ویولننوازی تکنیکی یا ویولننوازی احساسی؟ اصولا این سوال برای هنرجویان در آغاز آموزش ویولن، زمانیکه در حال یادگیری تکنیکهای اولیه هستند، ایجاد میشود. زیرا بعضی از هنرجویان، شیفتهی احساس ظریفی میشوند که ویولنیستهای حرفهای در نوازندگی خود دارند. احساسی که شنونده میتواند آن را بفهمد و دریافتش کند. به همین دلیل برای این هنرجویان، رعایت تکنیکهای فنی سخت و ملالآور میشود. از طرف دیگر بعضی از هنرجویان شیفتهی سرعت انگشتان، پاساژهای تمیز و اجرای بینقص هستند. اجرایی که مو لای درزش نرود!
واقعیت این است که ویولننوازی، نه فقط یک مهارت فیزیکی است و نه صرفاً یک تخلیهی احساسی صرف است؛ بلکه نقطهی تلاقی این دو جهان است. در این مطلب به این موضوع بیشتر میپردازیم و اهمیت تکنیک و احساس را در ویولننوازی مطرح میکنیم و به تفاوت ویولننوازی تکنیکی با ویولننوازی احساسی میپردازیم.
منظور از ویولننوازی تکنیکی چیست؟
ویولننوازی تکنیکی به مجموعهای از مهارتهای فیزیکی و ذهنی گفته میشود که به نوازنده امکان میدهد قطعه را دقیق، تمیز و مطابق با استانداردهای موسیقایی اجرا کند. کنترل صحیح آرشه، انگشتگذاری دقیق ویولن، کوک درست، ریتم منظم، اجرای صحیح پوزیسیونها، دوبلاستاپها و پاساژهای سریع، همگی زیر چتر تکنیک قرار میگیرند. تکنیک در واقع «ابزار بیان» نوازنده است؛ بدون آن، دستها توان اجرای آنچه را که ذهن میخواهد بیان کند، ندارد.
تکنیک قوی باعث میشود نوازنده اعتمادبهنفس بیشتری داشته باشد، در اجرا دچار استرس کمتری شود و بتواند قطعههای متنوعتری را انتخاب و اجرا کند. همچنین در کار گروهی، ارکستر یا همنوازی، تکنیک نقش تعیینکنندهای دارد؛ چرا که بیدقتی یک نوازنده میتواند کل گروه را دچار مشکل کند.

اهمیت تکنیک در نوازندگی ویولن چیست؟
تکنیک، پایه و ستون نوازندگی است. به همین دلیل بسیاری از محدودیتهایی که نوازندگان در سالهای بعد تجربه میکنند، ریشه در ضعفهای تکنیکی دوران ابتدایی دارد. به همین دلیل:
- هنرجویی که از ابتدا به وضعیت صحیح بدن، دست چپ و آرشهکشی توجه میکند، در آینده مسیر هموارتری خواهد داشت.
- تکنیک خوب از آسیبهای جسمی جلوگیری میکند.
- صدادهی ساز را شفافتر میسازد و امکان پیشرفت واقعی را فراهم میآورد.
منظور از ویولننوازی احساسی چیست؟
ویولننوازی احساسی به توانایی انتقال معنا، حالوهوا و داستان موسیقی به شنونده، گفته میشود. این نوع نوازندگی فراتر از نتهاست؛ جایی که دینامیک، آرتیکولاسیون، ویبره، مکثها، کششها و حتی سکوتها نقش اصلی را بازی میکنند. نوازندهی احساسی فقط نتها را اجرا نمیکند، بلکه هر نت دقیقا از وجود نوازنده برمیخیزد. البته توانایی انتقال احساسات بستگی زیادی به توانایی نوازنده دارد. نوازندهی توانا میتواند صرفا با یک آرشهکشی ساده، احساسات خود از اندوه و امید گرفته تا آرامش و التهاب را به شنونده منتقل کند.

اهمیت احساس در نوازندگی ویولن
- احساس باعث میشود که اجرا ماندگار شود.
- نوازندگی احساسی ارتباط عاطفی عمیقی بین نوازنده و شنونده ایجاد میکند.
- با وجود احساس، نوازندگی از اجرای یک قطعه به یک تجربهی انسانی تبدیل میشود.
- وقتی هنرجو بتواند احساسش را از طریق ساز بیان کند، انگیزهی تمرین افزایش پیدا میکند و موسیقی از حالت وظیفه خارج میشود.
نقصهای ویولننوازی تکنیکی و بدون احساس
وقتی که شما بیش از حد به اصول تکنیکی و فنی تکیه کنید و هیچ تلاشی برای ورود احساسات به نوازندگی خود نکنید، نباید انتظار نتیجهی خوبی داشته باشید. چون تکنیک بدون احساس، نوازندگی را به اجرایی سرد و مکانیکی تبدیل میکند. در این حالت همهچیز درست است، اما چیزی در دل شنونده تکان نمیخورد.
مثل این است که یک متن را با صدای بلند و کاملا یکنواخت بخوانید. طبیعی است که در یک متن، هر جملهای بار عاطفی خاص خود را دارد و نیاز به لحن خاص خودش هم است. نوازندگی تکنیکی صرف هم دقیقا بدون فرازوفرود و بدون روح است. در این حالت، نوازنده بیشتر شبیه به یک ماشین دقیق عمل میکند تا یک هنرمند.
اصولا هنرجویانی خیلی تکنیکی مینوازند که:
- ذهن منظم و دقیقی دارند؛
- افراد نتیجهگرایی هستند و از مسیرهای قابل اندازهگیری لذت میبرند؛
- موفقیت را در درست انجام دادن میدانند.

نقصهای نوازندگی احساسی و بدون تکنیک چیست؟
اگر طرفدار احساسی نواختن هستید خوب است بدانید که احساسی نواختن صرف نیز معایب و نواقص خاص خودش را دارد. زیرا احساس بدون تکنیک، هرچقدر هم صادقانه باشد، اغلب به اجرایی ناپایدار و خستهکننده منجر میشود. کوکهای نامطمئن، صدای خشدار، ریتمهای لغزان و ناتوانی در کنترل دینامیک، شنونده را از ارتباط عمیق با موسیقی بازمیدارد. شما در این حالت ایده و احساس لازم را دارید، اما زبان بیان آن را بلد نیستید. درست مثل کسی که حرفهای مهمی برای گفتن دارد اما کلمات را اشتباه ادا میکند.
ویولننوازی تکنیکی بهتر است یا ویولننوازی احساسی؟
برخلاف تصور رایج، تکنیک و احساس در تضاد با یکدیگر نیستند. تکنیک قوی، آزادی بیان احساسی را بیشتر میکند و احساس عمیق، به تکنیک، جهت و معنا میدهد. نوازندهای که تکنیک دارد اما احساس ندارد، محدود به چارچوب میماند؛ و نوازندهای که احساس دارد اما تکنیک ندارد، در بیان آن احساس ناتوان میشود.
در مسیر یادگیری ویولن، معمولاً تکنیک زودتر آموزش داده میشود، اما احساس بهتدریج و با گوش دادن، تجربهی زیستی و درک موسیقی شکل میگیرد. نکتهی مهم این است که هنرجو از همان ابتدا بداند هدف نهایی، فقط درست نواختن نیست، بلکه زیبا نواختن است.
چطور میتوان ضمن رعایت تکنیکهای نوازندگی ویولن، احساس را هم به کار برد؟
برای اینکه یک ویولننوازی کامل داشته باشید، یعنی در عین داشتن تکنیک، طوری هم بنوازید که بر جان شنونده بنشیند، باید بدانید که بسیاری از تکنیکهای نوازندگی ویولن وابسته به احساس است. یعنی ظرافت، شدتوضعف، مکث، لرزش، رنگ صوتی و آگاهی از حالوهوای قطعه، وابسته به احساسات شما است. به همین دلیل باید احساسات را وارد نوازندگی خود کنید. اصولا در فرآیند یادگیری ویولن، تکنیکهای مختلف یاد داده میشود ولی آموزش احساسات کمی سخت و زمانبر است. در ادامه به مهمترین کارهایی که باید انجام دهید تا بتوانید احساسات را وارد نوازندگی خود کنید میپردازیم:
شناخت «داستان پشت موسیقی» برای نوازندگی احساسی
قبل از شروع نوازندگی، خوب است که قصهی آن قطعه را بدانید. چون اصولا پشت هر قطعهای، داستانی وجود دارد و عوامل مختلفی باعث ساخته شدن قطعات میشوند. دانستن این قصهها به شما کمک میکنند که بتوانید احساسات خود را به درستی بروز دهید.

وارد کردن احساس از طریق دینامیک (شدت و ضعف صدا)
یکی از راههای بیان احساسات، ایجاد شدت و ضعف در نوازندگی است. البته که این کار به نوعی استفاده از تکنیک است ولی به شما کمک زیادی میکند تا بتوانید احساس درونی خود را بیان کنید. ولی اگر یک قطعه را بدون تغییر حجم صدا بنوازید کاملا یکنواخت و بیروح میشود. این موضوع در ویولننوازی عاشقانه اهمیت زیادی پیدا میکند.
داشتن مکثهای اصولی و بهجا
همانطورکه هنگام صحبت کردن، مکثهای بهجا باعث میشود که سخن شما به طرف مقابل درست منتقل شود، هنگام نوازندگی هم نباید عجله کنید. درواقع داشتن مکثهای اصولی هنگام نوازندگی به شما کمک میکند که نوازندگی اثرگذارتری داشته باشید. به همین دلیل حتما در نوازندگی خود موارد زیر را رعایت کنید تا بتوانید به لهجهی موسیقایی خود برسید. اصولا با تمرین میتوانید به درستی موارد زیر را رعایت کنید:
- کنترل ریتم بدون شتاب؛
- مکثهای کوتاه در پایان جمله؛
- توقفهای ظریف در نقطههای حساس.

شنیدن اجراهای حرفهای با نگاه تحلیلی
شنیدن دقیق و متمرکز قطعات معروف و محبوبتان به شما کمک میکند تا متوجه احساسات نوازنده شوید و بدانید که چطور و در چه بخشهایی آنها را به کار میبرد. حین گوش کردن به این قطعات از خودتان بپرسید:
- چرا نوازنده شدت صدا را تغییر میدهد؟
- چرا در این قسمت مکث میکند؟
- چرا آرشه را سبک یا سنگین میکشد؟
- چرا جمله را بالا میبرد یا پایین میآورد؟
نتیجهگیری
همانطورکه مطالعه کردید در ویولننوازی تکنیکی، نوازنده نمیتواند آنچه را در ذهن و احساسش دارد درست اجرا کند. صدا ناپایدار میشود، کوک ویولن بههم میریزد، آرشهکشی خشن یا نامنظم انجام میشود و حتی اجرای سادهترین قطعهها هم شنونده را خسته میکند. از طرف دیگر، نبود احساس، نوازندگی را به یک اجرای مکانیکی و سرد تبدیل میکند. در این حالت، همهچیز درست است، اما جان ندارد و ارتباطی با شنونده برقرار نمیشود.
در نتیجه برای اینکه بتوانید یک ویولننوازی کامل کنید باید در عین توجه به تکنیک، احساس را هم در نظر بگیرید.
لازم به ذکر است که شما برای یادگیری اصولی ویولن نیاز به استاد مجرب و بادانش دارید. استادی که در عین تکنیکی نواختن، احساسی نواختن را هم آموزش بدهد. ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان به کمک اساتید حرفهای خود به شما کمک میکنیم که قدمبهقدم نواختن ویولن را یاد بگیرید.

کلاسهای ما به صورت آنلاین برگزار میشود و در این شیوهی آموزشی فرقی ندارد که در کدام نقطه از جهان زندگی میکنید چون به سادگی امکان شرکت در کلاس آنلاین موسیقی را دارید.
اگر سوال و ابهامی در ذهنتان وجود دارد میتوانید با درخواست راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی از راهنمایی کارشناسان ما برخودار شوید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


