روشهای مختلفی برای یادگیری گیتار وجود دارد. برخی از هنرجویان به سمت یادگیری نتنویسی کلاسیک میروند، درحالیکه گروهی دیگر کار خود را با تبلچر گیتار آغاز میکنند. تبلچر یا همان «تب»، روشی سادهتر و قابلفهمتر برای نمایش جای انگشتها روی دستهی گیتار است و به همین دلیل بین مبتدیان بسیار محبوب است. در این مقاله میخواهیم به زبان ساده توضیح بدهیم که تبلچر چیست، چگونه باید از آن استفاده کرد و چه تفاوتی با سیستم نتنویسی استاندارد دارد. پس اگر قصد آموزش گیتار را داری ولی با تبلچر آشنا نیستی این مطلب را از دست نده.
منظور از تبلچر گیتار چیست؟
تبلچر (Tablature)، یک استاندارد نتخوانی است که نواختن گیتار را برای نوازنده آسان میکند. گاهی اوقات نوازنده با نتهای پیچیدهای روبهرو میشود که مقداری خستهکننده است اما تبلچر، نتخوانی را سادهتر میکند.
درواقع تبلچر در گیتار، نقشهی سادهای از دستهی ساز است که نشان میدهد کدام سیم و کدام پرده (فرت) را باید فشار داد. در این صورت نوازنده یاد میگیرد که به سادگی یک قطعه، ملودی یا آکورد را بنوازد.
تبلچر مناسب سازهای زهی فرتدار مانند گیتار و عود است. قدیمیترین کتابی که در آن تبلچر دیده شده، از اسپانیا کشف شده است که مربوط به آموزش عود در اواسط قرن 16 میلادی است. زیرا در آن دوران هم ساز عود مانند ساز گیتار محبوب بود. جالب است بدانی که واژهی Tablature در اصل به معنای «جدول» یا «چیدمان» است.
ساختار تبلچر به چه صورت است؟
برای اینکه بتوانی تبلچر گیتار را بخوانی باید با ساختار آن آشنا شوی. در تبلچر، شش خط افقی وجود دارد که نشاندهندهی سیمهای گیتار است که با حروف اختصاصی TAB نشان داده میشود. اولین خط از بالا، سیم اول گیتار (می زیر) را نشان میدهد که نازکتر از دیگر سیمها است. خط آخر هم، سیم آخر یا سیم ششم گیتار (می بم) را نشان میدهد.
نتها در تبلچر از چپ به راست خوانده میشوند. تبلچر نشان میدهد که روی کدام سیم در کدام فرت باید انگشتگذاری کنی تا نت مدنظرت اجرا شود. درواقع روی خطها، اعدادی نوشته میشود که هر عدد بیانگر شمارهی فرتی است که باید آن سیم را بگیری. با انجام این کارها، نت موردنظرت اجرا میشود.
چطور تبلچر گیتار را بخوانم؟
حالا که متوجه شدی منظور از تبلچر چیست، وقتش رسیده است که آموزش تبلچر را شروع کنی. روش خواندن و اجرای نتها در این روش، خیلی ساده است. قبل از هرچیز باید به دقت به دستهی گیتار نگاه کنی. همانطور که در تصویر مشاهده میکنی شماره فرتها از راست به چپ و شماره سیمهای گیتار از پایین به بالا نشان داده شده است. حالا گیتار را 180 درجه بچرخان تا دستهی گیتار به سمت چپ برود. شماره فرتها از چپ به راست و سیمهای گیتار از پایین به بالا مشاهده میشود. این به این معناست که سیم شماره یک که در بالا قرار گرفته است، صدای نت می (E) را میدهد و سیم شمارهی دو در ردیف دوم صدای سی (B) را میدهد. به همین ترتیب تا سیم شماره 6 که آخرین سیم است.
همانطور که در نتخوانی، نتها از چپ به راست خوانده میشوند، در تبلچر هم ترتیب اعداد از چپ به راست نشاندهندهی ترتیب نواختن است.
شمارهگذاری روی تب گیتار
در راستای آموزش تبلچر باید این نکته را هم بدانی که شمارههای روی تبلچر نشان دهندهی شمارهی فرتی است که باید آن سیم را در آنجا فشار دهی. برای مثال وقتی عدد 1روی سیم یک قرار دارد باید فرت یک از سیم یک را بنوازی، اگر عدد 3 روی سیم دو قرار دارد باید فرت 3 از سیم 2 را بنوازی و در آخر وقتی عدد 0 روی هر سیمی قرار بگیرد آن سیم باید به صورت آزاد نواخته شود.
چرا تبلچر برای مبتدیان مفید است؟
به عنوان یک هنرجوی مبتدی که به تازگی یادگیری گیتار را شروع کردهای خوب است که تبلچر را یاد بگیری چون این شیوه مزایای زیادی دارد که شامل موارد زیر است:
سادگی و سرعت یادگیری
برخلاف نتنویسی که نیاز به تسلط بر کلید، خطوط حامل و ارزش زمانی دارد، تبلچر فقط جای انگشتها را نشان میدهد و یادگیری آن خیلی راحت است.
دسترسی گسترده
بسیاری از آهنگها بهخصوص قطعات محبوب پاپ و راک، بهصورت رایگان یا تجاری در قالب تبلچر گیتار منتشر شدهاند.
کمک به تمرین عملی
تبلچر مستقیماً میگوید «کجا را بگیر» و «کدام سیم را بنواز»، به خاطر همین از همان ابتدا میتوانی صدای خوبی از سازت درآوری.
تفاوت تبلچر و سیستم نت نویسی
اگر یادت باشد در بخشهای بالا گفتیم که برخی از هنرجویان سیستم نتنویسی کلاسیک را ترجیح میدهد. حالا شاید برایت سوال ایجاد شود که اگر نواختن گیتار با تبلچر اینقدر ساده و راحت است چرا باید سیستم نتنویسی را یاد گرفت؟ درواقع هر دو سیستم مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند. در این بخش به مقایسه این دو سیستم میپردازیم.
نمایش صدا در برابر نمایش انگشتگذاری
یکی از ویژگیهای منحصربهفرد نتنویسی استاندارد این است که دقیقاً ارتفاع صدا و کشش زمانی نتها را نشان میدهد. ولی تبلچر بیشتر روی موقعیت انگشت روی دسته تمرکز دارد و کمتر به ارزش زمانی توجه میکند.
وقتی که زمان نتها مشخص نباشد، نمیتوانی به طور صحیح قطعهی جدیدی را بنوازی. به خاطر همین مجبور میشوی فقط قطعات آشنا که قبلا شنیدهای را بنوازی.
انتقالپذیری
نتها در هر سازی قابل اجرا هستند. اگر قطعهای برای پیانو نوشته شود، ویولنیست هم میتواند آن را بخواند. اما تبلچر فقط مخصوص یک ساز طراحی میشود (مثلاً گیتار) و روی سازهای دیگر کاربردی ندارد.
دقت در ریتم
در نتنویسی، طول هر نت (چنگ، سیاه، سفید و …) مشخص است و ریتم به طور کامل اجرا میشود. اما در تبلچر معمولی، اغلب خبری از ارزش زمانی نیست و نوازنده باید از روی گوش یا همراهی با ضبط اصلی، ریتم را حدس بزند. البته برخی تبلچرها همراه با نت استاندارد یا همراه با خطوط ریتمی نوشته میشوند.
توجه به سبکهای نوازندگی
موسیقی کلاسیک به شدت به نتنویسی وابسته است و اگر شما هم از بین سبکهای گیتارنوازی قصد یادگیری سبک کلاسیک را دارید، باید با سیستم نتنویسی پیش بروید. ولی سبکهای پاپ، راک، متال و بلوز بیشتر با تبلچر سر و کار دارند.
به خاطر محدودیتهایی که سیستم تبلچر دارد، بسیاری از کتابهای آموزشی یا سایتهای موسیقی امروزی از ترکیب تبلچر و نتنویسی استفاده میکنند. یعنی در بالا خطوط حامل و نتها نوشته میشود و درست زیر آنها همان قطعه بهصورت تبلچر درج میشود. اگر تو هم به روش ترکیبی پیش بروی، میتوانی همزمان با یادگیری عملی گیتار، با اصول تئوری موسیقی هم آشنا شوی.
اشتباهات رایج مبتدیان در استفاده از تبلچر
هنرجویان مبتدی هنگام کار با تبلچر اصولا دچار چند خطای رایج میشوند که شامل موارد زیر است:
نادیده گرفتن ریتم
خیلیها فکر میکنند کافی است فقط جای انگشتها را بدانند، اما بدون توجه به کشش زمانی قطعه، موسیقی بیروح و ناهماهنگ میشود.
وابستگی بیش از حد به تبلچر
بعضی هنرجویان فقط به تبلچر تکیه میکنند و هیچوقت به گوش خود اعتماد نمیکنند. این کار در بلندمدت پیشرفت را کند میکند.
بیتوجهی به تکنیکها
خواندن علامتهایی مثل Slide یا Bend بهتنهایی کافی نیست؛ بلکه باید بتوانی آنها را درست اجرا کنی تا صدای خوب و درستی بدهند.
نتیجهگیری
همانطورکه متوجه شدی، تبلچر گیتار یکی از بهترین ابزارها برای شروع یادگیری این ساز است. این روش به هنرجویان مبتدی امکان میدهد خیلی سریع جای انگشتها و آکوردها را پیدا کنند و آهنگهای دلخواهشان را بنوازند. با این حال، تبلچر جایگزین کامل نتنویسی نیست. پس اگر میخواهی که گیتار را به صورت حرفهای بنوازی و قطعات بیشتری را اجرا کنی باید به مرور زمان نتخوانی و درک ریتم را هم یاد بگیری. بهترین راه این است که از تبلچر بهعنوان پلی برای شروع استفاده کنی، اما همزمان با تئوری موسیقی و نتنویسی هم آشنا شوی. یادت باشد که تبلچر فقط نقشهی راه است ولی برای طی کردن مسیر نیاز به ابزارها و روشهای مختلفی داری.

اگر میخواهی که از همین آغاز راه، به شکل درست و اصولی گیتار زدن را یاد بگیری باید به شکل اصولی هم آموزش ببینی. ما در آموزشگاه موسیقی آنلاین وب نوازان به تو کمک میکنیم که بتوانی این مسیر را به خوبی طی کنی و در نهایت یک گیتاریست خوب و حرفهای شوی. اگر مشغول مدرسه و دانشگاه یا کار هستی و فرصت شرکت در کلاس موسیقی را نداری، با آموزش آنلاین موسیقی همه چیز امکانپذیر است. کلاسهای ما در وب نوازان به شکل آنلاین برگزار میشود و تو بدون محدودیت مکانی و زمانی میتوانی در کلاس آنلاین موسیقی وب نوازان شرکت کنی. اگر نیاز به راهنمایی و مشاورهی تخصصی داری میتوانی با درخواست راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی کارشناسان ما را باخبر کنی. با این کار تمام سوالات و ابهامهای ذهنیات پاسخ داده میشوند و میتوانی با خیال راحت، کلاسهایت را شروع کنی.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.






