احتمالا هنگام گوش کردن به یک قطعه موسیقی متوجه حرکت رفتوبرگشتی سریع و منظم بین دو نت شدهاید، به این تکنیک تریل گفته میشود. تریل در موسیقی یکی از شناختهشدهترین تزئینات موسیقایی است که در قطعات بسیاری از دوره باروک و کلاسیک شنیده میشود و هنوز هم در نوازندگی سازهای مختلف کاربرد دارد.
اما تریل دقیقاً چیست؟ چگونه در نت موسیقی نوشته میشود و نوازنده چطور آن را اجرا میکند؟ در ادامه با تکنیک تریل، علامت تریل در نت موسیقی و نحوه اجرای آن در سازهای مختلف آشنا میشویم. پس شما چه در حال آموزش پیانو یا ویولن باشید و چه در حال یادگیری سایر سازها بهتر است که تکنیک تریل را یاد بگیرید و به کار ببرید.
تریل در موسیقی چیست؟
تریل (Trill) نوعی تزئین موسیقایی است که در آن نت اصلی با نت مجاور بالاتر از خودش بهصورت سریع و متناوب اجرا میشود. نوازنده در مدت زمانی که برای تریل در نظر گرفته شده، بین این دو نت رفتوبرگشت میکند.
برای مثال، اگر نت اصلی «دو» باشد، ممکن است تریل با رفتوبرگشت سریع بین نتهای «دو» و «ر» اجرا شود.
فاصله بین نت اصلی و نت بالایی تریل، به گام، کلید و سبک قطعه بستگی دارد و همیشه یک فاصله ثابت نیست. در بسیاری از موارد این فاصله میتواند یک پرده یا نیمپرده باشد.
بنابراین اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم تریل چیست؟ میتوانیم آن را یک حرکت سریع و متناوب بین یک نت اصلی و نت مجاور آن بدانیم که برای تزئین و بیان بهتر جمله موسیقایی استفاده میشود.
تریل چه کاربردی در موسیقی دارد؟
تریل یکی از تکنیکهای تزئینی موسیقی است. یعنی هدف آن فقط اجرای چند نت پشت سر هم نیست، بلکه به نوازنده کمک میکند به یک نت یا جمله موسیقایی حالت و تنوع بیشتری بدهد.
تریل در موسیقی کلاسیک اهمیت زیادی دارد و در آثار دوره باروک و کلاسیک نمونههای فراوانی از آن دیده میشود. البته استفاده از تریل به موسیقی کلاسیک محدود نیست و در بعضی سبکهای دیگر نیز میتوان آن را شنید.
نکته مهم این است که سرعت و شیوه اجرای تریل همیشه یکسان نیست. تمپو، سبک قطعه، ساز و حتی دوره تاریخی موسیقی میتوانند روی نحوه اجرای آن تأثیر بگذارند.
علامت تریل در نت موسیقی چیست؟
برای نشان دادن تریل، معمولاً از علامت tr در بالای نت اصلی استفاده میشود. در برخی نتنویسیها نیز این علامت با یک خط موجدار همراه است.
وقتی نوازنده علامت تریل را بالای یک نت میبیند، میداند که باید نت اصلی را با نت بالایی آن بهصورت متناوب اجرا کند.
با این حال، علامت تریل بهتنهایی همیشه تمام جزئیات اجرای آن را مشخص نمیکند. اینکه تریل از کدام نت شروع شود، چه تعداد رفتوبرگشت داشته باشد و با چه سرعتی اجرا شود، میتواند به سبک، دوره تاریخی و قواعد اجرایی قطعه بستگی داشته باشد.
در بعضی موارد نیز برای مشخص کردن نت تغییر یافته در تریل، از علامتهای دیز یا بمل استفاده میشود. اگر آهنگساز بخواهد نحوه اجرای تریل را کاملاً مشخص کند، ممکن است نتهای آن را بهصورت کامل روی خطوط حامل بنویسد.
تریل در موسیقی باروک و کلاسیک
تکنیک تریل در موسیقی دوره باروک و کلاسیک جایگاه مهمی داشته است. در این دورهها، تزئینات موسیقایی بخش مهمی از شیوه اجرای قطعات بودند و نوازنده باید با قواعد و سنتهای اجرایی هر دوره آشنایی میداشت.
به همین دلیل، اجرای یک تریل در یک قطعه قدیمی لزوماً با اجرای همان علامت در یک قطعه جدید یکسان نیست. نوازنده باید علاوه بر دیدن علامت تریل، به سبک قطعه و جملهبندی موسیقی نیز توجه کند.
این موضوع بهخصوص در اجرای موسیقی باروک اهمیت بیشتری دارد؛ چون بسیاری از جزئیات تزئینات موسیقایی در این دوره بر اساس سنت اجرایی و سبک آن زمان تفسیر میشدند.
نحوهی اجرای تریل چگونه است؟
اگر در حال یادگیری تکنیک تریل هستید، بهتر است در ابتدا به جای تمرکز روی سرعت، روی دقت و کنترل حرکت تمرکز کنید. دو نت موردنظر را ابتدا با سرعتی آرام و کاملاً منظم اجرا کنید. وقتی حرکت انگشتان برایتان راحت شد، سرعت را بهتدریج افزایش دهید. برای تمرین تریل به این نکات توجه کنید:
- ابتدا تریل را آهسته تمرین کنید.
- هر دو نت را واضح و منظم اجرا کنید.
- از فشار اضافی روی انگشتان و دست خودداری کنید.
- بعد از مسلط شدن به حرکت، سرعت را بهتدریج افزایش دهید.
- حرکت انگشتان را تا حد امکان کوچک و کنترلشده نگه دارید.
- هنگام اجرای قطعه، تریل را با جملهبندی و فضای موسیقی، هماهنگ کنید.
هدف از تمرین تریل این نیست که صرفاً بتوانید دو نت را با بیشترین سرعت ممکن تکرار کنید. تریل باید در نهایت بخشی طبیعی از جمله موسیقایی شود.
تکنیک تریل در پیانو چگونه اجرا میشود؟
برای اجرای تکنیک تریل در ساز پیانو، نوازنده معمولاً دو نت مجاور را به طور متناوب اجرا میکند. نحوه انگشتگذاری، به نتها، موقعیت دست و جمله موسیقایی بستگی دارد؛ بنابراین نمیتوان یک انگشتگذاری ثابت را برای همه تریلها در نظر گرفت. با این حال، در بسیاری از موقعیتها استفاده از انگشتان دوم و سوم میتواند انتخاب مناسبی باشد.
برای شروع تمرین، دو نت را با سرعت پایین و به صورت منظم بنوازید. بعد از اینکه حرکت انگشتان راحت شد، سرعت را کمکم افزایش دهید. در اجرای نهایی، سرعت تریل باید با تمپو و فضای قطعه هماهنگ باشد. یک تریل سریع و پرقدرت همیشه انتخاب مناسبی نیست؛ گاهی یک تریل کنترلشده و متناسب با جمله موسیقی، اجرای بهتری ایجاد میکند.

تریل در گیتار چگونه اجرا میشود؟
در سازهای فرتدار مانند گیتار، تریل معمولاً با ترکیبی از تکنیکهای Hammer-on وPull-off اجرا میشود. برای مثال، نوازنده میتواند نت اول را اجرا کند و سپس با قرار دادن انگشت دیگر روی فرت بالاتر، نت دوم را بدون مضراب زدن دوباره به صدا درآورد. بعد با برداشتن انگشت میتوان به نت قبلی برگشت. با تکرار سریع این حرکت، رفتوبرگشت بین دو نت ایجاد میشود و تکنیک تریل تکمیل میشود. در گیتار نیز بهتر است تمرین از سرعت پایین شروع شود. هماهنگی دست چپ و راست و واضح بودن هر دو نت، قبل از افزایش سرعت اهمیت دارد.

نحوه اجرای تکنیک تریل در ساز ویولن
در ویولن، تریل با جابهجایی سریع انگشت بین نت اصلی و نت بالایی آن اجرا میشود. نوازنده ابتدا نت اصلی را با یکی از انگشتان روی سیم میگیرد و سپس انگشت دیگری را با سرعت و به صورت متناوب روی نت بالاتر قرار میدهد و برمیدارد.
در تمرین تریل ویولن، بهتر است ابتدا حرکت انگشتان را آهسته و کاملاً دقیق انجام دهید. بعد از اینکه جابهجایی بین دو نت برایتان راحت شد، میتوانید سرعت را بهتدریج افزایش دهید. حرکت انگشت باید کنترلشده باشد تا تریل واضح و منظم شنیده شود.

تریل در سازهای بادی چگونه اجرا میشود؟
در سازهای بادی، نحوه اجرای تریل به ساختار ساز و مکانیزم تولید صدای آن بستگی دارد. نوازنده با تغییر سریع بین نت اصلی و نت بالایی، صدای تریل را ایجاد میکند؛ اما این تغییر ممکن است در سازهای مختلف با روشهای متفاوتی انجام شود.
برای مثال، در سازهای بادی کلیددار مانند فلوت و کلارینت، نوازنده با تغییر سریع وضعیت انگشتان و کلیدها نتها را جابهجا میکند. در بعضی سازهای بادی نیز ممکن است برای اجرای یک تریل از انگشتگذاری خاصی استفاده شود.
در این سازها نیز دقت در تغییر نتها اهمیت زیادی دارد. اگر نوازنده پیش از تسلط بر حرکت انگشتان، روی افزایش سرعت تمرکز کند، ممکن است نتها واضح شنیده نشوند و تریل حالت نامنظم پیدا کند. بنابراین بهتر است تمرین از سرعت پایین شروع شود و بعد از ایجاد هماهنگی و کنترل کافی، سرعت افزایش پیدا کند.
تفاوت تریل با دیگر تزئینات موسیقی چیست؟
تریل تنها یکی از تزئینات موسیقایی است و نباید آن را با تکنیکهایی مانند ویبراتو، ترمولو یا نت زینت یکی دانست.
در تریل، دو نت بهصورت متناوب و نسبتاً سریع اجرا میشوند؛ درحالی که هرکدام از تکنیکهای دیگر شیوه اجرا و نقش متفاوتی دارند. شناخت تفاوت این تکنیکها بهخصوص برای هنرجویانی که تازه با نتخوانی و علائم موسیقی آشنا شدهاند، اهمیت دارد.
نتیجهگیری
تریل در موسیقی یکی از تزئینات مهم و پرکاربرد است که در آن نت اصلی با نت مجاور بالاتر از خود به صورت سریع و متناوب اجرا میشود. اگر علامتtr را در نت موسیقی دیدید، فقط به دنبال اجرای سریع آن نباشید، چون اجرای درست این تکنیک فقط به سریع نواختن دو نت محدود نمیشود. انتخاب سرعت مناسب، کنترل انگشتان، توجه به سبک قطعه و هماهنگی تریل با جمله موسیقایی، همگی در اجرای درست آن نقش دارند.

یادگیری درست و اصولی موسیقی نیاز به تمرکز، صبوری، تمرین زیاد و البته آموزش درست دارد. یادگیری هر تکنیک جدیدی میتواند به بهتر نواختن کمک زیادی بکند و از شما یک نوازندهی حرفهای بسازد. با این حساب نباید نقش آموزش و استاد را دستکم گرفت. از طرف دیگر دسترسی به اساتید باتجربه و بااخلاق و دریافت خدمات درست و پشتیبانی دائمی نیاز به این دارد که در یک آکادمی معتبر موسیقی ثبت نام کنید. ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان تمام تلاشمان را میکنیم تا شما لذت یادگیری موسیقی را تجربه کنید. کلاسهای ما به صورت انلاین برگزار میشود و به همین دلیل فرقی ندارد که در کدام نقطه از جهان به سر میبرید. چون با آموزش آنلاین موسیقی شما میتوانید از گوشهی دنج خانهتان در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنید.
پیشنهاد میکنیم که قبل از انجام ثبتنام و آغاز آموزشتان از راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی بهرهمند شوید تا با خیال راحت آموزشتان را در وب نوازان آغاز کنید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.



