تغییر پوزیسیون در ویولن یکی از مهمترین تکنیکهای نوازندگی ویولن است که همهی ویولنیستها با آن به خوبی آشنا هستند. هر هنرجویی برای نواختن قطعات پیچیدهتر باید این حرکت را بلد باشد. این حرکت برای برخی نوازندگان چالشبرانگیز و کمی سخت است. به همین دلیل هنرجویان مبتدی معمولا در ابتدای آموزش ویولن در پوزیسیون اول مینوازند. ممکن است شما هم همین کار را انجام دهید ولی اگر روزی بخواهید قطعات پیچیدهتر را بنوازید چارهای جز تغییر پوزیسیون ندارید. به همین دلیل در این مقاله قصد داریم به اهمیت و چرایی تغییر پوزیسیون و روش انجام آن بپردازیم.
تغییر پوزیسیون در ویولن به چه منظور انجام میشود؟
پوزیسیون در ویولن به موقعیت قرارگیری انگشت اول بستگی دارد. یعنی زمانی که انگشت اول روی نت اول هر کدام از سیمهای ویولن باشد، ما در پوزیسیون اول هستیم. ولی زمانی که دست خود را حرکت دهیم و انگشت اول را روی نت دوم سیم بگذاریم، پوزیسیون تغییر میکند و وارد پوزیسیون دوم میشویم. جلو رفتن در پوزیسینها به همین ترتیب ادامه دارد.
درواقع فرض کنید روی ویولن قطعهای را مینوازید که ملودی آن از یک نقطه به بعد بالاتر و بالاتر میرود. ناگهان متوجه میشوید که روی سیم فعلی و جایگاه فعلی انگشتها، دیگر جایی برای ادامه نتها ندارید. در این مرحله دیگر چارهای جز تغییر پوزیسیون باقی نمیماند.
به طور کلی ویولن 15 پوزیسیون دارد که پوزیسیونهای یک تا هفت پوزیسیونهای پایین و پوزیسیونهای هشت تا یازده پوزیسیونهای بالا هستند. در ادامه توضیح میدهیم که در کدام شرایط احتیاج داریم تا از پوزیسیون های بالاتر ویولن استفاده کنیم.

راحتتر شدن اجرای قطعه
فرض کنید که شما میخواهید نت «فا» را با انگشت اول روی سیم «می» اجرا کنید و بعد از آن باید نت «سل» را با انگشت سوم روی سیم «ر» بنوازید. شاید انگشتگذاری و همینطور تعویض سیم در این حالت برایتان سخت باشد. در چنین شرایطی اگر به پوزیسیون سوم بروید، کار برایتان سادهتر میشود. در این صورت میتوانید نت «فا» را با انگشت سوم روی سیم «لا» بگیرید و بعد نت «سل» را با انگشت اول روی سیم «ر» اجرا کنید.
اجرای نتهای زیرتر
همانطور که میدانید، در پوزیسیون اول زیرترین نتی که وجود دارد نت «سی» است که با انگشت چهارم گرفته میشود. هرچند میتوان با کشیدن بیشتر انگشت چهارم، نت بالاتر یعنی نت «دو» را هم اجرا کنید. البته که در این حالت، انگشت چهارم از یک حد مشخص بیشتر کشیده نمیشود و به همین دلیل برای اجرای نت زیرتر ما درنهایت به تغییر پوزیسیون در ویولن احتیاج داریم.
ویبراسیون راحتتر
به احتمال بسیار زیاد، شما هم مثل اکثر نوازندگان ویولن انگشت چهارم ضعیفی دارید و در هنگام ویبراسیون نمیتوانید به خوبی انگشت خود را تکان دهید. تغییر پوزیسیون راحتترین راهحل این مشکل است. تنها کافی است یک یا دو پوزیسیون به سمت بالا حرکت کنید و با انگشت قویتر خود ویبره را روی نت مورد نظر انجام دهید.
گرفتن صدای خاص از یک سیم مشخص
اگر حتی کمی هم با ساز ویولن ور رفته باشید، متوجه این مسئله شدهاید که هر سیم ویولن ویژگی و شخصیت مربوط به خودش را دارد. پوزیسیونهای مختلف روی یک سیم مشخص هم دقیقا همینطور هستند، یعنی هر پوزیسیون ویژگی و صدای مخصوص به خودش را دارد.
گاهی شما نیاز دارید که یک ملودی تکراری را با حالوهوای جدیدی بنوازید، در این صورت تنها کافی است همان ملودی را بدون هیچ تغییری روی پوزیسیون دیگری پیاده کنید. فقط یک بار این روش را امتحان کنید، آن موقع خودتان متوجه حسوحال جدیدی که آهنگتان گرفته است میشوید.
چگونه تغییر پوزیسیون در ویولن را بهتر انجام دهیم؟
پس تا الان متوجه شدیم که تغییر پوزیسیون یکی از مهمترین مهارتهایی است که به عنوان ویولنیست باید آن را یاد بگیرید. اما طبیعی است که در ابتدا یادگیری ویولن، این مهارت برایتان سخت و چالشبرانگیز باشد. به همین دلیل ما اینجا یک سری راهکار ساده به شما آموزش میدهیم تا به وسیلهی آنها تغییر پوزیسیون را راحتتر و سریعتر انجام دهید.
طرز نگه داشتن ساز خود را چک کنید
برای اینکه سریعتر و راحتتر پوزیسیون دست چپ خود را تغییر دهید، در وهلهی اول باید از نحوه صحیح نگه داشتن ساز خود مطمئن شوید. مثلا باید این نکته را قبل از شروع ساز زدن چک کنید که دست چپتان کاملا آزاد باشد و ساز فقط توسط سر و شانه نگه داشته شود. زیرا اگر وزن ویولن روی دست چپ باشد، دست نمیتواند آزادانه حرکت کند و تغییر پوزیسیون به کندی صورت میگیرد.
حرکت دادن کل دست
برای تغییر پوزیسیون در ویولن باید کل دست با یکدیگر به جلو حرکت کند، حتما به این نکته توجه کنید که در زمان تغییر پوزیسیون دست چپ انگشت شستتان در قسمت ابتدایی جا میماند یا کاملا جلو نمیآید. سعی کنید برای این مشکل راه حلی پیدا کنید لازم به ذکر است که معمولا وقتی وزن ویولن روی دست چپ است، این اتفاق رخ می دهد. برای حل آن کافی است که اول مطمئن شوید که ویولن را درست نگه داشته اید و بعد سعی کنید که حرکت دادن دستتان به سمت جلو و عقب را تمرین کنید و هر دفعه مطمئن شوید که کل دستتان با هم جلو و عقب می رود و انگشت شست با انگشت های دیگرتان همراه است.
صدای نتها را چک کند
برای اینکه نتهایی که در پوزیسیونهای بالاتر اجرا میکنید فالش نباشند، باید حتما تمرینات گامنوازی در پوزیسیونهای مختلف را انجام دهید. شما باید در زمان اجرای نتها در پوزیسیونهای بالاتر، صدای هر نت را با نتهایی که قبلا میشناختید، مقایسه کنید و سعی کنید که فالشیهایتان را در نوازندگی ویولن به حداقل برسانید.
نکات مهم برای هنرجویان مبتدی
- با سرعت کم شروع کنید زیرا تغییر پوزیسیون سریع بدون تسلط، باعث خطا و ایجاد نتهای فالش میشود.
- به جای نگاه کردن به دست، به صدا گوش دهید؛ گوش شما باید محل نت را تأیید کند.
- از قطعات ساده استفاده کنید؛ مثلاً قطعاتی که فقط بین پوزیسیون اول و سوم جابهجا میشوند.
تمرین روزانه کوتاه اما مداوم داشته باشید؛ حتی ۵ دقیقه تمرین پوزیسیون در روز میتواند پیشرفت چشمگیری ایجاد کند.

نتیجهگیری
تغییر پوزیسیون در ویولن یک مهارت ضروری است که درهای جدیدی را به روی نوازنده باز میکند. از دسترسی به نتهای بالاتر گرفته تا اجرای قطعات روانتر و با صدایی دلنشینتر همه با تغییر پوزیسیون رخ میدهد. شاید در ابتدا، یادگیری این مهارت، کمی چالشبرانگیز به نظر برسد، اما با تمرینهای تدریجی، گوش دقیق و صبوری، به بخشی طبیعی از نوازندگی شما تبدیل میشود.
هر چند که میزان تمرین و سختکوشی شما عامل مؤثری برای تسلط روی این مهارت است ولی در ابتدا باید به درستی و کاملا اصولی آموزش ببینید. در این راستا ما در آکادمی موسیقی آنلاین وب نوازان با اساتید مجرب خود در گامبهگام آموزش ویولن، کنار شما هستیم. اگر شاغل هستید و زمان کافی ندارید یا در خارج از کشور زندگی میکنید و یا دنبال آموزشگاه معتبر برای فرزندتان هستید، میتوانید کلاس آنلاین موسیقی وب نوازان را امتحان کنید. در این صورت شما میتوانید بدون دغدغه در کلاس خود شرکت کنید و مراحل آموزش را پیش ببرید. در طول ترم آموزشیتان نیز به طور مداوم پشتیبانی میشوید تا در صورت بروز هرگونه مشکل احتمالی، مسئله خیلی سریع رفع شود و از آموزش خود جا نمانید.
در نهایت اگر نیاز به راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی دارید، همکاران ما در خدمت شما هستند.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.





