یادم میآید که در آغاز یادگیری ویولن، هیچ شناختی از بالشتک ویولن نداشتم. به همین دلیل نگه داشتن ساز روی شانههایم خیلی سخت بود. ساز مدام سر میخورد و گردنم حسابی خسته و شانههایم بیاختیار بالا میرفتند. دست چپم بیشتر از اینکه روی انگشتگذاری تمرکز کند و آن را درست انجام دهد، درگیر نگهداشتن ساز بود. حس بدی داشتم و حسابی کلافه بودم. تازه وقتی که متوجه شدم بقیهی همکلاسیهایم خیلی راحت ساز را کنترل میکنند، کلافهتر هم شدم. فکر میکردم مشکل از من است و دستهایم توانای کامل را برای نگه داشتن ساز ندارند. همین موضوع تمرکزم را حسابی به هم ریخت و باعث شد که بدون لذت فرآیند آموزش ویولن را پیش بگیرم، به همین دلیل پیشرفت چندانی هم نمیکردم.
تا اینکه یک روز استادم متوجه کلافهگی من شد و وقتی قضیه را به او گفتم، از کیفش وسیلهی کوچکی درآورد و آن را روی سازم نصب کرد. تازه آن وقت بود که متوجه شدم مشکل از کجا آب میخورد. اگر شما هم مشکل من را دارید و حسابی کلافه هستید، راهحل مشکلتان، تهیهی یک شولدر رست است.
بالشتک ویولن چیست؟
منظور از بالشتک ویولن یک وسیلهی جانبی است که به قسمت زیرین ویولن نصب میشود و روی شانه و ترقوهی نوازنده قرار میگیرد. هدف از نصب این وسیله، ایجاد راحتی و ثبات بیشتر برای نوازنده است. شکل آن معمولاً خمیده و مطابق با قوس شانه طراحی شده تا ویولن در جای خودش ثابت بماند.
همه ما میدانیم که ویولن ساز راحتی برای نواختن نیست. اما روشها و وسایل جانبی زیادی برای این ساز طراحی شدهاند که به نوازندگان کمک میکنند تا بدون هیچ دردسر و با دشواری کمتری ساز بزنند. این وسیله با توجه به نیاز و سلیقه ویولنیستها مورد استفاده قرار میگیرد و ضرورتی برای استفاده از آن وجود ندارد.توجه کنید که اندازه بالشتک ویولن مهم است و باید هنگام خرید این وسیله به اندازهی سازتان توجه کنید. همچنین این وسیله در مدلها مختلفی ساخته میشود و مواد متفاوتی نیز برای ساخت آنها به کار میرود؛ مانند:
- چوب سبک؛
- آلومینیوم؛
- پلاستیک مقاوم؛
- فیبر کربن.
همانطورکه اشاره کردیم، هیچ ضرورتی برای استفاده از شولدر رست نیست اما همانطورکه میدانید، یکی از سختترین بخشهای نوازندگی ویولن، نحوه نگه داشتن ساز است. برخلاف پیانو یا گیتار، ویولن جایگاه ثابتی ندارد و باید با کمک بدن نوازنده روی شانه نگه داشته شود. در نبود یک تکیهگاه مناسب، نوازنده ناچار است با فشار دادن گردن یا بالا آوردن شانه، ویولن را سر جایش نگه دارد. نتیجهی چنین عملی، خستگی زودهنگام، درد گردن و شانه و گاهی حتی دلزدگی از تمرین است. بالشتک ساز ویولن دقیقاً برای حل این مشکل ساخته شده است. این وسیله کمک میکند:
- ساز روی شانه محکم بایستد؛
- فشار از روی گردن و دست چپ کم شود؛
- نوازنده آزادی بیشتری در حرکت آرشه و انگشتگذاری داشته باشد.
مزایای بالشتک ویولن چیست؟
استفاده از شولدر رست میتواند مزایای متعددی برای هنرجویان مبتدی و حتی نوازندگان حرفهای داشته باشد که در این بخش به آنها اشاره میکنیم:
راحتی و ثبات بیشتر
بالشتک باعث میشود که ویولن روی شانهتان محکم بایستد و مجبور نباشید که با فشار زیاد آن را نگه دارید. درنتیجه، اعتمادبهنفستان نیز افزایش مییابد.
جلوگیری از درد و آسیب بدنی
بالا گرفتن بیش از حد شانه یا فشار آوردن گردن برای نگه داشتن ساز، در درازمدت باعث مشکلات جسمی نیز میشود. بالشتک با پر کردن فاصله میان شانه و ویولن، به بدن وضعیت طبیعیتری میدهد و خطر آسیب را کاهش میدهد. پس بهتر است قبل از اینکه جسمتان دچار آسیب شود، این وسیله را تهیه کنید.
آزادی بیشتر برای دست چپ
وقتی ویولن به کمک بالشتک ثابت بماند، دست چپتان دیگر مسئول نگه داشتن ساز نیست و میتواند آزادانه روی دسته حرکت کند. این موضوع بهویژه در یادگیری پوزیسیونها ویولن بسیار مهم است.
جلوگیری از لغزش ساز و ثبات کوک
دومین تاثیر و مزیت استفاده از این ابزار این است که از لغزش ساز روی شانه نوازنده جلوگیری میکند و به این ترتیب ساز از کوک خارج نمیشود و در نتیجه نواختن آن سادهتر میشود.
معایب استفاده از شولدر رست در نوازندگی چیست؟
بالشتکهای ویولن در بین نوازندگان امروزی به دلیل مزایای زیادی که دارد، رواج پیدا کرده است. با اینحال، با وجود مزایا و تاثیرات سودمندی که دارد، مانند هر وسیلهی جانبی دیگری معایبی هم دارد.
تغییر در صدای ساز
عدهای از نوازندگان حرفهای بر این باورند که اتصال پایههای بالشتک به بدنهی ویولن، تا حدی روی طنین طبیعی آن تأثیر میگذارد. درواقع رزونانس ویولن را به مقدار بسیار زیادی کاهش میدهد. درواقع هرچه سطح تماس بالشتک و ساز با یکدیگر کمتر باشد صدای ساز خفهتر خواهد بود. با این حساب، یکی از معایب بالشتک ویولن، تغییر صدای آن است.
آسیب به بدن
اگر شولدر رست، اندازهی مناسبی نداشته باشد یا به درستی روی ساز نصب نشده باشد، میتواند بدن را در وضعیت نامناسبی قرار دهد و به جسمتان آسیب وارد کند. بنابراین مطمئن شوید، وسیلهای که انتخاب میکنید متناسب با شکل و اندازهی بدنتان باشد.
وابستگی نوازنده
برخی اساتید معتقدند هنرجویانی که از همان ابتدا فقط با بالشتک تمرین میکنند، ممکن است در نبود آن دچار مشکل شوند. درحالی که نوازندگان قدیمیتر یاد گرفته بودند بدون هیچ وسیلهای ساز را روی شانه نگه دارند.
هزینهی جانبی
هرچند که بالشتک نسبت به خود ویولن وسیله گرانی نیست، اما برای هنرجوی مبتدی یک خرج اضافه محسوب میشود. بهویژه اگر نوازنده بخواهد مدلهای باکیفیتتر و حرفهایتر را تهیه کند.
آیا استفاده از شولدر رست الزامی است؟
به طور کلی هیچ ضرورتی ندارد که شما از این وسیله روی ویولن خود استفاده کنید. زیرا همه چیز به راحتی شما برمیگردد. پس برای استفاده کردن یا نکردن از این وسیله به میزان راحتی خود توجه کنید. به طور کلی افراد زیر از این وسیله استفاده میکنند:
هنرجویان مبتدی
این وسیله به هنرجویانی که یادگیری ویولن را تازه آغاز کردهاند بهشدت توصیه میشود. چون هنوز شیوهی درست نگه داشتن ساز را بلد نیستند و بالشتک به آنها کمک میکند که سریعتر پیشرفت کنند.
نوازندگان حرفهای
برخی از نوازندگان حرفهای روی ساز خود، بالشتک نصب دارند درحالیکه برخی دیگر با این وسیله راحت نیستند.
افراد با گردن بلند یا شانه باریک
این دسته معمولاً بیشتر از دیگران به بالشتک نیاز دارند، چون ویولن بهراحتی روی شانهشان قرار نمیگیرد.
معرفی سه مدل از محبوبترین بالشتکهای ویولن
جالب است بدانید که انواع بالشتک ویولن در طرحها، جنسها و شکلهای مختلفی وجود دارد که شما میتوانید آن نوعی را انتخاب کنید که بیشتر با آن احساس راحتی دارید. در این بخش با انواع بالشتک ویولن آشنا میشوید.
بالشتکهای گیرهای
این مدل بالشتک در دو طرف خود، گیرههایی دارد که به لبه ساز متصل میشوند. یکی از مزیتهای این مدل این است که ارتفاع و نحوهی اتصال آن روی ساز قابل تنظیم است. از معروفترین برندهایی که بالشتکهای این چنینی تولید میکنند و جزء بهترین بالشتک ویولن محسوب میشوند، میتوان Kun، Wolf، Everest، Viva، Korfkerrest، Mach و Resonans را نام برد.
بالشتکهای فومی
جالب است بدانید که بالشتک فومی بیش از اینکه، یک مدل باشد، یک شیوه برای ساخت بالشتک در منزل است. تنها کافی است که از یک فوم و یک تکه کش استفاه کنید و فوم را توسط کش به پشت ساز متصل کنید.
البته شولدر رستهای فومی در اندازهها و مدل های مختلف در بازار وجود دارند که میتوانید با هزینهی اندک آنها را تهیه کنید.

بالشتکهای بادی
این نوع بالشتکها، کوسنهای بادی هستند که به پشت ساز متصل میشوند.
توصیههایی برای انتخاب و استفاده از بالشتک
- هنگام نصب بالشتک روی ساز خود، دقت زیادی کنید تا به بدنه سازتان آسیبی وارد نشود.
- در انتخاب شولدر رست به راحتی بدنتان بیشتر توجه کنید تا نظر فروشنده و افراد دیگر.
- اگر گردن بلندی دارید، مدلهای بلندتر این وسیله را امتحان کنید.
- در تمرینهای کوتاهمدت میتوانید گاهی بدون بالشتک هم ویولن بزنید تا به نگه داشتن طبیعی ساز عادت کنید.
مراحل نصب بالشتک ویولن
بعد از تهیهی بالشتک باید اقدام به نصب آن روی سازتان کنید. نصب بالشتک روی ویولن کار چندانی ندارد. در این بخش مرحلهبهمرحله شیوهی انجام آن را توضیح میدهیم.
شناخت جهت بالشتک
بیشتر بالشتکها طوری طراحی میشوند که یک نوع خمیدگی دارند که با قوس طبیعی شانه هماهنگ هستند. به همین دلیل یک سمت بالشتک، پهنتر و یک سمت دیگر باریکتر است. هنگام نصب توجه کنید که سمت پهنتر باید زیر قسمت زیرچانهای قرار بگیرد.

باز کردن پایهها
بالشتک معمولاً دو پایهی قابلانعطاف دارد که با لاستیک یا پلاستیک نرم پوشیده شدهاند تا به بدنه ویولن آسیب نزنند. پس کمی پایهها را باز کنید تا به اندازه عرض ویولن تنظیم شوند.
قرار دادن روی ویولن
ویولن را برعکس (پشت به بالا) بگیرید. ابتدا یک پایهی بالشتک را به لبهی بدنه قلاب کنید و سپس پایهی دیگر را آرام روی طرف مقابل سوار کنید. مطمئن شوید که بالشتک محکم است و سر نمیخورد.
تنظیم زاویه و ارتفاع
بعضی بالشتکها قابلیت تنظیم ارتفاع یا زاویه را دارند. میتوانید با پیچاندن پایهها یا تغییر جای آنها، بالشتک را طوری تنظیم کنید که هم راحت باشید و هم ویولن روی شانهتان ثابت بایستد. به هیچوجه نباید احساس فشار بیش از حد روی گردن یا شانهتان داشته باشید.
امتحان کردن در حالت نوازندگی
حالا نوبت به امتحان کردن ساز میرسد. پس ویولن را روی شانهتان بگذارید و ببینید که آیا ساز بدون بالا آوردن شانه یا فشار گردن سر جایاش میماند یا نه. اگر راحت نبودید، کمی زاویه یا محل قرارگیری بالشتک را تغییر دهید.

توجه داشته باشید که بالشتک باید به ویولن فشار نیاورد یا بیش از حد محکم نشود، چون ممکن است به بدنه آسیب برساند. همچنین جای دقیق بالشتک برای هر نوازنده کمی متفاوت است؛ باید با آزمون و خطا بهترین موقعیت را پیدا کنید.
نتیجهگیری
بالشتک ویولن یا شولدر رست، وسیلهای کوچک اما تأثیرگذار است که میتواند تجربهی نوازندگی را برای هنرجویان مبتدی بسیار راحتتر کند. این وسیله با ایجاد ثبات، کاهش فشار از روی بدن و آزاد کردن دست چپ، مسیر یادگیری را هموارتر میکند. البته معایبی مانند تغییر جزئی در صدا یا ایجاد وابستگی هم دارد، اما در مجموع، استفاده از آن برای شروع یادگیری بهشدت توصیه میشود. در یک جمله، بالشتک ساز ویولن یا شولدر رست؛ تکیهگاهی کوچک برای نوازندگی راحتتر است.
هرچندکه ابزارهای جانبی زیادی وجود دارند تا تجربهی نوازندگی را برای شما لذتبخشتر کنند، اما با این وجود، هیچ عاملی به اندازهی آموزش مهم نیست. آموزش مناسب و خوب، مانند نوری است که مسیر را روشن میکند تا به بیراهه نروید. به همین دلیل پیدا کردن آموزش باکیفیت و استاد کاردرست کار سادهای نیست. مخصوصا اگر پای هزینه هم در میان باشد.

ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان، به دلیل داشتن اساتید باتجربه، شیوهی آموزشی مناسب و هزینهی مقرون بهصرفه، مسیر یادگیری را برایتان روشن کردهایم. با در پیش گرفتن آموزش آنلاین موسیقی، شرایط را برای شما که در گوشهگوشهی این جهان به سر میبرید، فراهم کردهایم تا به سادگی در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنید. درواقع کلاسهای ما به صورت آنلاین، تصویری و کاملا خصوصی برگزار میشود و فقط شما و استاد در کلاس حضور دارید. ضمن اینکه ساعت کلاسها بنا به درخواست شما تعیین میشود و به نوعی محدودیت زمانی ندارید. اگر سوالات و ابهاماتی ذهنتان را درگیر کرده است، کارشناسان ما آمادهی ارائهی راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی به شما هستند.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.





