فکر میکنید که سازدهنی، ساز کودکان است و نمیتوان با آن موسیقی اجرا کرد؟ پس معلوم است که با این ساز و انواع سبکهای سازدهنی آشنا نیستید! شما میتوانید هر کجا که بودید، ساز کوچکتان را از جیبتان درآوردید و به فراخور شرایط و حال روحیتان یک قطعه را بنوازید. به شرط اینکه با سبکهای مختلف آن آشنا باشید و روی تکنیکهای هر کدام مسلط باشید. در این مقاله قصدمان این است که شما را با انواع سبکهای هارمونیکا آشنا کنیم تا قبل از آغاز آموزش سازدهنی، تکلیفتان کاملا مشخص باشد.
مروری بر سبکهای سازدهنی، راهنمای هنرجویان مبتدی
برخلاف تصور خیلیها، سازدهنی فقط برای ملودیهای ساده یا آهنگهای کودکانه نیست. شما با این ساز میتوانید غمی را که در حال تجربهاش هستید، روایت کنید، شادیتان را فریاد بزنید و دلتنگی و احساسهای عمیقتان را بروز دهید. گاهی یک ساز کوچک میتواند بزرگترین داستانهای زندگی را روایت کند. سازدهنی دقیقاً از همین جنس است. سازی که به همراه همیشگیتان تبدیل میشود و در سفرها، گشتوگذارها، دورهمیها و مهمانیها و … همیشه کنارتان است. در نهایت شما باید با توجه به سلیقه موسیقاییتان، نوع سازی که دارید، تواناییها و میزان زمانی که برای یادگیری و تمرین دارید، سبک موردعلاقهتان را انتخاب کنید. در ادامه به سبکهای اصلی نوازندگی سازدهنی میپردازیم تا شما بتوانید بیشتر با این سبکها آشنا شوید و یکی از آنها را برای آغاز یادگیری سازدهنی انتخاب کنید.
سبک بلوز، آوای احساس
شما چهقدر با سبک بلوز در دنیای موسیقی آشنا هستید؟ آیا تاریخچهی این سبک را میدانید؟ این سبک برآمده از دل مزارع جوامع آفریقاییتبار است که در اواخر قرن 19 در جنوب ایالات متحده، دوران سخت بردهداری را میگذراندند. بردههایی که با فشارهای اجتماعی و اقتصادی سختی دستوپنجه نرم میکردند و همین فشارها باعث شد که حین کار شروع به زمزمهی آواز کنند. آوازهایی که بردههای آفریقایی حین کار میخوانند، حالوهوای غم، دلتنگی و اعتراض به شرایط موجود را داشت. در گذر زمان این آوازها با سازهایی مانند گیتار و سازدهنی همراه شد و در گوشهوکنار شهرها به روی صحنه رفت.
بعدها نوازندهها به شهرهای بزرگی مانند شیکاگو مهاجرت کردند و سازها، الکتریکی شدند و در این میان سازدهنی همراه با میکروفون و امپلیفایر نواخته شد. بیان احساسات عمیق، فریاد تجربههای درونی و بداههنوازی ازعناصر اصلی این سبک هستند. به همین دلیل از همان ابتدا، سازدهنی جزء جداییناپذیر این سبک شد. چون سازی ارزان وکوچک بود و برای نوازندگان این سبک که در ابتدا جزء قشر پایین و فقیر جامعه بودند، قابل خرید بود. ضمن اینکه سازدهنی، سازی بادی است و صدای آن از عمق درون نوازنده میآید و با ماهیت سبک بلوز کاملا همخوانی دارد. نوازنده میتواند احساسهای مختلف مانند دلتنگی، تنهایی و آزادی را با این ساز فریاد بزند.
لازم به ذکر است که برای نواختن سبکهای مختلف هارمونیکا شما باید ساز مخصوص این سبک را تهیه کنید. پس برای نواختن سبک بلوز شما باید اقدام به خرید سازدهنی دیاتونیک بکنید.
این سبک جزء محبوبترین سبکهای سازدهنی است. البته که نباید از تأثیر نوازندگان بزرگی چون لیتل والتر (Little Walter)، سانی بوی ویلیامسون (Sonny Boy Williamson)، جیمز کاتن (James Cotton) و … در افزایش محبوبیت سبک بلوز غافل شد. لازم به ذکر است که یادگیری سبک بلوز برای مبتدیان آسان است.
سبک جز، آزادی در اجرا
گرچه سازدهنی بیشتر با سبک بلوز شناخته میشود، اما برخی نوازندگان برجسته توانستهاند آن را وارد دنیای جَز کنند. تفاوت اصلی در پیشرفتهتر بودن زبان موسیقایی جز است؛ زیرا این سبک سازدهنی، مبتنی بر هارمونیهای پیچیده، تغییرات آکوردی سریع، ریتمهای سینکوپ و بداههنوازی عمیق است.
درواقع نوازندگی سازدهنی در سبک جَز با سبک بلوز، تفاوتهای قابلتوجهی دارد. زیرا اجرای موسیقی جز با سازدهنی هم چالشبرانگیزتر است و هم فضای بیان هنری گستردهتری در اختیار نوازنده قرار میدهد. به همین دلیل، معمولاً در سبک جز از سازدهنی کروماتیک استفاده میشود، چون:
- با داشتن اسلاید (Slide Button) امکان اجرای تمامی نیمپردهها وجود دارد.
- برای اجرای گامهای پیچیده، مدها و آکوردهای تغییرکننده در جز مناسبتر است.
- اجرای پاساژهای سریع و جزئیات ملودیک در این نوع سازدهنی راحتتر است.
ویژگی مهم این سبک، بداههنوازی سریع و ایجاد خلاقیت و سرعت بالا در اجرای تکنیکهای مختلف و عمدتا پیچیده است. به همین دلیل برای شروع یادگیری هارمونیکا، این سبک پیشنهاد نمیشود. ولی اگر شیفتهی این سبک هستید و پشتکار بالایی دارید و آدم خلاقی هستید و زمان زیادی برای تمرین و یادگیری دارید، به هیچوجه خودتان را محدود نکنید و این سبک را امتحان کنید.
اگر دوست دارید از نوازندگان سازدهنی سبک جز، الگوبرداری کنید، بهتر است سراغ توتس تیلیمانس (Toots Thielemans)، گرِگوار مارِت (Gregoire Maret)، ویلیام گالیسون (William Galison) و هاوارد لوی (Howard Levy)، بروید.
سبک کانتری، صمیمیت و سادگی در یک صدا
سبک کانتری همان سبک موسیقی است که از روستاهای جنوب آمریکا سرچشمه گرفته است و ویژگی بارز آن، سادگی، صمیمیت، طبیعت و سفر است. درواقع این سبک برخلاف سبک جز، سادگی خاصی دارد و یادگیری آن نیز آسان است. این سبک معمولا با گیتار آکوستیک، بانجو، ویولن، سازدهنی و صدای خواننده همراه است. در این سبک، سازدهنی معمولاً نقش تکمیلکننده ملودی و پاساژ بین بخشهای آوازی را برعهده دارد. برای نواختن این سبک، سازدهنی شما باید از نوع دیاتونیک به ویژه در کلیدهای G، C، A باشد.
از معروفترین نوازندگان سبک کانتری میتوان چارلی مک کوی (Charlie McCoy)، جیمی فادن (Jimmy Fadden)، وین رینی (Wayne Raney) را نام برد.
سبک فولک، آوای فرهنگها و سنتها
اگر به دنبال سبکی هستید که با نواختن آن، حسی از سادگی، صمیمیت، در جریان بودن زندگی و روایتگری درونتان را فرابگیرد، سبک فولک، گزینهی خوبی است. این سبک نیز شباهتهای زیادی به سبک کانتری دارد و خواستگاهش نیز جنوب آمریکا است. یادگیری و نواختن سازدهنی در سبک فولک ساده است و تنها نیاز به سازدهنی دیاتونیک، آموزش خوب و کمی تمرین دارید. در این سبک، خبری از تکنیکهای سخت و پیچیده نیست و همه چیز مطابق با حالوهوای روستایی در عین سادگی اجرا میشود.
در سبک فولک نیز، سازدهنی نقش مکمل را برای سایر سازها به خصوص گیتار آکوستیک و صدای خواننده، دارد. اگر هنگام شنیدن و به خصوص نواختن سبک فولک با سازدهنی، احساس کنید که تنتان آزاد و رها شده است و در چمنزارهای روستایی سیر میکند، بیراه نرفتهاید. برای اجرای سبک فولک باید ساز دهنی دیاتونیک تهیه کنید.
از بزرگترین نوازندگان هارمونیکا به سبک فولک باید به باب دیلن (Bob Dylan) و نیل یانگ (Neil Young) اشاره کرد.
سبک پاپ، از ریتمهای آشنا تا یادگیری سریع
بدون شک یکی از محبوبترین سبکهای سازدهنی، سبک پاپ است. سبکی مردمی، احساسی، ساده که میتوان با آن ملودیهای گوشنواز، گرم و به یادماندنی اجرا کرد. در این سبک برخلاف سبکهای بلوز و جز که نیاز به تکنیکهای تخصصی دارند، از سازدهنی برای ایجاد ملودیهای خاطرهانگیز، اجرای سولوهای کوتاه و تزئین فضای آهنگ استفاده میشود. به همین دلیل برای شروع، سبکی ساده و در عینحال جذاب است.
اصولا این سبک بین هنرجویان ایرانی محبوبیت بیشتری دارد. شما هم میتوانید با یادگیری این سبک، آهنگهای قدیمی فارسی و ترانههای خاطرهانگیزی را که شما را یاد ایران و روزهای دور میاندازد، بنوازید.
سبک پاپ را میتوانید هم با سازدهنی دیاتونیک بنوازید و هم با سازدهنی کروماتیک.
بیلی جوئل (Billy Joel)، استیوی واندر (Stevie Wonder)، لری ادلر (Larry Adler) و … از بهترین و معروفترین نوازندگان هارمونیکا هستند.
سبک کلاسیک، آوای شکوه
هرچند که سبک موسیقی کلاسیک بیش از هرچیزی با سازهایی مانند پیانو، ویولن، ویولنسل و انواع سازهای بادی و برنجی عجین شده است ولی سازدهنی هم در آن جایگاه خاص خودش را دارد. البته که سازدهنی در سبک کلاسیک، کمکاربردتر از سبکهایی مثل بلوز یا فولک است، اما در این سبک هم جایگاهی ویژه و حرفهای دارد. در سبک کلاسیک، سازدهنی نه برای بیان احساسات ساده یا سولوهای کوتاه، بلکه به عنوان یک ساز جدی و کامل موسیقایی، کنار سایر سازها استفاده میشود. البته که سازدهنی این جایگاهش را مدیون نوازندگانی چون تامی ریلی (Tommy Reilly) و زیگموند گروون (Sigmund Groven) است.
اجرای موسیقی کلاسیک با سازدهنی نیازمند تسلط بالا بر تکنیکها، دقت در اجرای نتها و شناخت تئوری موسیقی است. درواقع بین انواع سبکهای هارمونیکا، سبک کلاسیک، نیاز به دقت بالا، تمرین منظم و آشنایی کامل با نتخوانی و تئوری موسیقی دارد.
پس اگر منظم، دقیق و اهل پیگیری هستید؛ میتوانید از پس این سبک قاعدهمند بربیایید. فقط یادتان باشد برای اینکه بتوانید تمامی نتهای نیم پرده را به خوبی و بادقت اجرا کنید باید اقدام به خرید سازدهنی کروماتیک کنید.
با اینحال برای شروع، بهتر است از سبکهای سادهتر مثل پاپ، کانتری یا حتی بلوز شروع کنید و بعدها به سمت اجرای کلاسیک بروید.
درجدول زیر، به مقایسه انواع سبک سازدهنی پرداختهایم که میتواند دید خوبی به شما بدهد و در انتخاب سبک کمکتان کند.
| سبک | بداههنوازی | پیچیدگی تکنیک | مناسب برای شروع | حس غالب | سازدهنی رایج | نقش ساز در اجرای موسیقی |
| بلوز | زیاد | متوسط | ✓ | دلتنگی، آزادی | دیاتونیک | احساسمحور |
| جز | بسیار زیاد | بسیار بالا | ✖ | خلاقیت | کروماتیک | تکنیکی و بداهه |
| کانتری | کم | متوسط | ✓ | سفر، سادگی | دیاتونیک | همراهی |
| فولک | کم | ساده | ✓ | صمیمیت، سادگی | دیاتونیک | روایی |
| پاپ | کم | ساده | ✓ | خاطرهانگیز و نوستالژیک | دیاتونیک/کروماتیک | ملودیک |
| کلاسیک | اصلاً ندارد | بسیار بالا | ✖ | شکوه و نظم | کروماتیک | اجرای دقیق قطعات نوشتاری |
نتیجهگیری
همانطورکه مطالعه کردید با ساز کوچکی مانند سازدهنی هم میتوان سبکهای مختلف موسیقی را نواخت. این موضوع به نوعی قدرت سازدهنی یا هارمونیکا را نشان میدهد و بیانگر این است که سازی کامل است و میتواند در سبکهای مختلفی نواخته شود.
برای انتخاب سبک نوازندگی هم باید به چند نکته توجه کنید که مهمترین آنها، سلیقهی موسیقاییتان، زمانی که برای تمرین اختصاص میدهید و هدفتان از یادگیری سازدهنی است.
در نهایت اگر سازتان را خریدهاید و سبک موردعلاقهتان را هم مشخص کردهاید ولی به دلیل نداشتن زمان نمیتوانید در کلاس حضوری شرکت کنید، آموزش آنلاین موسیقی را هم امتحان کنید. ما در آکادمی وب نوازان به کمک اساتید باتجربهمان به شما کمک میکنیم که از گوشهی خانهتان نواختن سازدهنی را یاد بگیرید. در این شیوهی آموزشی فرقی ندارد که کجای جهان هستید چون از هر مکانی و هر زمانی میتوانید در کلاس آنلاین موسیقی شرکت کنید. کلاسهای ما به شکل آنلاین، تصویری و خصوصی برگزار میشود و فقط شما و استاد در کلاس حضور دارید.
در نهایت کارشناسان ما آمادهی ارائهی راهنمایی تخصصی و رایگان موسیقی به شما هستند.
خبرنامۀ وبنوازان را از دست ندهید!
هر هفته یک محتوای اختصاصی همراه با جدیدترین مقالات و نکات آموزشی موسیقی را برای شما میفرستیم.
