من و همسرم هر دو موسیقیدوست بودیم ولی هیچوقت فرصتش پیش نیامده بود که خودمان بتوانیم موسیقی را یاد بگیریم. با این حال دوست داشتیم که صدای ساز و نوا در خانهمان به گوش برسد، برای همین فکر کردیم که برای تولد 11 سالگی دخترمان او را در کلاس موسیقی ایرانی ثبت نام کنیم، اما نمیدانستیم بهترین ساز ایرانی برای کودکان چیست؟
راستش ما دوست داشتیم که بنیتا نواختن یکی از سازهای ایرانی را یاد بگیرد چون جدای از جذابیت موسیقی ایرانی، میخواستیم که دخترمان به شکل عمیق با فرهنگ و هنر کشورش آشنا شود. البته که خود بنیتا هم به موسیقی ایرانی علاقه داشت ولی مشکلمان این بود که نمیدانستیم دقیقا کدام ساز برای بنیتا مناسبتر است؟
بهترین ساز ایرانی برای کودکان چه سازی است؟
ما برای اینکه بتوانیم انتخاب درستی داشته باشیم، تصمیم گرفتیم که دربارهی تمامی سازهای ایرانی تحقیق کنیم و با دقت به صدای همهی آنها گوش دهیم. به خاطر همین یک دور به بیشتر سازهای ایرانی فکر کردیم از آموزش سنتور گرفته تا یادگیری تار و یا سه تار. به کمانچه هم فکر کردیم و حتی سراغ سازهای ریتمیک مثل دف و تنبک هم رفتیم.
البته که بیش از هرچیزی اشتیاق و علاقهی بنیتا برایمان اهمیت داشت. ما میدانستیم که بدون علاقهی زیاد و اشتیاق درونی، یادگیری موسیقی امکانپذیر نیست. این موضوع در رابطه با کودکان و نوجوانان اهمیت بیشتری هم دارد. زیرا کودکان هم دقیقا مانند بزرگسالان علایق و سلایق متفاوتی دارند. ممکن است یک کودک به سازهای ریتیمک علاقهی زیادی داشته باشد و در مقابل یک کودک دیگر اشتیاق زیادی به نواختن سازهای ملودیک داشته باشد.
با تمام اینها، بنیتا هنوز مردد بود و نمیدانست که دقیقا چه چیزی را دوست دارد؛ بنابراین مجبور بودیم که با آرامش پیش برویم تا انتخاب درستی داشته باشیم.
تنبک و دف برای چه کودکانی مناسب هستند؟
اولین سازی که توجهمان را جلب کرد، تنبک بود. زیرا پسر دوستم چند وقتی بود که آموزش تنبک را شروع کرده بود و دوستم از استادش و مسیر آموزشی و پیشرفت پسرش خیلی راضی بود. پسر دوستم عاشق ریتم و ضرب بود و از همان بچگی روی میز ضرب میگرفت، برای همین طبیعی بود که یادگیری تنبک برایش خیلی لذتبخش باشد.
البته که دف هم مانند تنبک یک ساز ریتمیک است و میتواند برای کودکی که از ضرب، حرکت و اجرای ریتمی لذت میبرد جذاب باشد. اما بنیتا علاقهی چندانی به سازهای ریتمیک نشان نداد. یک روز که در خانهی دوستم مهمان بودیم، با ساز پسر دوستم نواختن این ساز را امتحان کرد، در راه بازگشت به خانه گفت : «مامان من دوست دارم یه سازی رو یاد بگیرم که بتونم باهاش آهنگ بزنم.» اینجا بود که متوجه شدیم باید سراغ سازهای ملودیک برویم.

تار برای کودکان؛ آیا انتخاب مناسبی است؟
پدر بنیتا از همان اول طرفدار تار بود. دلیلش هم کاملاً شخصی بود. خودش تار را خیلی دوست داشت و میگفت اگر قرار باشد بنیتا یک ساز ایرانی یاد بگیرد، دوست دارد که تار بزند. به اعتقاد همسرم، تار صدایی پررنگ و شخصیتدار دارد و وقتی در یک قطعه نواخته میشود، بهراحتی خودش را نشان میدهد.
البته که ما دربارهی اندازه ساز و اینکه آیا برای جثهی کوچک بنیتا خیلی بزرگ نیست هم گفتوگو کردیم. ولی در نهایت بعد از تماشای چند اجرای تار، متوجه شدیم که بنیتا آنقدر هیجانزده نشده است که بخواهد یادگیری تار را شروع کند.
آیا سه تار انتخاب مناسبی برای کودکان است؟
سهتار برای ما به خاطر صدای آرامی که نسبت به بقیهی سازها دارد، یک مزیت مهمی داشت. با خودمان گفتیم اگر قرار باشد بنیتا هر روز در خانه تمرین کند، سهتار انتخاب بهتری است. بالاخره زندگی آپارتمانی است و نمیخواستیم هر روز نگران باشیم که موقع تمرین ساز، همسایهها اذیت شوند. از طرف دیگر صدای سهتار را هم دوست داشتیم؛ آرام و ظریف بود و حس خوبی ایجاد میکرد. اما این بار بنیتا خیلی زود تکلیفمان را مشخص کرد و گفت: «قشنگه، ولی من یه ساز هیجانانگیزتر میخوام.»

کمانچه؛ سازی با صدایی متفاوت و خاص
اگر قرار بود من انتخاب کنم، احتمالاً کمانچه را انتخاب میکردم. من همیشه صدای کمانچه را دوست داشتهام. یک حالت احساسی و کشیده در صدایش هست که برای من خیلی خاص است. صدای این ساز از همان ابتدا من را مجذوب خودش میکند و تا انتهای قطعه به آن گوش میدهم. میدانستم که نباید علاقهی خودم را به دخترم اعمال کنم ولی فکر کردم، پیشنهادش که راه دوری نمیرود برای همین یک روز نشستیم و چند تا کمانچهنوازی فوقالعاده تماشا کردیم. اما متوجه شدم که این ساز آنقدر که برای من جذاب است، برای بنیتا نیست.
به نظرم آن دسته از کودکان و یا نوجوانانی که از موسیقی احساسی لذت میبرند، از یادگیری کمانچه هم لذت خواهند برد. البته که نواختن این ساز در ابتدا به دلیل ایجاد هماهنگی بین هر دو دست و آرشه کار سختی است ولی به مرور کودک به آن عادت میکند.
توجه به علاقه کودک، مهمترین معیار در انتخاب ساز برای کودکان
هرچند که ما از اولش هم به علاقهی بنیتا اهمیت میدادیم ولی رفته رفته بیشتر به این موضوع ایمان میآوردیم. درواقع اصلا مهم نبود که ما چه سازی را دوست داریم و یا چه سازی برای شرایط خانهمان بهتر است، مهم این بود که کدام ساز دل بنیتا را ببرد.
در نهایت این سنتور بود که دل بنیتا را برد و او را یک دل نه صد دل عاشق کرد. بعد از تماشای یک همنوازی او شیفتهی صدای سنتور شد و گفت که دلش می خواد که این ساز را یاد بگیرد. گفت که هم صدای شفاف و روشنش را دوست دارد و اینکه شیوهی نوازندگی این ساز با مضراب برایش خیلی هیجانانگیز است.
در نهایت بهترین ساز ایرانی توسط بنیتا انتخاب شد، البته نه لزوما بهترین ساز برای همهی کودکان، بلکه بهترین ساز برای بنیتا!

نتیجهگیری
درواقع ما متوجه شدیم از همان ابتدا نباید میپرسیدیم، «بهترین ساز ایرانی برای کودکان و نوجوانان چه سازی است؟» بلکه سوال درست این است که بپرسیم، کدام ساز برای فرزند من مناسبتر است؟
اگر کودک شما عاشق ریتم و ضرب است، تنبک یا دف میتواند برایش جذابتر باشد. اگر صدای پررنگتر و پرقدرتتر سازهای زهی را دوست دارد، تار گزینهی مناسبی است و ارزش امتحان کردن را دارد. اگر به صدای آرام و ظریف علاقه دارد و خانواده هم شرایط تمرین کمصداتری را ترجیح میدهد، سهتار انتخاب مناسبتری است. کمانچه ساز خاصی است و ممکن است که فرزند شما مجذوب صدای احساسی آن شود. در نهایت اگر فرزند شما هم مانند بنیتا من، صدای شفاف، روشن و و زنده سنتور را دوست دارد، اجازه دهید که یادگیریاش را آغاز کند.
البته صدها ساز دیگر هم وجود دارد که فرزند شما میتواند آنها را یاد بگیرد. مانند سازهای محلی که اصولا در موسیقی فولکور استفاده میشود. یادگیری هر کدام از این سازها، نه تنها از موسیقی ایرانی شناخت عمیقتری به فرزند شما میدهد بلکه باعث میشود که با ویژگیهای خاص موسیقی هر منطقه نیز آشنا شود.
البته در انتخاب بهترین ساز ایرانی برای کودکان و نوجوانان باید به سن کودک، شرایط جسمی و نظر استاد هم توجه کرد و درنهایت در انتخاب نهایی آنها را در نظر گرفت. اما به هیچ وجه فراموش نکنید که مهمترین معیار این است که فرزندتان بتواند با سازش ارتباط برقرار کند.

در نهایت چون ما در شهر کوچکمان نتوانستیم استاد سنتور خوبی را برای بنیتا پیدا کنیم ترجیح دادیم که آموزش آنلاین موسیقی را امتحان کنیم. در جستوجوهایمان به سایت آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان رسیدیم. بعد از مطالعه شرایط دورهها و نظرات هنرجویان سابق این آکادمی، مطمئن شدیم که بنیتا میتواند به شکل آنلاین موسیقی را یاد بگیرد.
ما برای اینکه مطمئن شویم که ساز مناسبی را برای بنیتا انتخاب کردهایم، از طریق راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی با کارشناسان این آکادمی صحبت کردیم و در نهایت بنیتا در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کرد.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.


