شما میدانید چرا ساز پیانو به عنوان مادر سایر سازها شناخته میشود؟ تا به حال به این فکر کردهاید که این ساز چه ویژگیهایی دارد که توانسته در دل افراد زیادی جا باز کند و در سراسر دنیا طرفداران زیادی پیدا کند؟ شما هم شیفتهی صدای نرم و گرم و درعینحال قدرتمند این ساز شدهاید؟ نواختن پیانو و رقص انگشتها روی کلاویهها جزء زیباترین تصویرهای ذهنیتان است؟ پس بیایید این ساز شگفتانگیز را بیشتر بشناسیم و ببینیم که چه چیزی توانسته تا این حد جای پای پیانو را در دنیای موسیقی سفت کند؟
معرفی ساز پیانو
قدم اول در یادگیری هر سازی، آشنایی کامل با آن است. نواختن و یادگیری پیانو بدون آشنایی با آن مثل درمان کردن بیمار بدون آشنایی با آناتومی بدن است. به همین دلیل خوب است بدانید که اولین پیانو در قرن هجدهم در ایتالیا متولد شد و به مرور زمان تکامل پیدا کرد و نوای آن در سراسر جهان به گوش رسید.
پیانو به دلیل صدای گسترده و لطیف خود لقب «سلطان سازها» را به خود اختصاص داده است. زیرا برخلاف سایر سازها، گسترهی صوتی بالایی دارد. این ساز دارای هفت اکتاو است و میتواند صدایی بین 27 تا 4166 فرکانس را تولید کند. به همین دلیل از زیرترین صدا تا بمترین صدا با پیانو قابل تولید است. هرچند که پیانو جزء سازهای کیبوردی به شمار میرود، ولی در ساخت آن از شیوههای کوبهای و ضربهای استفاده شده است.
بررسی اجزای تشکیلدهنده پیانو به زبان ساده
حالا که یک شناخت کلی از پیانو به دست آوردهاید برای اینکه بدانید این ساز چگونه عمل میکند و فرآیند تولید صدا در آن چگونه است باید با اجزای آن آشنا شوید. درواقع هر بخش این ساز، نقش خاصی را به عهده دارد که در نهایت همکاری این بخشها، صدای دلنشینی تولید میشود. به عبارت دیگر، پیانو یک ساز پیچیده است، اما پیچیدگیاش در دل هماهنگی و نظم نهفته است. در ادامه به معرفی مهمترین اجزای پیانو میپردازیم:
صفحه کلید (کلاویهها)
یکی از مهمترین بخشهای پیانو که کاملا جلو چشم است و با رنگهای دوگانهاش حسابی جلب توجه میکند، صفحهی کلید یا همان کلاویهها هستند. پیانو دارای 88 کلاویه است که از کلیدهای سیاه و سفید تشکیل شدهاند. کلیدهای سفید، صدای طبیعی هر نت را تولید میکنند درحالیکه برای تغییر رنگ صدا از کلیدهای سیاه استفاده میشود. شدت صدایی که بعد از فشردن کلاویهها به گوش میرسد به میزان شدت لمس سرانگشتان شما بستگی دارد. هرچه با شدت بیشتری کلید فشار داده شود، صدای بلندی تولید میشود و برعکس. پس کنترل شدت ضربه و وزن دست از موارد مهمی است که پیانیست باید یاد بگیرد.
چکشها و سیمها
بخش مهم دیگری که شما آن را نمیبینید ولی نقش مهمی را در پشت صحنه ایفا میکند، چکشها و سیمها هستند. درواقع ساختار پیانوهای آکوستیک به این صورت است که وقتی شما یک کلید را فشار میدهید، در داخل ساز، چکش کوچکی با سیم مخصوصی برخورد میکند و در نتیجه صدای نت خاصی به گوش میرسد.
پدالها
اگر به پایین پیانو توجه کنید، سه پدال، دقیقا زیر پای نوازنده وجود دارد که هر کدام وظیفهی خاصی دارند.
دمپر یا ساستین
پدال سمت راست که به پدال دمپر یا ساتین معروف است. وظیفهی این پدال رفع ارتعاشات صدا است.
سوستنوتو
به پدالی که بین دو پدال دیگر قرار گرفته است، سوستنوتو میگویند که وظیفه دارد تا صدای چند نت را نگه دارد و صدای بقیهی نتها، رها شود.
پدال سافت یا نرم
پدال سوم ساز پیانو به پدال نرم یا سافت شهرت دارد، چون با نزدیک کردن چکشها به سیمها باعث تولید صدای خیلی کم میشود. پیانیستها از این پدال برای زمانی که میخواهند یک یا چند نت با صدای خیلی آرامتری نواخته شوند، استفاده میکنند.
ویژگیهای صدای ساز پیانو
بدون شک صدای پیانو بسیار روحنواز است و این صدا حتی اگر آدمها را به نواختن پیانو ترغیب نکند، به شنیدن صدای آن تشویقشان میکند. ولی چرا این صدا این همه دلنشین است و میتواند در آنی از لحظه، دلهای زیادی را برباید؟
گسترهی صوتی بالا
همانطور که پیشتر هم اشاره کردیم، پیانو این امکان را دارد که از زیرترین صدا تا بمترین صدا را تولید کند. درواقع پیانو گسترهی صوتی بالایی دارد و این امکان را به نوازنده میدهد که بتواند خلاقیت بیشتری را در نوازندگیاش ایجاد کند.
قدرت بیان بالا
به دلیل گسترهی صوتی بالایی که دارد، بیان احساسات با این ساز بسیار سادهتر از سایر سازها اتفاق میافتد. شما اگر به قطعات بتهوون گوش کنید این تغییر احساسات را در لحظه متوجه میشوید که جدای از نبوغ نوازنده، قابلیتهای ساز نیز بدون تأثیر نیست. درواقع بیان یک زمزمهی لطیف تا صدایی کوبنده و پرانرژی، از طریق پیانو امکانپذیر است.
انعطافپذیری سبکها
سبکهای پیانو یکی از ویژگیهای خاص این ساز است. به دلیل ویژگیهایی که در بالا به آنها اشاره کردیم، ساز پیانو این امکان را به نوازنده میدهد که در سبکهای مختلف بنوازد. یعنی شما چه سبک کلاسیک دوست داشته باشید، چه سبک جاز و یا حتی سبک موسیقی ایرانی موردپسندتان باشد، با پیانو میتوانید بنوازید.
بررسی انواع پیانو، کدام مدل برای شروع یادگیری بهتر است؟
اگر سری به بازار بزنید و یا در اینترنت جستوجو کنید با انواع پیانو مواجه میشوید که از نظر ظاهری تفاوت زیادی با هم دارند. البته که این تمام ماجرا نیست و مهمترین تفاوت انواع پیانو، سیستم صدادهی آنها است. در ادامه به انواع پیانو می پردازیم:
پیانوی آکوستیک
پیانوی آکوستیک شکل توسعهیافته اولین پیانو است. این مدل از پیانو، همان پیانویی است که در قرن 18 و 19 در خانهی اشراف وجود داشته و شکوه و ابهت این خانهها را بیشتر میکرده است. صدای طبیعی پیانوهای آکوستیک به دلیل سیستم صدادهی آنها است. درواقع نحوه تولید صدا در ساز پیانو با برخورد چکش با سیمها، اتفاق میافتد. لازم به ذکر است که این نوع پیانو قیمت بالایی دارد و اصولا پیانیستهای حرفهای با این پیانوها مینوازند. زیرا حساسیت کلاویهها به لمس بالا است و تناژ صدا در آنها متنوع است.
از معروفترین مدلهای پیانو آکوستیک، پیانو گرند است که در ایران به پیانوهای رویال شهرت دارند. این نوع از پیانوهای آکوستیک، ابعاد بزرگی دارند و برای فضاهای بزرگ مناسب هستند.
نوع دیگر از پیانوهای آکوستیک، پیانوهای دیواری (upright)، است که به دیوار میچسبد و ابعاد کوچکتری نسبت به پیانوهای گرند دارند. سیستم صدادهی این مدل از پیانو نیز مانند پیانوهای گرند است با این تفاوت که سیمها در پیانو دیواری به شکل عمودی قرار میگیرند. اصولا دانشجویان موسیقی از این نوع پیانوها استفاده میکنند.
پیانو دیجیتال
با افزایش تعداد علاقهمندان به ساز پیانو، قیمت بالا پیانوهای آکوستیک و گسترش زندگی آپارتماننشینی، پیانوهای دیجیتال ساخته شدند. این نوع پیانوها گزینهای مقرونبهصرفهتر برای افراد مبتدی و آپارتماننشینها است. همانطور که از نام پیانو دیجیتال برمیآید، با تکنولوژی صدای نمونهبرداریشده کار میکند. درواقع صدای نتها از پیانو آکوستیک، کپیبرداری شده و اغلب قابلیت تنظیم صدا، اتصال هدفون و امکانات آموزشی را هم دارند. اگر بخواهیم این دو را مقایسه کنیم، میتوان گفت مثل تفاوت بین یک کتاب کاغذی و یک نسخه الکترونیکیست؛ هردو راهی برای خواندناند، ولی حسشان متفاوت است.
شیوهی نواختن پیانو؛ خلق جادو با لمس کلاویهها
برای نواختن پیانو باید با نوک انگشتان به کلاویهها ضربه وارد کنید. فشاری که انگشت شما به کلاویه وارد میکند در صدایی که شنیده میشود نقش دارد. بعد از وارد شدن فشار دست شما، براساس مکانیزمی که پیشتر توضیح دادیم صدا تولید میشود. به دلیل همین مکانیزم شما میتوانید به طور همزمان با ده انگشت خود، ده نت را بنوازید. در نتیجه، نحوهی قرارگرفتن انگشتها روی کلیدها بسیار مهم است. معمولاً در نتنویسی آهنگها، عددی کنار نت اول نوشته میشود که نشان میدهد کدام انگشت باید نواختن را شروع کند. عدد ۱ همیشه برای شست هر دست در نظر گرفته میشود، و به ترتیب انگشتهای بعدی با شمارههای ۲ تا ۵ مشخص میشوند. البته گاهی هم آهنگساز شمارهی انگشت را مشخص نمیکند و نوازنده برحسب تجربه تشخیص میدهد که با کدام انگشت باید قطعه را آغاز کنید.
اصولا تمرینات اولیه معمولاً با الگوهای سادهای از نتخوانی و تکنیکهای ابتدایی انگشتگذاری پیانو آغاز میشود. کمکم هنرجو با مفاهیم ریتم، داینامیک (شدت و ضعف صدا)، استفاده از پدالها و اجرای قطعات ساده آشنا میشود. با اینحال، پیانو سازیست که حتی در ابتدای مسیر هم به شما احساس نوازنده بودن میدهد، و این تجربه، بینهایت انگیزهبخش است.
یادگیری پیانو محدود به سن است؟
از آنجایی که بیشتر نوازندگان بزرگ یادگیری این ساز را از کودکی آغاز کردهاند، بسیاری از افراد فکر میکنند که این ساز را حتما باید در کودکی آموخت. درحالیکه به هیچ وجه اینطور نیست. درحال حاضر ما تعداد بسیار زیادی هنرجو بزرگسال داریم که بالاخره تصمیم گرفتهاند، آموزش پیانو را آغاز کنند. شما هم اگر واقعا با شنیدن نوای پیانو مسحور میشوید و عاشق این هستید که انگشتهایتان روی کلاویهها نرم و آرام برقصند، میتوانید همین حالا شروع کنید. شاید فکر که صدایمان از جای گرمی بلند میشود و درگیریهای تحصیلی، شغلی یا خانوادگی شما را درک نمیکنیم! اتفاقا برعکس ما شما را کاملا درک میکنیم و به همین دلیل آموزش آنلاین موسیقی را به شما پیشنهاد میدهیم. در این شیوهی آموزشی هر چقدر هم که سرتان شلوغ باشد میتوانید زمانی را به خودتان و علاقهتان اختصاص دهید.
نتیجهگیری
همانطورکه مطالعه کردید، ساز پیانو یکی از محبوبترین و پرطرفدارترین سازهای جهان است که هر کسی را به نوعی درگیر خود میکند. اگر این ساز سالهاست که دل شما را هم برده است شاید وقتش رسیده که قدم اول را بردارید. دنیایی پر از آواها و احساسات منتظر شماست؛ کافیست کلید اول را فشار دهید. پس اگر دوست دارید که سر کلاس آنلاین موسیقی بنشینید و زیرنظر اساتید حرفهای و بااخلاق، نواختن پیانو را یاد بگیرید؛ روی وب نوازان حساب باز کنید! ما در وب نوازان میتوانیم به شما کمک کنیم تا قدم اول را راحتتر و با خیال آسودهتر بردارید و اولین کلید را با اطمینان بیشتری فشار دهید.
درنهایت اگر هرگونه شک و تردید دارید و فکر میکنید که برای یادگیری این ساز دیر شده و یا اگر سوالی دربارهی شیوهی آموزشی ما دارید میتوانید درخواست راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی کنید.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.
