی که با ویولن دارد، اندازهها متفاوت است. پس اگر ساز شما ویولا است باید طبق اندازهی استاندارد این ساز پیش بروید.
چگونه ارتفاع سیمهای ویولن را اندازه بگیریم؟
حالا که دانستید فاصلهی استاندارد سیمها از فینگربرد، باید چقدر باشد، میتوانید شروع به اندازهگیری سیمهای سازتان کنید. برای اینکار نیاز به ابزار پیچیدهای ندارید. یک خطکش کوچک با درجهبندی میلیمتری کافی است؛ البته هرچه درجهبندی خطکش دقیقتر باشد، اندازهگیری هم قابلاعتمادتر خواهد بود.
اما پیش از شروع، باید بدانید که ارتفاع سیمها در تمام قسمتهای صفحه انگشتگذاری یکسان نیست. سیمها از سمت شیطانک به طرف خرک امتداد پیدا میکنند و فاصله آنها از فینگربرد در طول مسیر تغییر میکند. به همین دلیل نمیتوان ارتفاع سیمها را از هر نقطهای اندازه گرفت. با اینحساب، محل مناسب برای اندازهگیری، انتهای صفحه انگشتگذاری و نزدیکترین قسمت آن به خرک است.
به طور استاندارد، سازگران بخش انتهایی صفحهی انگشتگذاری را به عنوان محل ثابتی برای اندازهگیری و تنظیم سیمهای ساز تعیین کردهاند. منظور از بخش انتهایی فینگربرد یا صفحه انگشتگذاری، همان قسمتی است که صفحهی مشکیرنگ ساز به پایان میرسد و پس از کمی فاصله سیمها به خرک برخورد میکنند.
برای اندازهگیری مطابق شکل زیر، خطکش را در انتهای صفحه انگشتگذاری قرار دهید و ببینید که ارتفاع قسمت زیرین سیمها از فینگربرد چقدر است؟
برای اندازهگیری دقیق بهتر است طبق مراحل زیر پیش بروید:
- ابتدا ساز ویولن را روی سطحی صاف، نرم و مطمئن قرار دهید تا هنگام اندازهگیری حرکت نکند.
- خطکش را بهصورت عمودی روی انتهای صفحه انگشتگذاری قرار دهید.
- فاصله سطح فینگربرد تا قسمت زیرین سیم سل را اندازه بگیرید.
- همین کار را برای سیم می نیز تکرار کنید.
- اندازههای بهدستآمده را با محدودههای متداولی که بالاتر توضیح دادیم، مقایسه کنید.
دقت کنید که فاصله باید از سطح فینگربرد تا زیر سیم اندازهگیری شود، نه تا مرکز یا بالای سیم.
اگر اختلاف قابلتوجهی مشاهده کردید، بهتر است پیش از هر اقدامی از یک سازگر یا تعمیرکار متخصص ویولن کمک بگیرید.
ارتفاع نامناسب سیمهای ویولن چه مشکلاتی ایجاد میکند؟
شاید برایتان سؤال باشد که چند میلیمتر اختلاف در ارتفاع سیمها چه تأثیری روی نوازندگی دارد؟ درست است که این فاصله به نظر خیلی کم است ولی واقعیت این است که همین فاصله کم میتواند روی راحتی انگشتگذاری و صدایی که از ساز تولید میشود، تأثیر زیادی بگذارد.
اگر فاصله سیمها از فینگربرد زیاد باشد، هنگام انگشتگذاری ویولن و برای گرفتن نتها باید سیم را بیشتر فشار دهید. این مسئله بهخصوص برای هنرجویان مبتدی که هنوز مهارت و تسلط کافی روی انگشتگذاری ندارند، میتواند مشکلساز شود. چون به دلیل فشار زیاد، انگشتها خیلی زود درد میگیرند و نوازندگی سختتر میشود.
اما اگر سیمها بیش از حد به صفحه انگشتگذاری نزدیک باشند، ممکن است هنگام نواختن، سیم با صفحه انگشتگذاری برخورد کند و صدای گز ایجاد شود. این مشکل بهخصوص هنگام اجرای نتها با سرعت و شدت بالا ایجاد میشود. البته لازم به ذکر است که صدای گز همیشه ناشی از پایین بودن سیمها نیست و ممکن است به وضعیت فینگربرد یا سایر بخشهای ساز هم مربوط باشد.

چرا ارتفاع سیمهای ویولن تغییر میکند؟
احتمالا برایتان سوال پیش آمده که چرا و به چه علت، ارتفاع سیمهای ویولن تغییر میکند؟ واقعیت این است که تغییر ارتفاع سیمهای ویولن به عوامل مختلف زیر بستگی دارد:
- وضعیت خرک ویولن: ارتفاع و شکل خرک نقش مهمی در تعیین فاصله سیمها از فینگربرد دارد.
- وضعیت شیطانک: ارتفاع شیارهای شیطانک میتواند روی فاصله سیمها از فینگربرد، بهخصوص در ابتدای دسته، تأثیر بگذارد.
- انحنای صفحه انگشتگذاری: اگر فینگربرد انحنای طولی مناسبی نداشته باشد، ممکن است هنگام نوازندگی مشکلاتی مانند صدای گز ایجاد شود.
- تغییرات ساختاری ساز: تغییرات رطوبت و دما ممکن است بهمرور زمان روی وضعیت چوب و تنظیمات ویولن تأثیر بگذارند.
- نوع سیمها: جنس، ضخامت و ویژگیهای سیمها نیز در انتخاب ارتفاع مناسب آنها نقش دارند.

چگونه ارتفاع سیمهای ویولن را تنظیم کنیم؟
حالا که با روش اندازهگیری و مشکلات ناشی از ارتفاع نامناسب سیمها آشنا شدید، احتمالاً میخواهید بدانید که چگونه میتوان این فاصله را تنظیم کرد؟ همانطورکه در بخش پیشین توضیح دادیم یکی از مهمترین عوامل در تغییر فاصلهی سیمها از صفحهی انگشتگذاری، وضعیت خرک است. به همین دلیل یکی از روشهای رایج برای اصلاح ارتفاع سیمها، تنظیم یا تعویض خرک ویولن است. گاهی لازم است قسمت بالایی خرک با دقت تراش داده شود تا سیمها در ارتفاع مناسب قرار بگیرند. البته در بعضی موارد، مشکل از خرک نیست و باید بخشهای دیگری مانند شیطانک یا فینگربرد نیز بررسی شوند.
البته توجه کنید که تنظیم ارتفاع سیمها کاری تخصصی است و نباید بدون تجربه و ابزار مناسب انجام شود. برای مثال، اگر خرک بیشازحد تراشیده شود، ممکن است ارتفاع سیمها خیلی کم شود و ساز هنگام نواختن صدای گز تولید کند. در چنین شرایطی حتی ممکن است به تعویض خرک نیاز پیدا کنید. بنابراین پیشنهاد میکنیم اگر احساس میکنید ارتفاع سیمهای سازتان مناسب نیست، بهجای دستکاری خرک، ویولن را به یک سازگر باتجربه نشان دهید.
نتیجهگیری
همانطورکه مطالعه کردید، تغییر فاصلهی سیمهای ویولن از فینگربرد باعث میشود که نوازندگی و انگشتگذاری سختتر شود. درحالیکه اگر این ارتفاع دقیق باشد، شما میتوانید راحتتر ویولن بنوازید و کنترل بهتری روی انگشتگذاریتان داشته باشید.
اگر هنگام تمرین ویولن، احساس میکنید برای گرفتن نتها باید فشار زیادی به سیمها وارد کنید یا صدای گز از سازتان میشنوید، بهتر است ارتفاع سیمهای ویولنتان را بررسی کنید. همانطورکه توضیح دادیم، میتوانید این فاصله را با یک خطکش ساده اندازه بگیرید، اما تشخیص علت مشکل و تنظیم دقیق آن بهتر است به متخصص سپرده شود.
فراموش نکنید که تنظیم بودن ساز فقط بخشی از ماجراست. یادگیری اصول صحیح انگشتگذاری و نحوه قرار گرفتن دستها نیز نقش مهمی در راحتی نوازندگی دارد. اگر بهتازگی آموزش ویولن را شروع کردهاید، بهتر است از همان ابتدا این مهارتها را زیر نظر استاد یاد بگیرید تا عادتهای نادرست در نوازندگیتان شکل نگیرد.
بسیاری از هنرجویان بزرگسال به دلیل داشتن مشغلههای زیاد و کمبود وقت، سعی میکنند به شکل خودآموز و یا آفلاین، نواختن ویولن را یاد بگیرند. اصولا این هنرجویان دچار عادتهای اشتباهی میشوند که بعدها اصلاح این اشتباهات وقت بسیار زیادی از آنها میگیرد. این درحالی است که با آموزش آنلاین موسیقی میتوانید زمان کلاستان را خودتان تعیین کنید و کلاس آنلاین موسیقیتان را در زمان دلخواهتان برگزار کنید.

ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان به همراه اساتید حرفهای و باتجربهی خود، کنار شما هستیم تا بتوانید قدمبهقدم نواختن ویولن را یاد بگیرید. برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید درخواست راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی دهید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.





بسیار عالی
ممنون از اطلاعاتی که در اختیار گذاشتید
خواهش میکنم، باعث خوشحالی ماست